Dit zijn de beste games, strips en tv-series van 2019

Televisie De tv-, game- en striprecensenten van NRC kijken terug op het beste werk van 2019. TV-series die je moet ‘ondergaan’ overheersten het jaar, zoals ‘Chernobyl’ en ‘When They See Us’.

Het afgelopen televisiejaar kreeg de seriekijker een flinke bak ellende over zich uitgestort. Terwijl de bloederige fantasyserie Game of Thrones op een weinig glorieuze manier afscheid nam, waren het op feiten gebaseerde miniseries die de grootste opdoffers uitdeelden. Zo bracht Chernobyl de gevolgen van de grootste kernramp ooit op een uiterst beklemmende manier in beeld en liet When They See Us zien hoe verrot het Amerikaanse justitiesysteem kan zijn. Of neem Unbelievable, een soms woestmakende misdaadserie over een slachtoffer van seksueel misbruik dat niet geloofd wordt en daarom maar tegen de politie zegt dat ze haar verkrachting verzonnen heeft.

Luister ook naar de podcast over Chernobyl

Vakblad Variety bedacht een term om de ontwikkeling te duiden: must-endure tv. Belangrijke, loodzware televisie die je moet ondergaan.

De meest ambitieuze serie van het jaar, Watchmen, combineert superhelden met een gruwelijk kijkje in de geschiedenis.

De showrunners (seriebazen) van deze series werkten in opdracht van Netflix en HBO, aanbieders die geen rekening hoeven te houden met adverteerders. Door maatschappelijk onrecht te verpakken in hoogwaardig drama ontstond er veel rumoer, vooral op sociale media. En daarom vielen ze op tussen de honderden andere nieuwe dingen.

Strijd om de kijker

Ook minder heftige series mikten hoger. Russian Doll combineerde een complex verhaal over een vrouw die gevangen zit in een tijdlus met een menselijke en warme toon. Degelijk is al lang niet meer voldoende, nu de concurrentiestrijd tussen de vele videodiensten steeds heftiger wordt. Door de lancering van Apple TV+ en vooral Disney+ is de strijd om de kijker een nieuwe fase ingegaan.

Was Netflix kort geleden nog de grote nieuwe ontregelaar, tegenwoordig zijn ze de gevestigde naam, de marktleider waar iedereen achteraan holt. De Amerikaanse streamingdienst verdedigt haar positie door in een duizelingwekkend tempo eigen films en series te lanceren. Het percentage niet-Engelstalige producties groeit daarom ook gestaag. Het Vlaams-Nederlandse Undercover kreeg een kapitaalinjectie van Netflix, wat terug te zien was in de kwaliteit. Geld is echter nog steeds niet alles: de absurdistische VPRO-serie TreurTeeVee wordt voor relatief weinig gemaakt, maar wint het op kwaliteit van producties die veel meer kosten.

Televisie

Arjen Fortuin


  1. Brieven aan Andalusië (VPRO)

    Stef Biemans ontvluchtte Nicaragua met zijn gezin en vestigde zich in Zuid-Spanje. Hij schreef brieven aan Andalusiërs en filmde hen als zij antwoordden. Het levert intens poëtische reistelevisie op, maar Brieven aan Andalusië is ook het verhaal van Biemans’ gezin: de heimwee van zijn vrouw, haar geloof en zijn atheïsme, de onwennigheid van hun kinderen, de strubbelingen van zijn schoonouders – beeldschoon en onvergetelijk.

  2. Stuk (VPRO)

    Breed uitwaaierende, schitterende reeks over het leven in en om een revalidatiecentrum. Jurjen Blick laat in Stuk verschillende verhalen over mensen die ‘stuk’ zijn en degenen die hun willen repareren elkaar soms even zachtjes aanraken. Terechte Nipkow-schijf.

  3. We zien ons (HUMAN)

  4. Nachtdieren (BNNVARA)

  5. Makkelijk scoren (VPRO)

Wilfred Takken


  1. Fleabag, seizoen 2 (BBC, Amazon)

    Bekroonde Britse comedy van en met Phoebe Waller-Bridge. Onaangepaste flapuit gaat van rouw en schuldgevoel om zelfmoord van vriendin, via heel veel seks, naar het vinden van de liefde. Net als Frank Underwood en Richard III geeft ze terzijdes tegen de camera. Hilarisch, puntgaaf, boordevol geniale oneliners, en uiteindelijk hartverscheurend.

  2. Sex Education (Netflix)

    Woke comedy. Geremde Britse jongen geeft seksadviezen aan medescholieren. De serie schakelt van geestige highschoolcomedy met explicite seksscènes, naar ontroerend coming-of-age-drama.

  3. When They See Us (Netflix)

  4. The Crown 3 (Netflix), koningsdrama

  5. TreurTeeVee (VPRO), sketchshow

André Waardenburg


  1. Unbelievable (Netflix)

    Bij vlagen zware kost. Niet eens vanwege het onderwerp – verkrachting – maar vooral door de botte reactie erop van politiemannen. Dan doen de twee respectvolle en empathische vrouwelijke rechercheurs die later bij de zaak betrokken raken het beter. Zij worden schitterend neergezet door Merritt Wever en Toni Collette. Ook nog eens waargebeurd.

  2. Fleabag, seizoen 2 (BBC, Amazon)

    Nog beter dan seizoen 1, wat je van het tweede seizoen van Killing Eve helaas niet kon zeggen – waarschijnlijk omdat Phoebe Waller-Bridge het niet meer schreef.

