Politici Noord-Brabant zijn het erover eens dat ze het nergens over eens zijn

Provinciebestuur Het vertrek van het CDA uit het college van Gedeputeerde Staten stort Brabant in een bestuurscrisis.

De Provinciale Staten in Noord-Brabant vergadert over de provinciale stikstofregels. Boeren volgen buiten het debat.
De Provinciale Staten in Noord-Brabant vergadert over de provinciale stikstofregels. Boeren volgen buiten het debat. Foto Dirk Hol / Novum

In Noord-Brabant hebben de boeren de politiek stil gekregen.

Het college van Gedeputeerde Staten is zijn meerderheid kwijt; het CDA in de provincie trok vrijdag zijn steun aan de coalitie in. De partij vindt dat de provincie de boeren meer tegemoet moet komen.

„Er is een razend ingewikkelde situatie ontstaan”, zegt VVD-gedeputeerde Christophe van der Maat. Hij heeft als leider van de grootste partij in Noord-Brabant de sleutel in handen voor een uitweg uit de impasse. „We zijn het er in Brabant over eens dat we het nergens over eens zijn. Ik hoop dat iedereen onder de kerstboom gaat zitten en nadenkt over hoe we in het nieuwe jaar aan een stabiel bestuur kunnen bouwen. Want we moeten de tent wel draaiende houden.”

Twee jaar geleden besloot het vorige college tot maatregelen voor een „versnelde transitie” naar een milieuvriendelijke veehouderij. Zo moesten veehouders uiterlijk in april van het komende jaar een vergunning aanvragen voor het vervangen van oude stallen.

Het CDA was het aanvankelijk eens met deze plannen, die in het coalitieakkoord van eerder dit jaar in grote lijnen werd bevestigd. De besluiten „blijven van kracht”, vermeldde het coalitieakkoord. „Dit doen we vanuit de overtuiging dat de stikstofdepositie op de Brabantse natuur omlaag moet.”

Maar de tijden zijn veranderd. Het CDA vindt dat van boeren in de tegenwoordige stikstofcrisis niet mag worden gevraagd om te investeren in stallen zonder zekerheid over hun toekomst.

„Nergens is het beleid voor de veehouderij strenger dan in Brabant. Waarom? Dat is ons belangrijkste bezwaar tegen dit bestuur”, zegt Tanja van de Ven, lid van Provinciale Staten voor het CDA en in het dagelijks leven varkenshouder in Oost-Brabant.

Haar fractievoorzitter Ankie de Hoon had vrijdag voorgesteld te „schuiven” met de deadline voor de bouw van nieuwe stallen. „Bronmaatregelen zijn voor ons het wachten en stimuleren waard, en data zijn niet in beton gegoten. Realisme en kwaliteit wegens voor ons zwaarder dan een deadline”, zei De Hoon tijdens de vergadering van vrijdag.

Haar partij vond een inmiddels toegezegd uitstel met negen maanden voor de boeren onvoldoende en trok zich uiteindelijk definitief terug. Tot vreugde van een groot aantal boeren die met tractoren naar het provinciehuis in Den Bosch waren gekomen.

De breuk kwam niet als een verrassing; vijf weken eerder waren er al twee gedeputeerden van het CDA, Marianne van der Sloot en Renze Bergsma, opgestapt toen bleek dat hun eigen partij de provinciale plannen voorlopig niet langer wenste te steunen.

Minderheidscoalitie

Hoe de Noord-Brabantse politiek zonder nieuwe verkiezingen uit deze impasse gaat komen, is een raadsel. In de zittende coalitie, die na het wegvallen van de christen-democraten bestaat uit VVD, D66, GroenLinks en PvdA, werden er al veel compromissen gesloten. „Dit voorstel was een dubbelbesluit waar zowel de economie en natuur baat bij hebben, en waar zowel de VVD als GroenLinks zich in kon vinden. Ik hoop op een creatief voorstel uit het realistische midden”, zegt VVD’er Van der Maat.

Lees ook: Ineens gaat de senaat over rechts

Zonder nieuwe voorstellen blijven de eerder aangenomen plannen van kracht; zoals de verplichting voor boeren om vóór april komend jaar een vergunning voor een nieuwe stal aan te vragen. Ook wil de provincie boeren op een afstand van minder dan ongeveer vijf kilometer van een natuurgebied uitkopen, vooralsnog op basis van vrijwilligheid. De provincie wil verder 30 procent van de uitstootrechten van stoppende boeren „afromen” en beschikbaar stellen voor andere activiteiten, zoals woningbouw. „Het is cruciaal voor Brabant dat dit allemaal kan doorgaan”, aldus Van der Maat.

Het college zou verder kunnen werken als minderheidscoalitie die voor elk nieuw voorstel een meerderheid moet zien te vinden; na het vertrek van het CDA, met acht zetels de tweede partij in Brabant, heeft de coalitie nog slechts 23 van de 55 zetels.

De coalitie kan ook een andere partij met minimaal vijf zetels bij de coalitie betrekken. De meest genoemde kandidaten zijn Forum voor Democratie, een combinatie van enkele andere kleinere partijen en de SP.

Dat de SP zal aanschuiven is echter hoe dan ook onwaarschijnlijk; de VVD liet tijdens de onderhandelingen voor deze coalitie eerder dit jaar al weten niet te willen samenwerken met alle linkse partijen.

Van der Maat: „Ik hoop dat iemand binnenkort z’n vinger opsteekt en mee wil doen, zonder alleen maar het eigen verkiezingsprogramma uitgevoerd te willen zien. Dat laatste is in deze situatie onmogelijk. We zullen het in Brabant samen moeten doen. Dat is hard nodig, want er is hier van alles gaande. Dit is de meest dynamische provincie van Nederland.”