Ook na monsterverlies Labour ontbreekt het Corbyn aan zelfkritiek

Labour Na het daverende verlies van donderdag is binnen Labour een richtingenstrijd uitgebroken. Terwijl veel sociaal-democraten het onmiddellijke vertrek eisen van Jeremy Corbyn, legt de partijleider zelf de schuld bij Boris Johnson en de media.

Jeremy Corbyn op vrijdag, de dag na het enorme verlies van zijn Arbeiderspartij bij de Lagerhuisverkiezingen.
Jeremy Corbyn op vrijdag, de dag na het enorme verlies van zijn Arbeiderspartij bij de Lagerhuisverkiezingen. Foto Tolga AKMEN / AFP

Het contrast kon dit weekeinde niet groter zijn. Terwijl Labour-politici publiekelijk ruziemaakten over de zware verkiezingsnederlaag van afgelopen donderdag, reisde premier Boris Johnson naar het Noord-Engelse graafschap Durham, om het verlies nog eens flink in te wrijven. Sedgefield in Durham is het oude kiesdistrict van Tony Blair, waarvan de Lagerhuiszetel donderdag in handen viel van de Conservatieven - zoals meer districten in het noorden en de Midlands.

Om de vernedering compleet te maken, modelleerde Johnson zijn speech voor partijvrijwilligers bij de cricketclub van Sedgefield naar die van Blair, die zich in een congres-speech in 1997 als versgekozen premier opwierp als ‘dienaar van het volk’. Johnsons nam die belofte letterlijk over en zei er alles aan te doen om het hem gegunde vertrouwen niet te beschamen.

Lees ook ons Brexit-dossier met alle recente analyses en reportages over het Britse vertrek uit de EU

Leiderschapsverkiezing

De subtiele middelvinger van Johnson wakkerde de uitslaande brand bij Labour verder aan. Vanaf de vroege vrijdagochtend tot diep in de zondag regende het verwijten aan het adres van partijleider Jeremy Corbyn en anderen in de top. Zo verweet overtuigd Leaver Caroline Flint – die na 22 jaar haar zetel in voormalig mijngebied Don Valley naar de Conservatieven zag gaan –, haar prominente collega’s Keir Starmer en Emily Thornberry dat zij met hun aanhoudende pleidooien voor een tweede Brexit-referendum „59 zetels hebben opgeofferd”.

De Remainers Starmer en Thornberry waren eerder belangrijke leden in Corbyns schaduwkabinet. Nu worden ze gezien als kanshebbers bij een nieuwe leiderschapsverkiezing, die vermoedelijk begin 2020 plaatsvindt. Zij zijn bepaald niet de allergrootste geestverwanten van Jeremy Corbyn, maar kritiek als deze kan hun kansen bij de verkiezing onder partijleden, vakbonden en socialistische verenigingen wel verkleinen.

Flint zei verder tegen Sky News dat Labour geen behoefte heeft aan een nieuwe „Corbyn zonder baard”. De kritiek op hem en zijn entourage van zeer linkse partijleden en vakbondsmensen die hem in 2015 in het zadel hielpen, is groot.

Wes Streeting, een Labour-parlementariër uit Noordoost-Londen die zijn zetel behield, herhaalde de afgelopen dagen meermaals in Britse media: „Ze hadden alles. Het programma dat ze wilden, een gewillig partij-apparaat, een leider. En het is mislukt.”

Weinig zelfkritiek

Corbyn kondigde vrijdag aan te zullen opstappen, zodra een nieuwe partijleider is gekozen en hij een periode van ‘reflectie’ heeft begeleid. De vraag is of die tijd hem nog gegeven wordt, of dat Lagerhuisleden als Streeting de druk zo hoog opvoeren dat eerst een interim-leider wordt aangezocht. De nieuwe Labour-fractie, nu nog maar 203 leden groot in plaats van 262, komt dinsdag voor het eerst bijeen om te vergaderen.

In een poging de schade te beperken, publiceerde Corbyn dit weekeinde twee stukken, in The Observer en de Sunday Mirror. Daarin neemt hij de verantwoordelijkheid voor de grootste verkiezingsnederlaag van Labour sinds 1935, maar toont hij verder weinig zelfkritiek, bijvoorbeeld op zijn ingewikkelde Brexit-koers. Onder Corbyn wilde Labour heronderhandelen met de Europese Unie en dat resultaat vervolgens voorleggen in een tweede Brexit-referendum. Onderzoek van de BBC laat zien dat Labour door die dubbele boodschap stemmen heeft verloren onder zowel fanatieke Remainers als onder fanatieke Leavers.

Lees ook dit eerdere profiel van Jeremy Corbyn

In de open brief in de Mirror verontschuldigt Corbyn zich allesbehalve voor die koers en de rest van de afgelopen campagne. Hij vindt het voortdurend hameren op het aanpakken van armoede en de slechte staat van de gezondheidszorg nog verdedigbaar. Dat de verkiezingen – tegen zijn zin in – vooral over de Brexit gingen, is de schuld van de media en de Conservatieven, schrijft hij.

„De Tory-campagne, versterkt door de meeste media, heeft velen er uiteindelijk van kunnen overtuigen dat alleen Boris Johnson de Brexit voor elkaar kan krijgen. Dat zal spoedig een onwaarheid blijken, maar het overschaduwde onze handreiking in deze campagne.”

Corbyn-koers blijft dominant

De uiterst jonge linkervleugel moet het nu zonder Corbyn doen, maar heeft nog altijd zeer veel invloed in het partij-orgaan dat uiteindelijk de verkiezing van de nieuwe leider moet organiseren. Zo werd in 2015 bepaald dat ook mensen die 3 pond betaalden mochten stemmen in de leiderschapsverkiezing, waardoor er een hoop nieuwe leden instroomden die op de hand van Corbyn waren.

Het lijkt er niet op alsof de steun voor een Corbyn-achtige koers en een Corbyn-achtige leider in de hard-linkse vleugel nu verdampt is. Invloedrijke stemmen in die beweging, zoals Owen Jones en Ash Sarkar, verdedigden zijn lijn de afgelopen dagen op sociale media.

Zo bezong Sarkar – die schrijft voor het linkse medium Novara Media, dat Corbyn altijd heeft gesteund – ook nog steeds de zegeningen van de vertrekkend partijleider. Bijvoorbeeld: zonder Corbyn en zijn miljardenplan voor maatschappelijke investeringen, waren de Tories nooit tot zulke verregaande investeringsbeloften gekomen als in deze campagne. Maar, zo concludeert Sarkar net als Corbyn: „Vier jaar van media-vijandigheid is onoverkomelijk.”