Hoe ‘Barney’ in 2007 het darts voorgoed veranderde

Darts Na het WK houdt het voor darter Raymond van Barneveld op. Zijn mooiste finale ooit, in 2007, was ook het moment dat hij de dartswereld op zijn kop zette.

Boven: Raymond van Barneveld in woonplaats Den Haag met de trofee van de wereldtitel in 2007. Onder: Van Barneveld in duel met Phil Taylor.
Boven: Raymond van Barneveld in woonplaats Den Haag met de trofee van de wereldtitel in 2007. Onder: Van Barneveld in duel met Phil Taylor. Foto’s Rien Zilvold, Ad van Hasselt/ANP, Andrew Boyers/AP

De man die kampt met chronisch bijgeloof en zijn levensantwoorden vindt in astrologieboeken, zal ongetwijfeld zeggen dat het zo heeft moeten zijn. Op Nieuwjaarsdag 2007 viel alles op zijn plek. Een afgeladen Circus Tavern in Purfleet, waar het dak zo laag is dat je er claustrofobisch van zou worden. Hij, Raymond van Barneveld, in zijn eerste jaar nadat hij van bond wisselde, in de WK-finale tegen de Engelsman Phil Taylor. De twee beste darters van de wereld die, zo lang gescheiden van elkaar door twee bonden, titels hadden gewonnen. Dertien wereldtitels tegenover vier. Het droomscenario.

De finale was waarschijnlijk niet mogelijk geweest, als er geen Belg genaamd Erik Clarys was geweest, die het jaar ervoor bij een val van een ladder zijn dartelleboog had gebroken. Door die val was Van Barneveld nu tóch geplaatst, als 32ste en laatste, en kwam hij precies aan de andere kant van het schema van Taylor terecht. De finale was ook ver weg toen Van Barneveld met 3-0 in sets achter kwam tegen de Engelse nummer één van de wereld, Colin Lloyd – een partij die hij uiteindelijk toch won.

Ook tegen Taylor kwam ‘Barney’ al snel met 3-0 achter, hij verloor negen van de eerste tien legs. Zijn toenmalig manager Ed van der Veer liep naar het podium en schreeuwde wat bemoedigende teksten. Toen Taylor zich al scheldend tot Van der Veer richtte, knapte er iets bij Van Barneveld. De ‘Eye of the Tiger’ kwam los, zou hij later zeggen, verwijzend naar het Survivor-nummer waarmee hij traditioneel de zaal binnenkomt. Het werd 6-6 in sets, 5-5 in legs, sudden death. Dubbel twintig, ‘tops’. Hij wint.

Twaalf jaar verder en Van Barneveld (52) begint deze zaterdag aan zijn laatste WK, daarna stopt hij. Terugkijkend vindt hij de WK-finale uit 2007 nog altijd zijn beste, zoals kenners het ook vaak de mooiste ooit noemen. En het jaar na zijn overstap in 2006, van de British Darts Organisation (BDO) naar de PDC (Professional Darts Corporation), noemt hij zijn beste ooit. Dat is voorzichtig uitgedrukt; de overstap en de gewonnen finale hebben het darts voorgoed veranderd. „Het was de redding voor de PDC en het begin van het einde voor de BDO”, zegt dartscommentator Arjan van der Giessen.

Wereldtitels

In de jaren negentig werd Van Barneveld, een Haagse oud-postbode, een begrip in Nederlandse huiskamers. Met zijn wereldtitels in 1998 en 1999 trok hij in Nederland voor het eerst het darts weg uit de kroeg. Hij was de grote man bij de BDO, de internationale dartbond die van oudsher het grootste aanzien had. Enkele jaren eerder, in 1992, had een groepje darters onder leiding van Phil Taylor zich losgemaakt en de PDC opgericht.

De WK-finale van 2007 tegen Phil Taylor (rechts).

Foto Ad van Hasselt/ANP

Taylor was bij de BDO twee keer kampioen geworden en ging daarna de PDC domineren. Vanaf 1995, het tweede WK dat de bond organiseerde, won hij er acht op rij. Het WK bij de PDC leverde darters in de beginjaren nog beduidend minder op dan de titel bij de BDO, maar in 1999 wilde de PDC wel bewijzen dat ze met Taylor de sterkste darter ter wereld in huis hadden. Dat jaar kwam er een ‘Match of the Century’ tussen Taylor en Van Barneveld, een individuele erestrijd, maar ook een strijd tussen twee bonden. Minimaal 40.000 pond (47.000 euro) voor een uurtje darten, evenveel als Van Barneveld kreeg voor zijn WK-winst dat jaar. Hij had enige tijd ervoor zijn voet gebroken, en mede daardoor verloor hij kansloos van Taylor (21-10). Dat verlies heeft lang gespookt. „Twee maanden lang heb ik daarna gedacht: ik ben de beste niet, wat heeft het nog allemaal voor zin?”, vertelt hij in zijn recent verschenen biografie Game Over.

