Foto Kees van de Veen

‘Ik dacht: dit leven in armoede past helemaal niet bij mij’

Interview Anouk Drayer (32) groeide als kind op in armoede. Door overdag te studeren en ’s avonds te werken ontworstelde ze zich daaraan. „Ik denk dat geld voor mij een prominentere rol speelt dan voor de meeste mensen.”

Anouk Drayer (32) woont in Eelderwolde in een moderne villa. Vanuit het in donkergrijze baksteen opgetrokken huis met veel glas en strakke lijnen kijk je uit over het weidse Drentse platteland. Erachter ligt een grote tuin met aanlegsteiger en sloep. De imponerende villa is voor Drayer meer dan een fijn thuis voor haar, haar vriend en twee kinderen. Het bewijst ook triomfantelijk het ongelijk van mensen die niet geloofden dat zij als armlastige tienermoeder nog iets in haar leven zou kunnen bereiken.

Nu het haar financieel voor de wind gaat, zijn er wel een paar mensen die ze haar succes onder de neus wil wrijven, geeft Anouk Drayer toe. Het meest nog wel haar vader. Toen zij zes was pakte hij zijn biezen en liet het jonge gezin met grote schulden achter. Het was het begin van een jeugd die voor haar en haar vijf jaar jongere zusje in het teken stond van armoede.

Het stoort Drayer als mensen zeggen dat er in Nederland geen armoede is, terwijl er bij haar soms geen beleg was voor op het brood. De geldzorgen van het gezin waren een zware last voor haar moeder, die vaak op bank lag met hoofdpijn. „Of ik zag haar huilend achter de computer zitten omdat ze een rekening niet kon betalen.” Drayer hielp veel mee in het huishouden en paste geregeld op haar zusje wanneer haar moeder moest werken.

Het meest pijnlijk van armoede was dat ze door geldgebrek niet mee kon doen met andere kinderen. Op de tennisclub, waar ze terechtkon omdat haar moeder daar in de kantine werkte, werd ze gepest omdat ze niet de juiste sportkleding had. „Ik had maar weinig vriendinnen. Als leeftijdgenootjes samen naar de film gingen of zwemmen, dan kon ik niet mee.”

Ze dacht dat het leven leuker zou zijn als ze maar meer geld hadden. „Er kon bijna nooit wat. Toen ik tien was dacht ik: is dit het nou? Dit leven past helemaal niet bij mij.”

Hard werken, met een duidelijk doel voor ogen, dat is volgens Drayer de manier om aan de armoede te ontsnappen. Naar eigen zeggen dacht ze er als kind al zo over. Vanaf haar twaalfde plukte ze bollen of deed ander werk in weekenden en vakanties. Ze betaalde haar eigen schriften en agenda’s voor school. Soms zelfs de boodschappen, als haar moeder geen geld had.

Op haar zeventiende werd ze ongepland – door griep werkte de anticonceptiepil niet – zwanger van haar vriendje. „Toen was het cliché compleet: arm en dan ook nog tienermoeder. Ik kreeg van het re-integratiebureau, dat mij begeleidde omdat ik in de bijstand terechtkwam, te horen dat ik maar achter de kassa moest gaan zitten.”

Opnieuw was hard werken haar overlevingsstrategie. Overdag deed ze, met hulp van een oppassende schoonmoeder, mbo en hbo communicatie. In de avonden, als haar vriend thuis was, werkte ze in de horeca.

Het keerpunt was de avond waarop ze, in het restaurant waar haar zusje werkte, de eigenaar ontmoette van de Drentse Zaak, een bedrijfsverzamelgebouw in Assen. Ze was net klaar met haar studie. Toen ze vertelde over haar achtergrond, vroeg hij haar de marketing voor het pand te doen. „Voor het eerst had ik succesvolle mensen om me heen die kennelijk ook kwaliteiten in mij zagen. Dat was nieuw voor me.” Later kreeg ze de algemene leiding over het pand met bijbehorende horeca; op haar 25ste mocht ze zich directeur noemen, zegt ze.

