Stroopwafelkoning Ties Steenbergen was een echte Willie Wortel

In deze rubriek elk weekeinde een necrologie van iemand die recent is overleden.

Ties Steenbergen (1941-2019) leefde van en voor de stroopwafelbakkerij.

Ties Steenbergen als 'stroopwafelkoning' tijdens een bezoek aan Taiwan in 2011.
Ties Steenbergen als 'stroopwafelkoning' tijdens een bezoek aan Taiwan in 2011. Foto privécollectie

De stroopwafelkoning noemden ze hem, toen Ties Steenbergen een paar jaar geleden op uitnodiging in Taiwan een stroopwafelonderneming opende. In het Taipeise winkelcentrum hing een banner met zijn foto en Steenbergen zelf torende met zijn 1,97 meter boven iedereen uit. „Hij was een vriendelijke en bescheiden man”, vertelt Edwin, de jongste van zijn twee zonen, „en hij had dit niet verwacht, maar hij vond het prachtig.”

Ties Steenbergen in zijn diensttijd met zijn verloofde Adri Straver, begin jaren 60.

Foto privécollectie

Bij Ties Steenbergen, ontwerper van wafelbakijzers en adviseur op het gebied van stroopwafels, werd in augustus lymfeklierkanker ontdekt. Geen enkele therapie sloeg aan, zodat hij nog maar enkele maanden te leven had en op 78-jarige leeftijd in november overleed. Tot op het laatst was hij actief, zelfs in het ziekenhuis hing hij de halve dag aan de telefoon om met allerlei mensen te praten over stroopwafels.

Steenbergen werd geboren in Haastrecht. Zijn broers gingen allemaal op jonge leeftijd aan het werk, maar de plaatselijke schoolmeester zei tegen zijn ouders dat Ties misschien maar door moest leren. Hij volgde een technische opleiding en ging aan de slag bij een machinefabriek in Gouda. In 1974 kwam hij bij Vos & Van Dijk, waar ‘meisjes’ met verhitte wafelijzers de stroopwafels nog ‘handbakten’. Steenbergen begon de stroopwafelproductie te automatiseren. Hij ontwierp een lopende band met machines die 1.400 stroopwafels per uur maakten en vervaardigde meestal zijn eigen onderdelen.

Zijn werk bleef niet onopgemerkt. Na zeven jaar stapte Steenbergen over naar de stroopwafelfabriek van de gebroeders Van Meeteren in Moordrecht. De machines werden groter en de aantallen eveneens, tot 18.000 stroopwafels per uur. Het bedrijf werd in 1999 overgenomen door een grotere partij. Steenbergen bleef, maar ging in 2002 met pensioen.

„Na twee weken begon hij voor zichzelf”, zegt Edwin. „Hij kon niet stilzitten.” Hij richtte Steenbergen Engineering Technisch Advies Haastrecht (Setah) op, inmiddels Triz Setah – schoondochter Jacqueline Zuidam en Edwin kwamen erbij en voegden Triz toe. Steenbergen gaf adviezen over het inrichten van de productielijn en het repareren van bottlenecks in de hele koekjessector. Toen er op een dag iemand bij hem kwam die de deksel van het wafelbakijzer te zwaar vond en last kreeg van haar schouder, ontwierp Steenbergen een wafelijzer met een luchtcilinder die het werk vergemakkelijkte. Het betekende een terugkeer naar het wafelijzer, dat hij begon door te ontwikkelen tot een kloeke machine op elektriciteit of gas voor acht stroopwafels tegelijk.

Bij Ad Snoek in Capelle aan den IJssel, kreeg hij ruimte om die wafelbakijzers te ontwikkelen en te demonstreren. De ijzers die Triz Setah aanbood, vielen op door de gelijkmatige hitteverdeling, goede afstelling en isolatie. Receptuur en advies waren bij de prijs van vele honderden euro’s inbegrepen en de verkoop begon te lopen.

Willem Vos, die stroopwafels produceert in Brazilië, ging in 2009 eerst langs bij Ties Steenbergen. Nog in hetzelfde jaar begon hij samen met zijn vrouw een stroopwafelonderneming in de buurt van het Braziliaanse Porto Alegre. „Dat wafelijzer van Ties Steenbergen was het begin, voor handbakken, maar dat doen we niet meer. Alles gaat nu machinaal”, laat hij per e-mail weten. Ook Rutger Wirtz, die in 2014 stroopwafelwinkel Stroop Rotterdam begon, kocht een handbakijzer. Hij herinnert zich Steenbergen als een „heel toegankelijke, heel enthousiaste man”.

Steenbergen liet mensen uit de hele wereld langskomen voor workshops en afspraken. Iedereen was welkom, elk probleem nam hij serieus. „Hij was een Willie Wortel”, zegt Edwin Steenbergen. Hij ging ook op bezoek bij klanten: behalve in Taiwan, deed hij dat in onder meer in Bulgarije, Indonesië, Iran en Saoedi-Arabië. Soms was er iets met de bakmethode, maar veel vaker werden moeilijkheden veroorzaakt door het meel, dat overal anders van samenstelling kan zijn.

De New Yorkse Gina Vriens maakt in haar bedrijf Classic Dutch Cookie op zo traditioneel mogelijke wijze stroopwafels. „Ik ben op bezoek in Nederland bij diverse stroopwafelmakers langs geweest. De besten gebruikten allemaal een stroopwafelijzer van Triz Setah”, vertelt ze. „Daar werk ik ook mee. Ik ben Ties zeer dankbaar dat hij wafelijzers maakt voor verschillende voltages.”

Hoezeer Steenbergen ook bezig was met zijn stroopwafels, hij was ook een fan van Feyenoord, een leuke opa voor zijn vijf kleinkinderen en hij hield van dansen en klaverjassen. Na het overlijden van zijn echtgenote Adri in 2016, leerde hij een nieuwe vrouw kennen – Elly Gunst – en had met haar nog gelukkige jaren.

Zolang hij maar af en toe bezig kon zijn met stroopwafels. Op het allerlaatst was hij nog bezig met Aviateur, een stroopwafelmaker in Heerhugowaard met een productie van 45.000 per uur. Steenbergen gaf ze nuttig advies, maar hoefde niet te worden betaald. „Geef me maar een keer een rondleiding”, zei hij. Het is er niet meer van gekomen.