Eerste Kamer stemt in met noodmaatregelen tegen stikstofcrisis

Naast de coalitiepartijen stemden de SGP, de Onafhankelijke Senaatsfractie en de Groep-Otten voor de plannen waarmee het kabinet de gevolgen van de stikstofcrisis voorlopig wil verzachten.
Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, ChristenUnie) debatteert dinsdag in de Eerste Kamer over de noodmaatregelen voor de stikstofcrisis.
Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, ChristenUnie) debatteert dinsdag in de Eerste Kamer over de noodmaatregelen voor de stikstofcrisis. Foto Bart Maat/ANP

De Eerste Kamer is dinsdagavond akkoord gegaan met de spoedwet waarmee het kabinet de gevolgen van de stikstofcrisis voor de bouw voorlopig wil verzachten. De plannen die de regering heeft ingediend, zijn met 40 stemmen voor en 35 stemmen tegen aangenomen. De coalitie kreeg bijval van de SGP, 50Plus, de Onafhankelijke Senaatsfractie en de drie senatoren van de Groep-Otten.

Via de spoedwet wil het kabinet door middel van extra geld voor natuurbescherming, ander veevoer en het uitkopen van varkensboerderijen de stikstofschade aan de natuur beperken en voldoende ruimte vrij maken zodat de stilgevallen woning- en wegenbouw op korte termijn weer kan worden hervat.

De wet is deel van een groter noodpakket, waarover de coalitie begin november een compromis bereikte. Behalve de spoedwet werd daarin onder meer besloten tot een verlaging van de maximumsnelheid op snelwegen overdag naar 100 kilometer per uur. Die snelheidsverlaging hoefde het kabinet uiteindelijk niet door het parlement te loodsen: minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) kan de maximumsnelheid namelijk zelfstandig verlagen. Dat doet ze naar verwachting later deze week.

Lees ook: Hoe is het stikstofprobleem ontstaan en 12 andere vragen

Ook nadat de snelheidsverlaging - het controversieelste onderdeel van het noodpakket - uit de spoedwet was gehaald, bleef het onzeker of de spoedwet wel op genoeg steun in de Eerste Kamer kon rekenen. In de Tweede Kamer stemde begin deze maand een kleine meerderheid voor de maatregelen, dankzij stemmen van de coalitiepartijen en het onafhankelijke lid Wybren van Haga (oud-VVD).

In de Eerste Kamer lag dat anders. De regeringspartijen hebben daar slechts 32 van de 75 zetels en waren nog sterker aangewezen op de oppositie. De linkse partijen PvdA, GroenLinks en SP wijzen de maatregelen af en stemden dinsdag tegen. Zij twijfelen of de kabinetsaanpak het milieu wel afdoende beschermt en of deze stand houdt bij de rechter. Veel rechtse partijen vonden de maatregelen juist te ver gaan.

Bouwprojecten stilgevallen

De bouw in Nederland kwam grotendeels stil te liggen nadat de Raad van State in mei een eind maakte aan het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Dat was een systeem voor vergunningverlening aan bouwprojecten in de buurt van natuurgebieden. Als er te veel stikstof neerslaat, is dat slecht voor de natuur. Volgens de Raad was het PAS niet in orde. Na de uitspraak konden circa 18.000 bouwprojecten niet meer verder.

Of de noodmaatregelen voldoende zijn, staat volgens het RIVM nog niet vast. Vooral aan de Zuid- en Noord-Hollandse kust zal de stikstofuitstoot niet voldoende dalen om alle bouwwerkzaamheden weer te mogen hervatten. Een tegenvallend effect van de plannen zou slecht nieuws zijn voor het kabinet, dat in 2020 weer de doelstelling van 75.000 nieuw gebouwde woningen wil halen. Dit jaar blijft het aantal nieuwe woningen al achter bij het streefcijfer.

Duidelijk is dat de noodmaatregelen niet de laatste slag zijn die het kabinet zal moeten maken om de stikstofcrisis op te lossen. Er moet bijvoorbeeld nog een besluit komen over een opkoopregeling voor veehouderijen. Ook krijgt de regering volgend jaar adviezen over hoe de stikstofuitstoot door de luchtvaart, industrie en scheepvaart ingeperkt kan worden.