Recensie

Recensie Film

Hoe de beren uit de bergen kwamen

Animatie Tekenaar Lorenzo Mattotti baseerde zijn eerste animatiefilm op een klassiek kinderboek: ‘De beroemde bereninvasie van Sicilië’. Een sprookje ontwikkelt zich tot koningsdrama.

‘De beroemde bereninvasie van Sicilië’.
‘De beroemde bereninvasie van Sicilië’.

Een zonderlinge, wat archaïsche filmtitel, ‘De beroemde bereninvasie van Sicilië’. En dat is deze Italiaanse animatiefilm dan ook: een heroïsch, ongecompliceerd sprookje verandert halverwege in een koningsdrama vol corruptie, verraad en oedipale drift.

De beroemde bereninvasie is het filmdebuut van beeldend kunstenaar Lorenzo Mattotti (65), wiens stripversie van Dr. Jekyll & Mr. Hyde in 2002 de Will Eisner-prijs won en wiens illustraties Vogue, The New Yorker, Le Monde en Vanity Fair sierden. Zijn filmdebuut is een hommage aan zijn idool Dino Buzzati (1906-1972), de Italiaanse symbolist, schilder, tekenaar en schrijver wiens kinderboek La famosa invasione degli orsi in Sicilia uit 1945 een klassieker werd.

Buzzati’s illustraties dicteren de film, al maken diens bleke kleuren plaats voor een robuust, aards en frisbont kleurenschema. Door dramatisch gebruik van licht en schaduw creëert Mattotti een charmant soort snoepwinkel-expressionisme. Geometrische choreografie van dansende beren, wervelende spoken en marcherende legers à la Busby Berkeley versterkt de retro-sfeer.

De beroemde bereninvasie is een raamvertelling. Als kermisklant Gideone en zijn assistent in de winter in een grot schuilen, wekken ze een oude beer uit zijn winterslaap. Om hem te pacificeren, vertelt het duo over de legendarische berenkoning Leonzio, wiens zoontje Tonio door jagers wordt ontvoerd. Als honger de beren ’s winters uit de bergen drijft, stuiten ze op een leger van de nare groothertog. Hun onbevangenheid – „we zijn maar met tienduizend, hebben jullie iets te knabbelen?” – wordt in bloed gesmoord.

Daarna overwint koning Leonzio, geholpen én gesaboteerd door een opportunistische tovenaar, met zijn beren allerlei obstakels, bevrijdt zoon Tonio uit het circus en wordt koning van de beren én de mensen. En ze leefden nog lang en gelukkig? Nee, zegt de oude beer, die weet hoe het afliep met koning Leonzio en kroonprins Tonio. Zijn verhaal blijkt droeviger.

Dino Buzzati publiceerde De beroemde bereninvasie in 1945; alleen het eerste deel verscheen onder Mussolini als feuilleton in kinderblad Corriere dei Piccoli. Naar verluidt had de fascistische censuur problemen met het wat troebele vervolg, al is de vraag waarom.

Het thema van De beroemde bereninvasie is niet zozeer de corruptie van de macht, maar rustiek versus urbaan. Dat eenvoud het soms wint van raffinement, maar op de troon een recept wordt voor ofwel falen, ofwel hypocrisie. Wie zijn onschuld wil bewaren kan beter in de bergen blijven.

Correctie 17/12/19: in een eerdere versie van dit artikel werd de auteur van het kinderboek ‘La famosa invasione degli orsi in Sicilia’ Dino Buzzatti genoemd. Het gaat om Dino Buzzati, en is hierboven aangepast.