Hof: NAM moet smartengeld betalen

Gaswinning Groningen Het hof gaat deels mee in de eerdere uitspraak dat de NAM moet betalen voor aangetast woongenot en psychisch leed door de gevolgen van de gaswinning.

Een huis in Stedum in 2016 dat niet meer bewoond mag worden omdat het te veel is beschadigd door aardbevingen.
Een huis in Stedum in 2016 dat niet meer bewoond mag worden omdat het te veel is beschadigd door aardbevingen. Foto Kees van de Veen

De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) moet smartengeld betalen aan Groningse gedupeerden van de gaswinning. Dat heeft het gerechtshof in Leeuwarden dinsdag besloten. De NAM, een joint venture tussen Shell en ExxonMobil, verloor daarmee het hoger beroep na een eerdere uitspraak van de rechtbank in Assen.

De zaak tegen de NAM en de Nederlandse staat was aangespannen door 127 gedupeerden wegens immateriële schade.

De rechtbank in Assen oordeelde in 2017 dat de NAM moest gaan betalen voor aangetast woongenot en psychisch leed door de gevolgen van de gaswinning. Daar stemde het gerechtshof in Leeuwarden deels mee in.

Dertien eisers buiten de boot

Het hof heeft besloten de gedupeerden te categoriseren. Meer dan de helft van de gedupeerden heeft volgens het hof recht op een schadevergoeding. Ook kan een deel van hen rekenen op smartengeld, van minimaal 2.500 euro per persoon. De precieze hoogte daarvan wordt in een aparte procedure, een zogenaamde schadestaatprocedure, vastgesteld.

De mensen bij wie geen of één fysieke schade is vastgesteld aan de woning (49 in totaal) vallen daarbuiten, maar zij krijgen wel nog de gelegenheid om alsnog aan te tonen dat ze recht hebben op een schadevergoeding en/of smartengeld. Omdat elke situatie verschilt, worden deze procedures opgesplitst.

Dertien eisers vallen helemaal buiten de boot, zij hebben volgens het hof geen recht op een schadevergoeding of smartengeld.

Inmiddels zijn zo’n vijfduizend nieuwe eisers een procedure begonnen bij de rechtbank Noord-Nederland. Na het vonnis van de rechtbank in 2017 dienden ook zij een vordering in wegens materiële en immateriële schade.

Unieke uitspraak

De uitspraak in 2017 was bijzonder omdat normaal gesproken smartengeld alleen wordt toegekend als er sprake is van fysiek of geestelijk letsel. In dit geval was geen diagnose nodig van een arts om het psychisch leed aan te tonen, oordeelde de rechtbank. Voorwaarde is wel dat de gedupeerde woont op het gasveld, het zogeheten Groningenveld. De persrechter zei in 2017 dat de Groningers naast scheuren in hun huis ook scheuren in hun ziel hebben.

Lees ook over het onderzoek naar ‘bevingsstress’: Groningers met bevingschade hebben vaker psychische klachten

De NAM ging in beroep omdat de gedupeerden hun immateriële schade onvoldoende concreet zouden hebben gemaakt. Ook keek de rechtbank volgens het olie- en gasbedrijf onvoldoende naar de individuele gevallen, terwijl de onderlinge verschillen tussen de eisers volgens de NAM groot zouden zijn.

Gaskraan in 2022 dicht

Dit jaar kondigde minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) aan de Groningse gaskraan te willen sluiten in 2022, bij normale omstandigheden. Dat betekent een einde aan 55 jaar gaswinning in Groningen, die de Nederlandse staatskas ruim 400 miljard euro opleverde.

Daarmee zijn de problemen in Groningen nog niet opgelost. Nog dagelijks komen er meer schademeldingen binnen dan er afgehandeld worden en ook de versterkingsoperatie – waarbij duizenden huizen zodanig moeten worden versterkt dat mensen levend hun huis uit kunnen bij een zware beving – verloopt uiterst moeizaam.