Via haar nieuwe netwerk ontmoette ze haar huidige vriend, een succesvolle ondernemer in software voor kentekenherkenning. Hij had een dochter uit een eerdere relatie. Anouk Drayer was toen al weg bij haar jeugdliefde, met wie ze een tweede zoon had gekregen. Tweeënhalf jaar geleden betrok het samengestelde gezin de villa in Eelderwolde. Inmiddels zit ze zelf ook goed in de slappe was. „Toen mijn ex en ik ons huis verkochten, hadden we bijna een ton overwaarde. Dat huis is nu van mij en ik verhuur het. Ik oriënteer me op meer vastgoed voor huurinkomsten.”

Foto Kees van de Veen

Door de materiële zaken die ze om zich heen heeft en de manier waarop ze daarover praat, lijkt het alsof geld heel belangrijk voor haar is. Ze aarzelt. „Ik ben me zeker bewuster van de materiële zaken die ik nu heb. Ik weet wat het is om in armoede te leven en ben bereid hard te knokken zodat ik dat niet nog eens hoef mee te maken. Dus ja, ik denk wel dat geld daardoor voor mij een prominentere rol speelt dan voor de meeste mensen.”

Toch moest er een therapeut aan te pas komen om haar zover te krijgen dat ze ook echt van haar geld ging genieten. „Geld hield voor mij verband met problemen. Ik was een oppotter. Bang dat ik weer in armoede zou komen als ik te veel zou uitgeven.” Maar deze winter gaat ze op vakantie naar de Dominicaanse Republiek, terwijl ze vroeger met haar kinderen naar de camping in Frankrijk ging, ook toen er al tienduizenden euro’s op haar spaarrekening stonden. „Toch wil ik nog steeds altijd iets achter de hand hebben. Minimaal 10.000 euro. Dan kunnen de wasmachine en de koelkast stuk gaan en kunnen we nog steeds op vakantie.”

Begin dit jaar begon ze haar eigen zaak als bedrijfsadviseur en marketingstrateeg. Drayer ziet zichzelf als de belichaming van de boodschap die ze aan haar klanten verkoopt: succes is voor iedereen haalbaar. „We hebben niet allemaal gelijke kansen. De een moet alleen meer overwinnen dan de ander. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen in zijn leven kan bereiken wat hij wil, als je daar maar moeite voor doet.” Zij had de hersens om te kunnen studeren. Toch is intelligentie volgens haar geen voorwaarde voor succes. „Lef en doorzettingsvermogen zijn belangrijker. Mijn moeder is een intelligente vrouw maar ze heeft al twintig jaar hetzelfde kantoorbaantje.”

Lees ook: De kansengelijkheid in het onderwijs neemt eerder toe

Ze zegt dat ze haar moeder niets kwalijk neemt. „Ik heb wel altijd gevoeld dat ze van ons hield. Mijn moeder is een warme vrouw.”

Maar geld zal ze haar nooit toestoppen, ook niet nu dat gemakkelijk kan en haar moeder het misschien goed kan gebruiken. „Het klinkt misschien lullig, maar ik heb niet het gevoel dat ik iets terug moet doen. Wat ik heb bereikt, heb ik aan mijzelf te danken.” Ze denkt dat ze ‘hard is geworden’ doordat ze al zo jong voor zichzelf en haar zusje moest zorgen. „Ik stelde altijd extreem hoge eisen aan mezelf, maar ook aan mijn omgeving. Ik word gelukkig milder, al vind ik nog steeds snel dat iemand zit te lanterfanten.”

Haar vader spreekt ze niet meer. Al zien ze elkaar nog wel eens toevallig als ze in Assen komt, waar hij woont. „Maar dan doet hij alsof hij me niet ziet.” Toen ze twee jaar geleden de kans kreeg om haar vader te confronteren met haar nieuwe leven, greep ze de kans. „Ik reed in mijn nieuwe Tesla toen ik mijn vader zag rijden op het parkeerterrein van de supermarkt. Ik parkeerde mijn nieuwe auto naast die van hem, stapte uit en ben doorgelopen zonder om te kijken. Ik dacht alleen maar: je hebt me in armoede achtergelaten, maar watch me now.”

Correctie (16-12-2019): In een eerdere versie van dit artikel stond dat Drayer vanuit haar villa uitkeek over het Groningse landschap, dat moet het Drentse landschap zijn. Dit is aangepast.