  3. The Crown, seizoen 3 (Netflix)

  4. Succession, seizoen 2 (HBO)

  5. The Deuce, seizoen 3 (HBO)

Thijs Schrik


  1. Watchmen (HBO)

    Een baanbrekend stripboek is nu ook een baanbrekende tv-serie. Maker Damon Lindelof gebruikt het superheldengenre om iets te zeggen over de opkomst van extreem-rechts en de racistische geschiedenis van de VS. En dat is eigenlijk nog maar het begin. Watchmen zit vol met prikkelende ideeën, onverwachte momenten en gedurfde stilistische keuzes.

  2. Fleabag, seizoen 2 (BBC, Amazon)

    Grappig, tragisch, onweerstaanbaar. Phoebe Waller-Bridge geeft haar getroebleerde personage ‘Fleabag’ een waardig afscheid. Gedenkwaardige bijrol voor Andrew Scott als priester. Terecht met prijzen overladen.

  3. Russian Doll (Netflix)

  4. Succession, seizoen 2 (HBO)

  5. Chernobyl (HBO)

Games

Diederik Huffels


  1. A Plague Tale

    In een jaar met genoeg goede, maar weinig topgames, is de game van het jaar eentje die je echt dingen laat voelen. In singleplayergames ben je namelijk vaak zó alleen. Een buitengewoon fraaie uitzondering was in 2019 A Plague Tale: Innocence. In de veertiende eeuw moet je als Frans plattelandsmeisje samen met je broertje zien te overleven in een land dat geteisterd wordt door het Engelse leger en een uitbraak van een verschrikkelijke pest. Het broertje is een steun, een last en hoe dan ook iemand waar je je tijdens het spelen aan gaat hechten. Knap hoe makers Asobo Studio en Focus Home Interactive deze emotionele ervaring hebben gemaakt.

  2. Days Gone

    Eindelijk eens een game in een grote open wereld waar het écht draait om overleven. In PS4-game Days Gone cross je als motorrijder door de Amerikaanse staat Oregon tijdens een zombie-apocalyps. Bijna alles is schaars in deze wereld: wapens, munitie, benzine, medicijnen, verband. Alleen aan bloeddorstige zombies is geen gebrek.

  3. Sekiro: Shadows Die Twice

  4. Greedfall

  5. The Outer Worlds

Len Maessen


  1. Control

    Is Control de beste game van het jaar? Lastig. Control is vooral emblematisch voor de hoogtepunten van dit gamejaar: al spartelend probeert dit spel aan de mal van de traditionele blockbustergame te ontsnappen, en breekt ondertussen net te veel botten om perfect te zijn. Een prettige, soms onhandige actiegame met een atypische vrouwelijke held, doordrenkt in een ontwrichtende, desoriënterende jus van ‘X-Files meets Twin Peaks’. De expres blokkerige vormgeving en echte filmbeelden maken de sfeer compleet. Geen enkele game steekt dit jaar uit boven alle andere, maar niks blijft zo lang en zo beklemmend aan je plakken als Control.

  2. Death Stranding

    Ambitieuze game van rockster-gamemaker Hideo Kojima laat je als pakjeskoerier mindful door moeilijk terrein trekken, op zoek naar verbinding. Geef je je over aan de lange wandeling, dan tref je magie.

  3. Devil May Cry 5

  4. A Plague Tale: Innocence

  5. Sekiro: Shadows Die Twice

Strips

Stefan Nieuwenhuis


  1. Clyde Fans – Seth (D+Q)

    In het melancholische Clyde Fans vertelt de Canadese stripmaker Seth het verhaal van twee broers die terugkijken op hun leven en de spijtige, maar onvermijdelijke, teloorgang van het ventilatorenbedrijf van hun vader. De ene broer is uitgesproken en extravert, de andere het tegenovergestelde. Deze tegenpolen zorgen voor een prachtig uitgebalanceerd verhaal. De stille staat toe dat de wereld om hem heen verandert en dat hij daarin mee kan bewegen, terwijl de ander meer en meer het slachtoffer wordt van de omstandigheid: hij zoekt naar schuldigen en bepleit het onverdedigbare. Seth werkte twintig jaar aan zijn meesterwerk over hoe een individu geen vat heeft op het veranderen van de tijd.

  2. Jane, de vos en ik – Fanny Britt & Isabelle Arsenault (Querido)

    Schitterend en empathisch verhaal over hoop en troost, bedoeld voor kinderen van 10+ die met deze graphic novel de gelaagdheid van het beeldverhaal leren kennen.

  3. Kleine overwinningen – Yvon Roy (Daedalus)

  4. Waves – Carole Maurel & Ingrid Chabbert (Archaia)

  5. Kat van de rabbijn: Amandelmandje – Joann Sfar (Dargaud)

Ron Rijghard


  1. Chris Ware – Rusty Brown

    Nieuw meesterwerk van de tekenaar die al Jimmy Corrigan maakte. Met zijn uitzonderlijke vlakverdeling, harde kleuren en scherpe lijnen schetst Ware een ontroerend beeld van verspilde levens. Als geen ander kan Ware een personage volgen in zijn dagelijkse handelingen, die een eindeloze troosteloosheid en leegte uitstralen. (Concerto Books)

  2. Posy Simmonds – Cassandra Darke

    De eigengereide, vileine verteltoon van de hoofdpersoon, de frauderende galeriehoudster Cassandra, maakt deze strip tot een groot genot. De lezer wordt deelgenoot van haar nietsontziende misantropische kijk op het leven. (De Harmonie)

  3. Joris Mertens – Beatrice (Oogachtend)

  4. Aimée de Jongh – Taxi (Scratch Books)

  5. Lian Ong – De vrouwen van Lian Ong (Sherpa)