Opinie

Lagarde schildert de ECB groen: heel slim

Europa Mileuaccenten in het monetair beleid verbinden de ECB met milieupolitiek en de Europese Green Deal, schrijft .
De nieuwe ECB-president Christine Lagarde, op 4 november in Frankfurt
De nieuwe ECB-president Christine Lagarde, op 4 november in Frankfurt Foto Michael Probst/AP

Een terecht punt van kritiek op het communicatiebeleid van Mario Draghi als chef van de Europese Centrale Bank (ECB) was dat hij zich te veel op de markten richtte en niet genoeg op het grote publiek.

Draghi was niet in staat tot een doeltreffende publieke verdediging van zijn onconventionele monetaire beleid tegen de aanhoudende en oneerlijke kritiek van lokale gevestigde belangen: de noordelijke spaarders, de noordelijke financiële instellingen en de noordelijke centrale banken. In landen als Duitsland en Nederland kon daardoor de publieke antipathie tegen Draghi zelf, maar belangrijker nog, tegen de ECB als zodanig, tot gevaarlijke proporties uitgroeien.

Christine Lagarde, Draghi’s opvolger, zal snel een ommekeer moeten brengen, en de eerste aanwijzingen dat het communicatiebeleid van de markten naar het grote publiek wordt verlegd tonen aan dat ze op de goede weg is.

Een voorbeeld van zo’n handreiking naar het grote publiek in een land dat de ECB niet gunstig gezind was haar exclusieve interview aan het Nederlandse Nieuwsuur na haar eerste rentevergadering, donderdag. Zoiets heeft Draghi nooit gedaan.

In de noordelijke landen is groen populair en winnen groene partijen verkiezingen. Lagarde, die zeer met het milieu begaan is, wil in de activiteiten van de bank dan ook meer milieuvriendelijke elementen opnemen om het aanzien van de ECB daar te vergroten. Donderdag kondigde ze aan dat de klimaatverandering onderdeel zal zijn van de langverwachte ‘strategische evaluatie’ van het monetaire beleid.

De bank die Europa groen maakt

Lagardes politieke intuïtie en timing zijn onberispelijk. Door de ECB ‘groen te schilderen’, verbindt ze de centrale bank met de snelgroeiende milieubeweging in Europa en in het bijzonder met de ambitieuze nieuwe Green Deal die de Europese Commissie zojuist heeft aangekondigd.

De uitwerking op de publieke opinie zou weleens ingrijpend kunnen zijn; in plaats van de ECB te zien als degene die Nederlandse en Duitse spaarders ‘leeggezogen’ heeft, gaan de noorderlingen de ECB misschien wel beschouwen als de bank die Europa groen maakt.

Lees ook deze open brief: Leid ons in de klimaatstrijd, Lagarde

Een van de luidruchtigste klachten van de milieubeweging over de centrale bank is dat ze met haar reddingsoperaties van de banken waarop ze toezicht houdt industrieën met een hoge CO2-uitstoot heeft gefinancierd. De milieubeweging wil dat de ECB haar financiering verlegt naar het stimuleren van groenere sectoren van de economie.

De ECB kan haar kredietprogramma’s en toezichthoudende autoriteit gebruiken om Europese banken te straffen of te belonen al naar gelang ze zich gevoelig tonen voor milieuvriendelijke leningen en activiteiten; hoe ‘groener’ de activiteiten van de banken, hoe gunstiger de behandeling die ze van de centrale bank krijgen.

Monetair beleid voor milieu?

Nog een manier waarop de ECB milieuvriendelijk beleid kan bevorderen is door in het kader van haar opkoopprogramma alleen obligaties van bedrijven te kopen die een groen beleid voeren.

Puristen zijn geen liefhebber van het idee om monetair beleid te gebruiken ter bevordering van milieudoelstellingen. Maar als monetair beleid gebruikt kan worden ter bevordering van economische groei, werkgelegenheid en wat dies meer zij, waarom kan het dan niet worden gebruikt om het milieu te helpen, vooral met het bijkomende voordeel dat het publieke aanzien van de ECB in de noordelijke landen erop vooruitgaat? Europa boft dat het nieuwe ECB-hoofd geen purist is.

Lees ook: Ambities Lagarde zijn ook riskant

Een extra dimensie van Lagardes ‘milieuactivisme’ is dat het Duitsers en Nederlanders tot een groene fiscale stimulans kan aanmoedigen. Zo’n stimulans van voldoende omvang zou niet alleen Draghi’s onconventionele monetaire beleid overbodig kunnen maken, maar ook de spanningen binnen het ECB-bestuur kunnen temperen.

Lagardes verzoeningspogingen lijken te werken. Een voorbeeld is Bundesbankpresident Jens Weidmann die zijn puristische positie nu lijkt in te ruilen voor een opener standpunt over het aanpakken van klimaatverandering via het ECB-beleid. Weidmanns standpunt over fiscale stimuli schuift ook op in de richting van Lagarde, bleek zaterdag in een interview dat hij aan de Südddeutsche Zeitung gaf. Daarin zei hij dat Berlijn „geen fetisj” moet maken van het voorkomen van Duitse begrotingstekorten.

Dit is precies het type ‘klimaatverandering’ tussen de ECB en de noordelijke landen dat alle Europeanen zouden moeten toejuichen.

Aanvulling (15 december 2019): Dit artikel is uitgebreid met een verwijzing naar het interview met Bundesbankpresident Jens Weidmann op 14 december in de Süddeutsche Zeitung.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.