Opinie

Schikken met Weinstein

Frits Abrahams

Een eigenaardige ervaring. Eerst lees je een opzienbarend bericht over de voorlopige schikking die Harvey Weinstein met een aantal van zijn slachtoffers heeft getroffen, vervolgens zie je ’s avonds op tv een ontluisterende documentaire over hem, die zo’n schikking weinig aantrekkelijk maakt.

Untouchable, heet die documentaire van Ursula Macfarlane, die eerder dit jaar al in de bioscoop te zien was. Untouchable, zeg dat wel, was mijn eerste reactie. Macfarlane heeft gepraat met ex-medewerkers van Weinstein en een aantal actrices – openhartige interviews waaruit een vernietigend beeld van deze filmmogol oprijst.

Veel was al bekend uit eerdere onthullingen, maar de getuigenissen maken door hun directheid toch grote indruk. Ze laten zien hoe Weinstein in het filmbedrijf onbeperkte macht kreeg waardoor hij zich als een regelrechte chanteur aan vrouwen kon opdringen. Wilde je een filmrol, dan moest je hem seksueel ter wille zijn, al was het maar, zo beloofde hij, „voor vijf minuten”.

Waarom zou je het als slachtoffer op een onbevredigend akkoordje gooien met zo’n psychopathologische figuur? Enkele tientallen slachtoffers zouden ieder maximaal een half miljoen dollar krijgen als de schikking doorgaat. De ontsteltenis over die bereidheid was groot nadat The New York Times vorige week het nieuws had gebracht. Vooral toen bleek dat Weinstein geen schuld hoeft te bekennen en de schadevergoedingen door zijn verzekeraars betaald zullen worden.

Er kwamen op de site van die krant honderden ongeruste reacties binnen. „Vertel mij dat er geen klassenjustitie bestaat”, schreef iemand. Een ander wees op het ironische feit dat Weinstein in het verleden juist dankzij dit soort schikkingen te lang buiten schot kon blijven.

„Ik zou zo’n overeenkomst niet tekenen”, schreef een boze lezer. „Deze slachtoffers zullen opnieuw slachtoffers worden door hun eigen keus. Ze kiezen voor geld op de korte termijn, in plaats van gemoedsrust op de lange termijn, en zullen uiteindelijk spijt krijgen als ze beseffen dat gevoel van eigenwaarde belangrijker is dan het geld dat ze nu vangen. Ik veracht ook de bereidheid om het roofdier vrijuit te laten gaan.”

Maar er is ook begrip voor de slachtoffers, en terecht, moest ik toegeven toen ik van meer feiten en omstandigheden had kennisgenomen. Morele verontwaardiging is gemakkelijk zolang je niet zelf voor de kosten hoeft op te draaien. Bij de slachtoffers zijn actrices, zoals Paz de la Huerta die ook in de documentaire voorkomt, met een vastgelopen carrière: voor hen is een half miljoen dollar veel geld.

In juridisch opzicht is er volgens allerlei advocaten beslist niet meer uit te halen. Het gaat om civiele rechtszaken waarbij er voor Weinstein geen gevangenisstraf op het spel staat, hooguit een taakstraf of financiële straf. En wat nog belangrijker is: voor Weinstein is de zaak hiermee niet afgedaan. Hem wacht in januari nog een strafproces voor twee aanklachten van verkrachting en aanranding.

Er zou pas reden voor grote bitterheid zijn als Weinstein ook in strafrechtelijk opzicht de dans kan ontspringen. In dat geval krijgt de hierboven geciteerde reaguurder vermoedelijk gelijk met zijn voorspelling dat de slachtoffers ooit spijt zullen krijgen van hun keus voor een schikking.