‘De A’damse scheggen moeten landschapspark worden om de stad heen’

Talk of the Town Om de teloorgang van de befaamde Amsterdamse scheggen te voorkomen is er nu een manifest. ‘Verbind de groene zones’.

De Amstelscheg.
De Amstelscheg. Foto Siebe Swart

Bijna ongemerkt zijn de befaamde Amsterdamse scheggen de laatste decennia verwaarloosd, versnipperd en bebouwd. Stadsarchitect Cornelis van Eesteren ontwierp in de jaren dertig het Amsterdams Uitbreidingsplan (AUP), waarin groene longen (‘vingers’ of scheggen) de natuur van het buitengebied ver de stedelijke omgeving binnenbrengen.

Lees ook: Zijn de beroemde groene longen van Amsterdam in gevaar?

Om die teloorgang te voorkomen hebben BOOM Landscape en ARCAM Architectuurcentrum Amsterdam het Parlement van de Scheggen opgericht, een groep betrokkenen die de ‘stem van het landschap’ vertolkt. Vrijdagmiddag presenteerden zij in ARCAM het Manifest van de Scheggen, waarvan het eerste exemplaar werd uitgereikt aan wethouder Marieke van Doorninck (Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid, GroenLinks). Het manifest is de eerste concrete poging om tot een „prikkelende toekomstvisie van de Amsterdamse scheggen te komen, met voor elk van de acht scheggen een eigen ontwerp”. Vier ontwerpteams bogen zich hierover.

De huidige bouwdrift is een gevaarlijke ontwikkeling die moeilijk te rijmen lijkt met de ambitie om koploper van de groenste steden van Europa te zijn

Uit: Manifest van de Scheggen

Extreem kwetsbaar voor bouwdrift

„De scheggen zijn juist door hun aantrekkelijke ligging extreem kwetsbaar gebleken voor de huidige bouwdrift”, stellen de samenstellers. „Een gevaarlijke ontwikkeling die de stad zijn broodnodige lucht langzaam dreigt te ontnemen en die moeilijk te rijmen lijkt met de ambitie van Amsterdam om koploper van de groenste steden van Europa te zijn.” De kwaliteit van de scheggen, die in een ring rond de stad liggen, is ernstig aangetast. Een voorwaarde tot herstel is om ze planmatig op te nemen in het gemeentebeleid.

De meest verregaande aanbeveling is om de scheggen tot een groot geheel met elkaar te verbinden: „Wat er ook gebeurt, het resultaat moet een samenhangende scheggenstructuur opleveren, die geworteld is in het onderliggende landschap.” Ofwel: de scheggen als landschapspark om de stad.

De ontwerpteams doen daarbij ook concrete voorstellen, zoals de aanleg van een nieuwe Brettenboulevard die de Haarlemmerpoort verbindt met de Amsterdamse Poort in Haarlem, en dus stadsbewoners door het groen naar elkaars stad brengt. Ander ideaal: een bos van 30 miljoen bomen planten rondom de Zaanse scheg.

De scheggen zoals ze eruit moeten gaan zien volgens de plannen in het manifest.

‘Trek Waterland de stad binnen’

Ingrijpend is ook het plan om de Waterlandscheg via een nieuwe blauwe zone (lees: water) te verbinden met de stad: ‘Trek Waterland de stad binnen’. Ook eilandjes in de IJmeerscheg, net zoals de Marker Wadden, zijn een wens.

Mooie, ook drastische voorstellen, maar hoe haalbaar in de praktijk? Architect Dirk Sijmons, Parlement-voorzitter, laat weten dat „deze studies bedoeld zijn om de publieke en politieke agenda te beïnvloeden. Als we erover nadenken in wat voor groene metropool we willen leven, kan er zoiets ontstaan als een geactualiseerde AUP.”

Volgens wethouder Van Doorninck vraagt „het manifest aandacht voor de waarde van de groene scheggen en roept het op tot actie om ze te beschermen en de kwaliteit te verbeteren. Daarnaast vindt Amsterdam het belangrijk dat de scheggen goed worden verbonden met de stad, zodat ze gemakkelijk toegankelijk zijn en stedelingen de rust en het landschap kunnen ervaren. Dat iedere stedeling binnen 15 minuten in het landschap kan zijn, is een kwaliteit waar menig andere regio jaloers op is. We beseffen dat we wat dat betreft goud in handen hebben.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.