Opinie

Leg recyclingkosten zonnepaneel bij koper

Producenten ontduiken kosten, zien en .
Zonnepanelendak op de Amsterdam Rai. Koen van Weel / ANP
Zonnepanelendak op de Amsterdam Rai.

Koen van Weel / ANP

De kakelverse Europese Groene Deal belooft een ongekende golf aan nieuwe EU-maatregelen en -miljarden in gang te zetten. In Nederland kunnen we echter nog veel groene winst behalen door bestaande EU-regels scherper uit te voeren.

Neem recycling van zonnepanelen. Zonnestroom kent een stormachtige succes, maar de vraag doemt op: wat doen we met al die panelen aan het eind van hun levenscyclus? De berg afgedankte panelen zal hard groeien: van 1,7 tot 8 miljoen ton in 2030 naar 60 tot 78 miljoen ton in 2050, volgens de International Renewable Energy Agency. Daarnaast zal het aandeel van oude zonnepanelen in de jaarlijkse stroom elektronisch afval toenemen van bijna nihil nu naar 10 procent in 2050, ofwel ettelijke miljoenen ton per jaar.

Bedrijven als het onze kunnen zonnepanelen onmogelijk met droge ogen als schoon en milieuvriendelijk aanprijzen als ze aan de eindstreep op de vuilnisbelt terechtkomen. We hebben dus een geoliede recyclingmarkt nodig.

Op papier zijn de vooruitzichten daarop niet slecht. In de Europese richtlijn voor elektrisch en elektronisch afval (WEEE-richtlijn) zijn harde normen vastgelegd voor recycling van zonnepanelen. EU-landen moeten minimaal 80 procent van alle oude zonnepanelen inzamelen en minimaal 85 procent van het gewicht van die zonnepanelen omzetten in herbruikbaar materiaal.

De richtlijn dicteert dat de eerste partij die panelen een EU-land binnenbrengt, ofwel de ‘producent’, voor de kosten opdraait van de inzameling en recycling aan de eindstreep. Dan kan de fabrikant van zonnepanelen zelf zijn, of een importeur. Om naleving te garanderen moeten producenten elk geïmporteerd zonnepaneel in het WEEE-register opgeven.

Lees ook: Een perfecte cocktail voor brand

In de praktijk besteden producenten echter inzameling en recycling van oude panelen uit aan inzamelingscollectieven, vaak tegen betaling van een vergoeding. Sommige producenten proberen ook die vergoeding te omzeilen, door hun panelen niet aan te melden bij het nationale WEEE-register. Als oude panelen van zulke ‘freeriders’ bij een inzamelingscollectief opduiken, worden ze geweigerd omdat niet te achterhalen is wie voor de kosten verantwoordelijk is. Deze spookpanelen worden dus niet gerecycled. Het is een hardnekkig probleem, omdat er weinig controle is en de Nederlandse overheid overtreders op dit moment niet pro-actief op de vingers tikt.

Financier recycling vooraf

Daarnaast hebben installatiebedrijven het belang van recycling niet altijd scherp op het netvlies. Maar juist installateurs halen veel oude panelen van het dak. Het is dus cruciaal dat zij precies weten hoe ze oude panelen verantwoord kunnen afvoeren. Veel oude panelen stapelen zich op in opslagplaatsen of belanden aan de straat. Installatiebedrijven blijven verder buiten hun schuld met spookpanelen zitten, omdat ze niet kunnen bewijzen wie de producent is.

België doet het beter dan wij: recycling van zonnepanelen wordt er vooraf gefinancierd, via een recyclingbijdrage van een paar euro per paneel. Dit geld gaat in een speciaal fonds waar inzameling en recycling uit worden betaald. De prikkel voor slecht gedrag van producenten wordt zo weggenomen: ze zijn niet meer direct verantwoordelijk voor de recyclingkosten.

De Nederlandse overheid doet er goed aan om de Belgen schaamteloos te kopiëren, en verder snel te beginnen met een hardere aanpak van freeriders op de markt voor zonnestroom. Elk afgedankt zonnepaneel op de vuilnisbelt werpt een lange schaduw over de hele sector.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.