Reportage

Deze Rotterdamse wijk verduurzaamt, vóór en dóór bewoners

Bospolder-Tussendijken In de Rotterdamse wijk Bospolder-Tussendijken moet de energietransitie ook werkgelegenheid opleveren. Maar de vraag is nog hoe? Het nieuwe WijkEnergieWerkt doet aan ‘huis-aan-huisverduurzaming’ – vóór en dóór bewoners.

In Bospolder-Tussendijken zijn nog maar weinig daken met zonnepanelen.
In Bospolder-Tussendijken zijn nog maar weinig daken met zonnepanelen. Foto Walter Herfst

De eerste klant was een hoogbejaarde vrouw van Surinaamse afkomst die altijd met koude voeten naar bed ging. „Ze had al 34 jaar last van reuma”, vertelt Josee van Linschoten van installatiebedrijf WijkEnergieWerkt in Bospolder-Tussendijken in Rotterdam. De thermostaat ging overdag steeds hoger, maar haar voeten bleven koud.

Van Linschoten (40) en haar collega Sándor Csenki (38) gingen in oktober langs. „We hebben haar radiatoren schoongemaakt, radiatorfolie en tochtstrips aangebracht”, zegt Van Linschoten. „Een paar dagen later belde de dochter op. Haar moeder had voor het eerst blosjes op haar wangen van de warmte.”

WijkEnergieWerkt doet aan ‘huis-aan-huisverduurzaming’ in de aanloop naar een gasvrije toekomst. Van de gemeente kreeg Van Linschoten vorig jaar 75.000 euro startbudget en ze was vorige maand finalist bij de ASN Bank Wereldprijs voor startende duurzame ondernemers. Begin december heeft ze haar bedrijfsplan gepresenteerd in Bospolder-Tussendijken – afgekort BoTu.

Het bestaat uit drie onderdelen, voor en door wijkbewoners. Eén: het wijkinstallatiebedrijf komt tweemaal langs voor „kleine klussen”, om bijvoorbeeld radiatorfolie, tochtstrips, led-lampen en waterbespaarders op kranen aan te brengen. Dat kost 500 euro, inclusief materialen.

Twee: een wijkenergiecoöperatie – die in BoTu al is opgericht – moet bewoners groene stroom gaan leveren van bijvoorbeeld zonnepanelen op school- en bedrijfsdaken.

En drie: een toekomstig wijkenergiefonds kan bewoners financieel helpen met bijvoorbeeld isolatie.

Honderd jaar werk

Van Linschoten, vroeger consultant en gespecialiseerd in ‘verandermanagement’, kwam op het idee door een cv-monteur. Weet je iets van warmtepompen?, vroeg ze hem. Nee mevrouw, zei hij, dat gaat mijn tijd wel duren. „Terwijl die gozer jonger is dan ik. Toen dacht ik: een installatiebedrijf dat zich alléén gaat richten op de nieuwste technieken heeft vast voor honderd jaar werk.”

Toch is nog de vraag of het wijkinstallatiebedrijf echt commercieel kan draaien. Dan moeten er wel voldoende opdrachten komen.

Als huiseigenaar zou Van Linschoten 500 euro zelf ook veel vinden voor kleine klussen, zegt ze eerlijk. Maar in BoTu ziet ze een markt, omdat de wijk veel sociale huurwoningen (62 procent) heeft en weinig daken met zonnepanelen. Het idee is namelijk dat niet de huurders zelf, maar woningcorporaties, gemeenten, provincies of het Rijk opdrachten gaan verstrekken en dat zij die 500 euro per woning betalen. De huurders hebben het voordeel dat zij gemiddeld 150 euro per jaar aan energiekosten kunnen besparen, zegt Van Linschoten.

Deeltijdpostbode

Vooralsnog zijn met de startsubsidie tien huurwoningen op proef energiezuiniger gemaakt en haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd. Enig medewerker Sándor Csenki, tevens deeltijdpostbode, werkt nog tegen een bescheiden vergoeding. Hij is in Hongarije afgestudeerd in filosofie en sociale antropologie en is sinds zeven jaar in Nederland. „Ik verdien niet zo veel, maar ik vind vooral het contact met mensen belangrijk”, zegt hij.