Het rommelde in die periode al langer bij de BDO. In 1997 was Roland Scholten naar Engeland verhuisd om voor de PDC te gaan darten, als Nederlander in een bolwerk van Engelsen. „Er waren al geruchten bij de BDO over lege enveloppen die uitgereikt werden op het WK”, vertelt hij.

„Bij de BDO waren een hoop zaken slecht geregeld”, zegt commentator Van der Giessen, die al ruim twintig jaar verslag doet. „Huisvesting, wedstrijdschema’s, weinig op televisie. Er waren überhaupt weinig toernooien, weinig prijzengeld.”

Hoe klein de PDC ook was, daar was het wel strak geregeld voor de darters. „We kregen weliswaar niet veel geld, maar je was wel een keer of veertig per jaar op televisie”, zegt Scholten. „Dat liep wel door.” Voorzitter van de PDC was en is de Engeland bekende sportpromotor Barry Hearn, die darters vooral met vergezichten wilde weglokken bij de BDO: de PDC was dan misschien nog klein, maar zou de grootste worden.

Phil Taylor was het boegbeeld en had de PDC jarenlang van promotie voorzien, maar er was meer nodig dan die ene grote speler, want niemand kwam in zijn buurt. „Hij had buitenlanders nodig en internationale erkenning”, zegt Scholten. „Alleen dan kon Hearn het darts verkopen.” De aandacht voor de PDC nam inmiddels ook af, vertelt Van der Giessen. „Het aantal tv-kijkers liep terug. Het ging om één speler, de rest deed voor spek en bonen mee. Dat werd eentonig.” Wie beter dan Van Barneveld, de grootste vis die de BDO had, om daar verandering in te brengen? Hearn, toen ook manager van Taylor, probeerde hem al meerdere keren te verleiden.

Mislukte missie

Van Barneveld won in 2003 en 2005 nog twee wereldtitels bij de BDO. In zijn biografie vertelt hij dat hij desondanks steeds minder blij werd bij de bond. In een jacuzzi werd hij door Hearn nogmaals verzocht na te denken over een overstap. Die kwam er, nadat het hem in januari 2006 niet was gelukt op gelijke hoogte te komen met de Engelsman Eric Bristow (vijf titels). Hij verloor in de finale van de toen 21-jarige Jelle Klaasen. Een breekpunt.

Al speelde er natuurlijk wel meer, zegt Van der Giessen. „Hij had het gespreide bedje van de BDO, maar aan de andere kant de uitdaging van Phil Taylor, het grotere aantal toernooien en het hogere prijzengeld.” Vergeet niet, zegt hij, dat Van Barneveld boven alles heel zakelijk ingesteld is. In 2005 sloot hij een vijfjarige exclusiviteitsdeal met SBS, de zender die toen in Nederland het darts uitzond. Volgens Van der Giessen leverde het Van Barneveld „rond de drie ton” per jaar op. Toen hij overstapte, begon SBS ook het PDC-WK uit te zenden, twee jaar later. „De BDO kneep hem: hij was hun vlaggenschip. Ze waren bang de Nederlandse televisie kwijt te raken en vreesden de overstap van meer Nederlandse darters. Dat is precies wat er gebeurde.”

De eerste wereldtitel in de PDC is binnen.

Foto AP

De WK-finale in 2007 zette een kleine exodus in gang. „Barry Hearn kon het product darts kwijt in Nederland”, zegt Scholten. Dat jaar stapten ook Klaasen, Vincent van der Voort én een piepjonge Michael van Gerwen over. De jaren erna volgden alleen maar meer grote namen. Van der Giessen: „Je had bij de BDO nog goede darters, maar de aandacht werd minder doordat Van Barneveld was vertrokken.”

Omdat pogingen van Hearn om de BDO over te nemen mislukten, is de dartswereld nog steeds gescheiden. De PDC is inmiddels een uitermate succesvol product, met prijzengeld waar niet tegenop te boksen valt. In 1994, het allereerste PDC-WK, kreeg de winnaar 16.000 pond. Deze editie is dat een half miljoen. Om nog maar te zwijgen over de vele andere lucratieve toernooien op de kalender, waar alleen deelname al een flinke som geld oplevert. Michael van Gerwen, drievoudig wereldkampioen en huidig boegbeeld van het darts, verdient miljoenen per jaar.

De BDO heeft intussen het absolute dieptepunt bereikt: de kaartverkoop voor het WK (na de titelstrijd van de PDC) valt tegen en sommige toernooien worden niet langer erkend door de overkoepelende dartsfederatie. De beste spelers van de wereld zitten al jaren bij de PDC.

Van Barneveld weet bij het begin van zijn laatste WK dat hij al tijden geen schim meer is van de darter die hij ooit was. Maar zijn erfenis in het internationale darts is groot, vooral dankzij die overstap en die memorabele wereldtitel. „Je zou kunnen zeggen dat Hearn en Taylor de weg geasfalteerd hebben”, zegt Van der Giessen. „En dat Van Barneveld de laag eroverheen heeft verzorgd, waardoor die veel beter begaanbaar werd.”

Correctie 14 december: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Van Barneveld zijn eerste twee wereldtitels won in 1995 en 1996. Dat moest 1998 en 1999 zijn.