Reportage

Traangas op de campus: protest tegen Indiase burgerschapswet verhardt

Seculier India Het verzet tegen de vorige week aangenomen burgerschapswet, die onderscheid maakt tussen religies, wordt almaar heviger. Studentenprotesten leiden tot hevige confrontaties met de politie.

Studenten verschansten zich zondag in de bibliotheek van de Jamia Millia Islamia-universiteit in New Delhi, toen de politie het terrein bestormde.
Studenten verschansten zich zondag in de bibliotheek van de Jamia Millia Islamia-universiteit in New Delhi, toen de politie het terrein bestormde. Manish Swarup/AP

Aan de ene kant: politieagenten, helm op, stok in de hand, traangas munitie om hun nek. Wachtend. Aan de andere kant: een almaar uitdijende groep demonstranten, de meesten man, met A4’tjes op karton geplakt (‘India is van ons allen, niet van enkelen’) en hier en daar een Indiase vlag. Scanderend. En ertussen staat de 24-jarige student Iqbal Hussain, zijn handen geklemd in een keten van jongemannen in jeans en dikke winterjassen. Het protest is vredig, benadrukt hij. „We willen voorkomen dat er schade aan de openbare ruimte wordt toegebracht.”

Op zondag was deze straat in het zuidoosten van Delhi namelijk alles behalve vredig. Een demonstratie van studenten tegen India’s omstreden nieuwe burgerschapswet groeide gaandeweg de middag uit tot een massa van meer dan duizend man en eindigde in chaos toen de politie de campus van de Jamia Millia Islamia-universiteit bestormde en traangasgranaten naar binnen schoot. Verderop gingen ten minste een drie bussen en auto’s in vlammen op.

‘Oorlogszone’

Een woordvoerder van de universiteit vergeleek het de volgende dag met een „oorlogszone”. Meer dan honderd mensen raakten gewond en tientallen studenten werden opgepakt. Ze zijn inmiddels weer vrij. Leden van premier Narendra Modi’s Bharatiya Janata Partij legden de schuld voor het geweld bij de oppositie, omdat die de studenten zouden opstoken. Modi zelf wees in een reeks tweets naar „groepen met gevestigde belangen die ons proberen te verdelen”.

Wat zeker is, is dat de weerstand tegen de nieuwe wet heviger wordt. De wijziging maakt het makkelijker voor onder meer hindoes, boeddhisten en christenen uit omliggende moslimlanden om Indiaas staatsburger te worden, omdat zij daar volgens de Modi-regering vanwege hun geloof worden vervolgd. Alleen moslims komen niet in aanmerking, wat volgens tegenstanders indruist tegen India’s seculiere grondwet die onderscheid op basis van religie uitsluit.

Lees ook India neemt omstreden wet aan die moslims uitsluit

Nadat de wet vorige week werd aangenomen, braken in het noordoosten van het land hevige rellen uit. In Assam, dat een lange geschiedenis kent van opstanden tegen illegale migranten, kwamen tot nu toe ten minste vijf mensen om het leven. Volgens de demonstranten zet de wet de deur wijd open voor buitenstaanders uit het aangrenzende Bangladesh en komt hun cultuur zo in gevaar. Anderen zijn woest over wat zij zien als de openlijke discriminatie van moslims.

De protesten hebben zich sindsdien over het land verspreid, ook naar de hoofdstad. Iqbal Hussain was zondag thuis toen hij filmpjes van medestudenten binnenkreeg. Schokkerige beelden, gemaakt met mobieltjes. Jongens en meisjes die in de universiteitsbibliotheek schuilen voor het traangas. Gebroken glas en omgevallen stoelen. Agenten die met wapenstokken inslaan op een jongen die op de grond ligt en enkele meisjes die zich daar gillend tussen werpen.

„Wat de politie deed, was zo verkeerd”, zegt Hussain. De studenten op de campus hadden volgens hem niets met de demonstratie te maken, die vond namelijk een stuk verderop plaats. „Ze waren daar gewoon aan het studeren.” Ook volgens de universiteit waren „buitenstaanders” verantwoordelijk voor de chaos die later op de dag ontstond.

Voor het donker thuis

Als Hussains familie hem niet had tegengehouden, was de student business management diezelfde avond nog verhaal gaan halen bij het hoofdkantoor van de politie, zoals honderden anderen in zijn plaats deden. „Maar ze waren bang”, zegt hij. Maandagochtend kon Hussain zijn ouders wel overhalen, met de belofte dat het een vreedzaam en stil protest zou zijn. Als hij maar wel voor het donker thuis zou zijn. „Ze begrijpen dat het belangrijk is dat we onze stem laten horen”, zegt hij.

Ook elders in het land vonden er maandag grote demonstraties plaats, zowel tegen de wet als uit solidariteit met de Jamia-studenten. Maar terwijl het in de hoofdstad dit keer rustig bleef, was dat niet overal zo. In West-Bengalen blokkeerden demonstranten wegen en spoorlijnen en in Lucknow bekogelden studenten de politie met stenen. Woensdag buigt het Hooggerechtshof zich over petities die tegen de nieuwe wet zijn ingediend.