Reportage

Zo’n oude koelkast vreet stroom, tipt de energieambassadeur

Huisbezoek De energieambassadeur vertelt bewoners hoe ze eenvoudig op gas en stroom kunnen besparen. Op pad met Fred Nicolaas in Made.

Een van de vele tips: „Je bent een dief van je eigen portemonnee als je geen ledlampen neemt.”
Een van de vele tips: „Je bent een dief van je eigen portemonnee als je geen ledlampen neemt.” Foto Merlin Daleman

In een achtertuin in het Brabantse dorp Made staat een volière met een twintigtal gele vogeltjes. Ze vliegen kwetterend van stok naar stok. Maar Fred Nicolaas kijkt naar de elektrische straalkachel aan de muur. Dat kacheltje voorkomt dat het drinkwater van de kanaries bevriest. „Dan kunt u beter een dompelaartje kopen met een thermostaat”, zegt Nicolaas tegen bewoner Domien van den Berg die naast hem staat. „Die hangt u in de waterbak. Dat is veel zuiniger.”

Nicolaas is hier als vrijwilliger. Ongeveer een dag per week komt hij namens de gemeente aan huis bij bewoners die energie willen besparen. Hij is ‘energieambassadeur’, zoals dat in steeds meer Nederlandse gemeenten heet.

In de gemeente Drimmelen volgt NRC het afscheid van aardgas in het dorp Terheijden. Nicolaas, die in het naburige Made woont, begon vier jaar geleden als energieambassadeur. Hij was de eerste en de enige. Maar door het landelijke klimaatakkoord groeit in de gemeente de aandacht voor duurzaam. Sinds een paar maanden heeft Nicolaas er drie collega’s bij.

Zonnepanelen uit 1983

Bij Fred Nicolaas (72) en zijn vrouw thuis staat de thermostaat overdag op 18,8 graden. Tot zijn pensionering werkte hij als opleider in de techniek, vertelt hij, en met duurzaamheid was hij vroeg. Hij was in 1983 de eerste in het dorp met zonnepanelen. De regelaar voor zijn zonneboiler bouwde hij zelf. Nu kan hij alle energiestromen in zijn huis op de minuut volgen vanaf zijn laptop. Gaat het koffiezetapparaat aan, dan schiet er een grafiekje omhoog.

Dorpsgenoot Domien van den Berg, de eigenaar van de kanaries, woont een paar straten verderop, maar ze kennen elkaar niet. Ook bij Van den Berg en zijn vrouw hangt een grote groepsfoto van kinderen en kleinkinderen in de huiskamer.

Ze beginnen aan de eettafel.

„Weet u wat we komen doen?”, begint Nicolaas.

„Vertellen wat we allemaal fout doen”, zegt Van den Berg maar half voor de grap.

Hij is ook een bèta, altijd milieuanalist geweest bij defensie. „Dan hou je toch van spelen met getalletjes.” Hij heeft Excel-tabellen geprint met zijn wekelijkse gas- en stroomverbruik van dit jaar, en van de zonnepanelen. Afwijkende waarden zijn rode cijfers.

„Ik ga u alleen maatregelen aanraden waar u geen spijt van kunt krijgen”, zegt Nicolaas. „Daarom zal ik u niet adviseren nu een warmtepomp te nemen. Want straks leggen ze hier een warmtenet neer en dan zegt u: hád ik nou maar.”

Lees ook: 1,5 miljoen huizen van het gas af, dat is best lastig

In anderhalf uur maken de mannen een ronde door huis, schuur en tuin. Nicolaas begint met de vier felle halogeenlampen boven de eettafel. „Met een dimmer, hele dure”, zegt Van den Berg. Nicolaas: „Zal ik eens wat zeggen? Je bent een dief van je eigen portemonnee als je geen ledlampen neemt.”

De oude koelkast in de schuur, waarin het bier van de jeu-de-boulesclub koud staat, vreet stroom.

De tl-balk boven het aanrecht kun je vervangen door een strip ledlampjes. „12 euro voor 5 meter bij de Action, hebt u een zee van licht.”

Radiatorfolie hang je op met dubbelzijdig plakband en wasknijpers, kijk het na op YouTube. Nicolaas raadt wel aan die mooie verwarming in de badkamer over te slaan. „Dan krijgt u ruzie met de vrouw en dat wil ik niet.”

Deuren dicht tegen tocht

Nog weinig bewoners weten de energieambassadeurs te vinden, en dat vindt Nicolaas jammer. „Het is kennisoverdracht naar gezinnen die het echt nodig hebben.” 

De ingrepen die hij voorstelt, zijn soms duur, zoals een nieuwe koelkast of een volledige set zonnepanelen. Maar de investeringen die hij aanraadt, verdienen zich terug.

En bewoners kunnen al veel bereiken zonder iets aan te schaffen, verzekert Nicolaas. Bij Domien van den Berg zaten alle deuren boven netjes dicht tegen de tocht, het was de energieambassadeur opgevallen. Maar bij veel mensen thuis is dat anders. „We leven in een technologische maatschappij, we willen voor alles een technische oplossing. Maar een gedragsverandering is veel simpeler. En goedkoper.”