Pinautomaten ’s nachts gesloten tegen plofkraken

Criminaliteit Dit jaar zijn 70 plofkraken geteld. Nu gaan automaten ‘s nachts dicht, of ze worden verplaatst. Zo willen banken plofkrakers ontmoedigen.

Aan de Lieuwenburg in Leeuwarden heeft een plofkraak op een pinautomaat plaatsgevonden waarbij de gevel flinke schade heeft opgelopen.
Aan de Lieuwenburg in Leeuwarden heeft een plofkraak op een pinautomaat plaatsgevonden waarbij de gevel flinke schade heeft opgelopen. Foto Anton Kappers / ANP

Geldautomaten die in de openbare ruimte staan, worden voortaan iedere avond om 23.00 uur buiten werking gesteld en gaan de volgende ochtend pas om 07.00 uur weer aan. Dat heeft de Nederlandse Vereniging van Banken maandag bekendgemaakt. De maatregel, die bedoeld is om plofkraken tegen te gaan, gaat per direct in.

De NVB sprak maandag met ministers Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) en Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) over maatregelen tegen het toenemende aantal plofkraken. Uitgeschakelde geldautomaten zijn volgens de NVB „minder toegankelijk” en zouden ook minder vatbaar moeten zijn voor een succesvolle plofkraak. Bij een afgesloten pinautomaat kan bijvoorbeeld geen explosief in een lade geplaatst worden.

Het nachtelijk uitzetten van machines is de meest concrete maatregel, maar ook is afgesproken dat automaten die een „verhoogd risico voor omwonenden” vormen, zullen worden verplaatst. Dat zijn met name automaten die in de directe omgeving van woningen staan, zegt een NVB-woordvoerder.

Er zijn dit jaar tot nu toe „ongeveer zeventig” plofkraken of pogingen daartoe gepleegd in Nederland. In verband daarmee zijn 71 mensen aangehouden. Bij een plofkraak blazen criminelen een geldautomaat op, in de hoop daar geldbiljetten uit te kunnen halen. Het gebruik van de steeds zwaardere explosieven zorgt vaak voor flinke schade voor omliggende woningen en gevels.

Beperkte gevolgen

„Plofkraken ondermijnen onze samenleving,” zegt Chris Buijink, voorzitter van de NVB. „We kunnen er niet in berusten dat er elke paar dagen een explosief af gaat in ons land, niet zelden in de buurt van woningen.”

Volgens de NVB heeft de nachtsluiting „beperkte gevolgen” voor „de beschikbaarheid en bereikbaarheid” van contant geld. Minder dan 2 procent van de geldopnames vindt ‘s nachts plaats. Na een reeks plofkraken sloot ABN Amro eerder deze maand honderden pinautomaten. Voor een paar duizend mensen ligt de dichtstbijzijnde geldautomaat nu verder dan vijf kilometer uit de buurt – de zogeheten ‘bereikbaarheidsnorm’ die is vastgesteld door Maatschappelijk Overleg Betaalverkeer (MOB), waar onder meer toezichthouder DNB in zit. De meesten van hen wonen in Andijk. Daar ligt de dichtstbijzijnde pinautomaat in 7,5 kilometer verderop, in Wervershoof.

Door de opkomst van digitaal betalen verliest geld trekken bij de pinautomaat al jaren aan populariteit in Nederland. Vorig jaar gebeurde dat 276 miljoen keer, een daling met 40 procent vergeleken met tien jaar geleden. Parallel liep ook het aantal pinautomaten terug, tot net iets meer dan zevenduizend deze zomer.

De Consumentenbond maakt zich zorgen om de gevolgen voor vooral ouderen en mensen met een (visuele) beperking en laaggeletterden, als pinautomaten moeilijker bereikbaar worden. „Sociale uitsluiting ligt op de loer”, zei een woordvoerder vorige week in NRC.