Opinie

De Britten verdienen het als goede buur behandeld te worden

Britse verkiezingen

Commentaar

‘Get Brexit done’. Met die boodschap heeft Boris Johnson de Britse verkiezingen gewonnen. Daarmee is er duidelijkheid: er komt geen tweede referendum, Remain – lid blijven van de Europese Unie – is niet langer een optie. Een campagne voor Rejoin – weer opnieuw lid worden – zal decennia nodig hebben om iets te kunnen opleveren.

Johnson las de stemming onder de kiezers in met name Engeland en Wales – de twee landen in het Verenigd Koninkrijk waar een meerderheid zich drie jaar geleden ook uitsprak vóór de Brexit – beter dan zijn tegenstanders. Het voorstel van Labour-leider Jeremy Corbyn om opnieuw te onderhandelen, opnieuw een referendum te houden – en daarbij zelf geen keuze te maken – zou nog minimaal een jaar aan politiek geharrewar hebben betekend, met niet te vergeten nóg een stembusgang. De Liberaal-Democraten, die nadrukkelijk campagne voerden tegen de Brexit, verloren een zetel. Onafhankelijke kandidaten die een ‘zachte’ Brexit wilden, wonnen nergens.

De Conservatieve strategie om louter over de Brexit te praten en zo van deze verkiezingen toch een soort tweede referendum te maken, bleek een gouden greep. Gezondheidszorg, onderwijs, sociale ongelijkheid en veiligheid waren ondergeschikte thema’s, ook in kiesdistricten die de economische crisis nog niet te boven zijn gekomen.

Dat een kiesdistrict als Wrexham, sinds de oprichting in 1918 nooit anders dan Labour-rood, blauw kleurde, dat ex-mijnwerker Dennis Skinner na 49 jaar is weggestemd als Labour-Lagerhuislid, geeft aan dat de Engelse en Welshe kiezer genoeg had van de Brexit-discussie. De knoop mocht van hen definitief doorgehakt.

Niet dat de verdeeldheid in het Verenigd Koninkrijk hiermee voorbij is. De unie tussen Engelsen, Schotten, Welsh en Noord-Ieren wankelt heviger door deze uitslag. Schotland koos voor de pro-Europese Schotse Nationale Partij, die opnieuw en zo snel mogelijk een referendum over onafhankelijkheid wil. In Noord-Ierland hebben de unionisten voor het eerst sinds 1921 minder stemmen dan de republikeinen, wat een referendum over één Ierland dichterbij brengt. En waar het platteland en de middelgrote steden in Engeland en Wales Tory-blauw kleurden – sommigen voor het eerst sinds het begin van de vorige eeuw – bleven kiezers in Londen en de andere grote steden grotendeels Labour trouw.

Nu in elk geval duidelijk is dat de Brexit aanstaande is, breekt er voor de EU en vooral voor handelspartner Nederland een cruciale fase aan. De dag na de exit op 31 januari beginnen de onderhandelingen voor een nieuwe handelsrelatie met de Britten. In het uittredingsakkoord staat dat de bestaande regelingen voorlopig van kracht blijven; tijdens de transitieperiode geldt vrij verkeer van goederen en diensten.

Maar dat akkoord loopt tot 31 december volgend jaar. Johnson zegt voor die datum een vrijhandelsakkoord met de EU te willen sluiten, wat betekent dat er voor de zomer een blauwdruk moet liggen. Want al eind juni moeten de 27 overblijvende landen van de EU beslissen of zij voldoende voortgang zien in de onderhandelingen met de Britten om de transitieperiode te verlengen. Wat Johnson overigens niet wil.

Lees ook: Monsterzege maakt Johnson machtig binnen eigen partij

De tijd is dus krap. Zeker voor een vrijhandelsakkoord naar Canadees model, wat Johnson voorstelt. De onderhandelingen daarover duurden zeven jaar. Dat zou met een voormalig EU-land sneller kunnen, al is nog onduidelijk wat premier Johnson precies voor ogen staat. Zijn nieuwe kiezers in het noorden van Engeland zijn minder liberaal als het om vrijhandel gaat. Zelf lijkt Johnson een handelsnatie voor ogen te zien met lage tarieven en quota.

De EU-27 bleven de afgelopen drie jaar onder leiding van onderhandelaar Michel Barnier verrassend eensgezind. Nu gaan nationale belangen en emoties meespelen. Want hoe belangrijk vindt bijvoorbeeld een land zonder kust een goed handelsakkoord over visserij? Wat voor Nederland – dat kabeljauw voor de fish and chips exporteert en haring importeert uit het Verenigd Koninkrijk – fundamenteel is.

Bekijk deze video: Waarom Nederland de Britten zal missen na de Brexit

De economische impact van de Brexit is ook niet voor iedere lidstaat even groot. Dat maakt de urgentie voor een goed vrijhandelsakkoord geen gedeeld belang. Waarbij bovendien moet worden opgepast dat de Britten uit misplaatste wrok niets wordt gegund. Het blijven de buren.