Reportage

El clásico als podium voor protest

Catalaanse separatisten Barcelona-Real is veel meer dan alleen een grote voetbalwedstrijd. Het is woensdagavond ook en vooral Catalonië tegen Madrid.

FC Barcelona-fans vorige maand in stadion Camp Nou met de Catalaanse onafhankelijkheidsvlag en spandoeken met de tekst ‘Spain, sit and talk’, waarmee de separatisten de regering in Madrid tot een dialoog willen dwingen.
FC Barcelona-fans vorige maand in stadion Camp Nou met de Catalaanse onafhankelijkheidsvlag en spandoeken met de tekst ‘Spain, sit and talk’, waarmee de separatisten de regering in Madrid tot een dialoog willen dwingen. Foto Josep Lago/AFP)

Catalaanse separatisten grijpen de grootste wedstrijd in het clubvoetbal aan voor massale protestacties. De ondergrondse beweging Tsunami Democràtic roept via posters en sociale media op rond el clásico tussen FC Barcelona en Real Madrid op te staan voor het ‘recht op zelfbeschikking’.

Daarnaast wil ze via tal van acties, zoals het blokkeren van spelersbussen woensdagavond, aandacht vragen voor de negen veroordeelde Catalaanse politici en actieleiders. Billboards met de tekst ‘Spain, sit and talk’, waarmee de separatisten de regering in Madrid tot dialoog willen dwingen, werden de voorbije dagen door de autoriteiten verwijderd.

Zo wordt de Spaanse klassieker dit keer binnen én buiten de lijnen van Barça-stadion Camp Nou uitgevochten. Beide clubs zijn met 35 punten uit zestien duels gedeeld koploper. Volgens Pablo Simón, hoogleraar politicologie aan de Universidad Carlos III in Madrid, „is het niet goed dat politiek en sport zo worden vermengd”. „Maar het past wel bij de huidige polarisatie in Catalonië waar veel meer dan alleen het voetbal gepolitiseerd is”, zegt hij.

El clásico is al maanden onderwerp van discussie. Aanvankelijk zou de wedstrijd op 26 oktober plaatsvinden. Maar de maatschappelijk onrust was in die periode te groot in Catalonië, nadat kort ervoor negen separatisten tot lange gevangenisstraffen waren veroordeeld.

De Spaanse voetbalbond besloot het duel uit te stellen. „Zolang het binnen de perken blijft, moet je dat soort protesten niet willen tegenhouden”, stelt Simón. „Dat hoort bij het recht van vrije meningsuiting.”

Tussen de foto’s van Cruijff

De autoriteiten zullen woensdag duizend agenten van het Catalaanse politiekorps Mossos d’Esquadra inzetten om te zorgen dat FC Barcelona en Real Madrid zonder problemen kunnen spelen. Er wordt met name gevreesd dat de protesten zich naar het veld verplaatsen, zodat de wedstrijd zou moeten worden stilgelegd. Uit voorzorg vertrekken beide ploegen samen met de arbitrage op woensdagmiddag uit hetzelfde hotel naar het stadion.

Tito Hernández, vice-voorzitter van de supportersvereniging ‘Johan’, gaat het duel in het clubhuis bekijken. Tussen de foto’s en shirts van Johan Cruijff, die als speler én trainer grote successen behaalde bij de club. Cruijff liet zich, net als de huidige, Argentijnse sterspeler Lionel Messi, in Catalonië niet gebruiken voor politieke doeleinden. Hernández: „Maar we vinden net als Johan dat iedereen recht heeft op zijn eigen mening.”

FC Barcelona, opgericht in 1899, ziet zich van oudsher als symbool voor het catalanismo. ‘Més que un club’ (‘Meer dan een club’) staat in grote gele letters op de tribune.

Camp Nou was tijdens de dictatuur van generalísimo Francisco Franco (1939-1975) een bolwerk van verzet. Het stadion was een plek waar openlijk Catalaans werd gesproken en waar het indrukwekkende clublied El Cant del Barça in 1974 werd geboren. Dit zal woensdagavond opnieuw als een alternatief Catalaans volkslied worden gezongen wanneer FC Barcelona, met de Nederlander Frenkie de Jong in de gelederen, het veld op zal komen.

Lees ook:Catalaanse separatisten krijgen jarenlange celstraffen

Jaume Sobrequés i Callicó kent de tekst van het Barça-lied uit zijn hoofd. Hij weet als geen ander hoezeer politiek en sport in Catalonië met elkaar verweven zijn. De 76-jarige Catalaan is emeritus hoogleraar Catalaanse geschiedenis, was als politicus actief voor de Catalaanse socialisten en zat van 1993 tot 2000 als vice-voorzitter in het bestuur van FC Barcelona.

Hij vertelt over 17 februari 1974, de dag dat FC Barcelona, onder leiding van Johan Cruijff, in Madrid met 5-0 won van de aartsrivaal. „Dat maakte zoveel los. Dat was veel meer dan zomaar een zege”, legt Sobrequés telefonisch uit. „Dat voelde als een regelrechte overwinning op het regime van Franco.”

Sobrequés, die in 1994 La Història del FC Barcelona in zes verschillende delen uitbracht, heeft na een paar decennia van relatieve rust de spanning in Catalonië weer zien oplopen. Met het verboden referendum op 1 oktober 2017, het uitroepen van de onafhankelijkheid een paar weken later en de vervolging van negen separatisten in oktober dit jaar als ijkpunten. Sobrequés vindt het niet meer dan logisch dat Barça-Real als podium voor protest wordt gebruikt.

„Zolang er politieke gevangenen vastzitten en anderen in gedwongen ballingschap verblijven, moeten we alles aangrijpen ons te verzetten. De wereld moet weten wat er gaande is”, stelt Sobrequés, die zijn kaartje aan zijn zoon afstaat en zelf thuis kijkt.

Regering in de maak

Terwijl de spelers woensdagavond voor drie punten strijden, moeten de politici uit beide steden juist toenadering tot elkaar zoeken om eindelijk een landelijke regering te kunnen vormen. Het waren uitgerekend de Catalaanse separatisten die in februari dit jaar hun steun aan de minderheidsregering van de sociaal-democraten introkken.

Twee verkiezingen hebben sindsdien nog niet tot een oplossing geleid. Demissionair premier Pedro Sánchez – een sociaal-democraat uit Madrid – is daarbij nu opnieuw afhankelijk van de steun van de Catalaanse separatisten van de ERC. „Alles wijst erop dat er een pact zal worden gesloten, maar het zal allemaal heel wankel en vol onzekerheden zijn”, stelt politicoloog Pablo Simón. „Het is nu de vraag of het een kwestie van dagen of weken zal zijn.” Dan zegt hij lachend: „Eerst maar eens tegen elkaar voetballen.”