Reportage

Boeren kweken begrip op de Dam met appels, kaasblokjes en broodjes ei

Na demonstraties op het Malieveld en bij provinciehuizen gingen boeren vrijdag op de Dam in Amsterdam het gesprek aan met de grotestadsbewoner. In Eindhoven trokken boeren op naar het vliegveld.

Boeren bakken vrijdag hamburgers op de Dam in Amsterdam.
Boeren bakken vrijdag hamburgers op de Dam in Amsterdam. Foto Olivier Middendorp

Jolanda Kieftenbeld, kippenboer uit het Overijsselse Haarle, wil graag vertellen waarom ze hier staat. Alleen: aan wie? Rond de eetkraampjes schuifelen vooral Italiaanse en Engelse toeristen.

Kijk, daar is Bertram Hofmann, „Amsterdammer sinds ruim dertig jaar.”

Kieftenbeld: „Bij ons in Haarle ben je dan nog steeds import.”

„Ik kom luisteren naar jullie verhaal”, zegt Hoffman. „Omdat ik sympathiseer als de regels unfair zijn”.

„Dan ben je aan het goede adres”, zegt Kieftenbeld. Door het stikstofbeleid, zegt ze, weet ze niet meer waar ze aan toe is. „Kan ik nog investeren in mijn bedrijf? Straks geef ik een hoop geld uit en worden de regels weer aangepast.”

Hoffman knikt begripvol. „Wat verbouwt u eigenlijk?”

„Kippen”, zegt Kieftenbeld.

„Ah”, zegt Hofmann opgetogen: „Ik eet elke dag drie eieren.”

Vrijdag hielden boeren uit het hele land een ‘publieksactie’ op de Dam in Amsterdam. Geen honderden tractoren en woedende demonstranten, maar kraampjes met appels, kaasblokjes, broodjes ei en beenham – „alles wat de boeren u leveren”. Op het Rokin staat zelfs levende have: vier schapen, twee koeien en een paardje in een roze outfit.

Na demonstraties op het Haagse Malieveld en bij provinciehuizen vond actiegroep Agractie het nu tijd om de dialoog aan te gaan met de grotestadsbewoner, in hun ogen niet altijd even goed op de hoogte van „de kwaliteit en veiligheid van het Nederlandse voedsel.” Fruittelers, zuivelcoöperaties en boerenlobbyclubs doen in groten getale mee.

Als het de bedoeling was om de sympathie van het publiek te winnen, dan slaagden de boeren daar op de Dam uitstekend in. De talloze Amsterdammers en bezoekers van buiten die, ondanks het gure decemberweer, langs de kraampjes struinen, zijn op hun hand – of tenminste begripvol.

Foto Olivier Middendorp
Foto Olivier Middendorp
Foto Olivier Middendorp
Foto’s Olivier Middendorp

De wereld voeden

Zoals de Amsterdamse filosofiestudent Justin Fiedler, die uitvoerig heeft staan praten met Aart-Jan van der Wind, een melkveehouder in Maarsbergen die blokjes belegen kaas uitdeelt. „Ik fietste langs en dacht: eens even kijken. Ik ben nog nooit in een boerderij geweest.”

Over dierenwelzijn denken ze verschillend, zegt Fiedler, die in het verleden wel eens op de Partij voor de Dieren stemde. Maar hij hoorde van Van de Wind ook „het andere verhaal”. „Ik zei dat Nederlandse boeren veel te veel produceren voor de export. Toen zei hij dat hij het, met zoveel schoon zoet water en vruchtbare grond, als zijn verantwoordelijkheid ziet om de wereld te voeden. Dat argument had ik nog nooit gehoord.”

Uiteindelijk kwamen ze samen tot de conclusie, zegt Fiedler, dat er „meer overeenkomsten dan verschillen” bestaan tussen hen: bijvoorbeeld hun onvrede over de politiek.

Melkveehouder Van de Wind: „De politiek durft de problemen niet aan te pakken. Ze zijn veel te bang om kiezers te verliezen.

De boeren mochten vrijdag met 25 tractoren de Dam oprijden om aandacht te vragen voor de stikstofkwestie. Foto Olivier Middendorp

Bij alle gezelligheid is de boosheid van de boeren niet helemaal afwezig. Je ziet het op spandoeken die bevestigd zijn op de vijfentwintig trekkers die zijn toegestaan bij deze actie: teksten als ‘Klimaatgekkies moeten ook eten’ en ‘Ook uw kak geeft ammoniak’. Ook overal zichtbaar: de omgekeerde Nederlandse vlag, een symbool van nood dat veel boeren ook al bij hun eerdere acties voerden.

De broers Collin en Nando Ernst staan samen voor het podium waar de boerencoverband Niks aan de Zeis staat te spelen. Ze lijken sprekend op elkaar, maar leiden totaal verschillende levens. Collin woont en werkt in Amsterdam als information risk & security officer bij pensioenfonds APG. Zijn jongere broer Nando is varkenshouder op de boerderij van hun ouders in Borculo en „al in geen vijf jaar” op de koffie geweest bij Collin in Amsterdam.

Lees ook over het boerenbedrijf van de familie Keuper dat de veestapel durfde in te krimpen

Ze snappen er niets van

Goed, dat is overdreven, „maar ik kom hier niet vaak”. Deze publieksactie, zegt Nando, is een mooie gelegenheid om het beeld van boeren in de media recht te zetten. „Veel te negatief. Terwijl de meeste mensen geen idee hebben wat boeren doen. Of waar hun eten vandaan komt.” Collin: „Soms ga ik in discussie met milieuactivisten. Dan merk je: ze snappen er echt niets van.”

Bij een kraampje naast het Nationaal Monument zit kunstenares Gabra („liever geen achternaam”) te werken aan een kerststuk van groenten: radijs, gele wortel en rode pastinaak. Ze is speciaal uit Purmerend naar Amsterdam gekomen om de boeren te steunen. „We leven al eeuwen van het land, dus het is belachelijk dat de boeren nu in het straflokaal zitten.”

Ze gaat „nog liever de pijp uit dan dat er geen vlees op mijn bord ligt,” zegt Gabra. „Omdát ik van dieren hou, eet ik vlees. Ik heb ooit twee jaar een kwartel gehad, die heb ik zelf opgegeten. Zo deden ze dat toch vroeger ook?”

Terwijl de sfeer in Amsterdam gemoedelijk bleef, voeren boeren van Farmers Defence Force een kleine honderd kilometer verderop hardere acties. Na een protestactie voor het provinciehuis in Den Bosch reden tientallen boeren op trekkers naar Eindhoven met het plan om daar het vliegveld te bezetten. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) riep hen op om dat niet te doen. „Ik doe een oproep om de verkeersveiligheid en überhaupt de veiligheid niet in gevaar te brengen”, zei ze volgens het Eindhovens Dagblad.

Passagiers van en naar Eindhoven Airport ondervinden toch flinke hinder van de acties. De weg naar de parkeergarage is geblokkeerd, waardoor reizigers er niet in of uit kunnen. Sommige passagiers besluiten het laatste stuk naar het vliegveld te voet af te leggen. De politie waarschuwt voor een zware avondspits in de provincie Noord-Brabant als gevolg van de boerenactie.