Lees ook dit verhaal: Het ‘Wilde Westen’ van Rotterdam moet straks klimaatneutraal wokken

De gemeente heeft WijkEnergieWerkt opdracht gegeven nog eens dertig woningen aan te laten pakken door betaalde klussers. Het leerwerkbedrijf Stichting Pauw is hierbij betrokken als een ‘sociaal uitzendbureau’. „We zijn bezig een groep van tien vrouwen met verschillende moedertalen samen te stellen”, vertelt Pauw-directeur Marieke Grund. „Berbers, Arabisch, Spaans, Syrisch, Somalisch – Turks en Pools zoek ik ook nog. De vrouwen hebben grote netwerken in de wijk en krijgen ook een cursus als ‘energiecoach’ om andere bewoners duurzame tips te kunnen geven. Zo hopen we meer mensen in de wijk te kunnen bereiken.”

Vluchtelingen

Uiteindelijk wil WijkEnergieWerkt zo werkloze bewoners een baan kunnen bieden, of bewoners met een taalachterstand of vluchtelingen een stage- of leerwerkplek. Van Linschoten: „Als ze het willen en kunnen, leiden we ze bijvoorbeeld op tot zonnepaneleninstallateur, of we leren ze vloeren en daken isoleren. Medewerkers krijgen, naast een opleiding, salaris en een percentage van de winst – als we winst gaan maken.”

Op papier doet het plan zo precies wat de gemeente wil in deze levendige, maar ook arme wijk in Rotterdam-West. De energietransitie moet hier ook werk voor BoTu opleveren, meer sociale binding in de wijk creëren en huurders zonder eigen zonnepanelen of isolatie ook kansen geven om energie te besparen.

„Meer kansen en meer banen”, heet het in het coalitieakkoord van vorig jaar. „En iedereen zei: natuurlijk!”, zegt Paulien Campagne, projectmanager BoTu van de gemeente. „Maar niemand wist precies wat we ons daarbij voor moesten stellen. We staan nog aan het begin.”

Kaartenbak

Havensteder, de grootste woningcorporatie in de wijk, is „zeer gecharmeerd” van WijkEnergieWerkt, zegt een woordvoerder. De twee partijen zijn met elkaar in overleg, maar opdrachten zijn nog niet verstrekt aan Van Linschoten.

Volgens afspraak met de gemeente laat Havensteder een klein deel van het werk uitvoeren door langdurig werklozen. Een idee is om hen in BoTu betaald werk via WijkEnergieWerkt te laten doen, of – na een opleiding – bij isolatieprojecten die Havensteder uitbesteedt. „Het zou mooi zijn als je een kaartenbak met wijkbewoners hebt”, zegt de woordvoerder.

Ook Eneco, dat in BoTu energie levert, noemt het „absoluut een sympathiek idee” om wijkbewoners een rol te geven in de energietransitie, aldus een woordvoerder. Maar ook bij Eneco is de vraag: hóé?

„Je kunt natuurlijk niet zomaar aan de slag met de aanleg en het onderhoud van warmtenetten”, mailt de woordvoerder. „Tegelijkertijd is er een schaarste aan goede technische vakmensen. Daarom zijn we ook begonnen met het opzetten van een eigen bedrijfsschool om nieuwe vakmensen op te leiden.” Zo’n opleiding biedt wijkbewoners misschien straks ook kansen, denkt hij.

Werk voor de wijk via de energietransitie is goed voor bewoners én het klimaat, zegt Van Linschoten. Al zijn haar klanten vooral blij met meer „wooncomfort”, vertelt ze. „Ik heb bij de laatste drie gevraagd: wilt u ook weten hoeveel u bespaart? Oh, dat is wel leuk, zeggen ze dan. Maar dat is eigenlijk niet wat ze willen weten. Ze zeggen vooral: hé, dat lampje doet het weer, dat is tof. Of: hé, het is warm.”