Reportage

De SP ziet weer ‘mooie tijden om socialist te zijn’

SP-congres De SP moet met een nieuwe voorzitter de weg omhoog terugvinden. Maar hoe, dat blijft op het partijcongres nog vaag.

Fractievoorzitter Lilian Marijnissen tijdens het partijcongres van de SP.
Fractievoorzitter Lilian Marijnissen tijdens het partijcongres van de SP. Foto ANP/JEROEN JUMELET

Toen de Eindhovense fractievoorzitter Murat Memis dit voorjaar werd opgepakt in Turkije liet de SP zich van haar beste kant zien, vindt Jannie Visscher. De net gekozen nieuwe partijvoorzitter somt op zaterdagmiddag in haar toespraak op wat de partij allemaal voor Memis deed. Er kwam een petitie, een demonstratie bij het Turkse consulaat, Kamerlid Sadet Karabulut riep het kabinet op meer druk op Turkije te zetten. „En als klap op de vuurpijl ging Lilian naar de rechtszaak in Turkije. Het is ons gelukt Murat vrij te krijgen omdat we als partij onze krachten hebben gebundeld.”

Die eensgezindheid en strijdbaarheid zou Visscher bij de SP graag weer vaker zien. Visscher (58), oud-wethouder voor de socialisten in Groningen en Eindhoven, werd deze zaterdag op het partijcongres van de SP gekozen als nieuwe partijvoorzitter. Dat was conform verwachting, want Visscher was door het vorige partijbestuur voorgedragen. Ze volgt Ron Meyer op, die zich niet opnieuw verkiesbaar wilde stellen nadat de SP in mei verdween uit het Europees parlement.

Koersdebat

Visscher wacht een zware opgave, want het gaat slecht met de SP. Vier verkiezingen op rij gingen verloren, afdelingen klagen dat ze moeite hebben hun leden te motiveren. Ook werd de partij dit jaar verscheurd door felle en openlijke meningsverschillen over het migratiestandpunt. Een forse minderheid vond het onacceptabel dat de SP vluchtelingendeals met Afrikaanse landen niet wilde uitsluiten en kreeg daarna het verwijt zich niet bij het democratisch tot stand gekomen meerderheidsstandpunt te willen neerleggen.

Voor Murat Memis staat vast dat Jannie Visscher de SP er weer bovenop kan helpen. Hij leerde Visscher vijf jaar geleden in Eindhoven kennen: zij werd wethouder, hij raadslid. „Ik was nieuw in de politiek en merkte al snel dat ze een grote kwaliteit had: luisteren naar mensen.” Juist dat is voor een SP-voorzitter nu belangrijk, denkt Memis. „Er is nu een luisterend oor nodig voor de leden: wat speelt er in de afdelingen, waar is onvrede over? Het is belangrijk dat de critici die zich niet gehoord voelen erbij gehouden worden. Ik weet zeker dat Jannie de tweedeling in onze partij kan overbruggen.”

Visscher is een heel ander type dan haar voorganger Ron Meyer, een charismatische spreker die de afgelopen jaren zijn stempel drukte op de partij en zich ook nadrukkelijk met de partijkoers bemoeide. Visscher lijkt meer dienstbaar te willen zijn. Gevraagd naar hoe ze haar rol ziet zegt ze dat het „mijn belangrijkste opdracht is om te zorgen dat Lilian en al die andere SP’ers hun werk goed kunnen doen”. De partijkoers wil ze wel helpen bewaken, maar Marijnissen „is ons boegbeeld, zij gaat voorop”, zegt Visscher.

Senator Bastiaan van Apeldoorn, die als voorzitter van de kandidatencommissie Visscher voordroeg als voorzitter, denkt dat het goed is dat Visscher haar rol zo ziet. „Ron heeft het vuur in de partij aangewakkerd, dat heeft hij heel goed gedaan. Maar het is naar buiten toe belangrijk dat duidelijk is dat we één partijleider hebben. Ik denk dat daar de afgelopen jaren in de beeldvorming soms wat verwarring over is ontstaan.”

Strijdbaarheid

Over wat Visscher precies anders gaat doen is ze in haar toespraak nog wat vaag. Ze wil de strijdbaarheid terug in de partij, en vindt dat de SP weer een boodschap van hoop moet uitdragen. „We moeten mensen weer laten voelen dat de SP ertoe doet en er voor hen is.” Vanuit het congresstuk ‘Samen vooruit’ krijgt Visscher een reeks opdrachten mee om de partijorganisatie te verbeteren, zoals meer ondersteuning vanuit het partijbureau voor de afdelingen en het beter faciliteren van interne discussie in de partij.

Visscher zegt dat het congres het nieuwe bestuur de opdracht heeft gegeven „om te gaan verbreden in onderwerpen”. De SP wordt nog te vaak gezien als de partij die enkel met zorg en inkomen bezig is, zei Visscher de afgelopen weken op partijbijeenkomsten. Zelf vindt ze het klimaat, Visscher spreekt zelf consequent over „de zorg voor onze planeet”, een thema waarop de SP meer profiel moet krijgen. „Grote bedrijven zijn als een gek onze aarde aan het verpesten.”

Partijleider Lilian Marijnissen focust in haar toespraak tot het congres vooral op een heel klassiek SP-thema: de uitwassen van het neoliberalisme en de verwaarlozing van de publieke sector. Marijnissen constateert tevreden dat steeds meer partijen de kritiek van de SP op het kapitalisme delen. Die kritiek is „actueler dan ooit”, zegt ze. En: „Onze radicale alternatieven zijn harder nodig dan ooit.”

Marijnissen krijgt vaak applaus, op het congres heerst de hoop dat het dieptepunt is bereikt. Marijnissen is ervan overtuigd dat de SP kiezers kan terugwinnen. „Er komen andere tijden”, belooft ze de honderden SP-leden in de zaal. „Mooie tijden om socialist te zijn.”

Lees ook: De SP raakte zelfs de Wielewaal kwijt