Jesse van Schaik (links) en Mary Louw willen krimp van de luchtvaart in Nederland.

Foto Andreas Terlaak

Interview

‘Actievoeren is een andere wereld, het is mijn tweede familie’

Mary Louw (90) Jesse van Schaik (15)

Greenpeace protesteert dit weekend tegen ‘de grote vervuiler’ Schiphol. Eis: de luchthaven moet een klimaatplan maken.

Jesse van Schaik (15) heeft zichzelf nog maar net opgevouwen in de luie stoel of Mary Louw (90) laat haar een foto zien. Op de foto staat Mary op het Malieveld in Den Haag, bij de scholierenstaking in februari dit jaar. In haar handen houdt ze een bord: ‘Oma staat achter jullie’. Jesse was er die dag ook bij.

Ze hebben veel gemeen, de puber en de dame. Allebei willen ze de wereld verbeteren en voeren ze daar actie voor. Veel actie. Zaterdag spreken ze op het Protestival, een tweedaagse manifestatie van Greenpeace op Schiphol, „om Schiphol op zijn grote vervuiling aan te spreken”. Nu zitten ze in de woonkamer van Mary in Zoetermeer om te praten over actievoeren toen en nu.

Mary was, met haar man, betrokken bij de oprichting van Vereniging Milieudefensie. Ze plantte bomen voor het Bulderbos in 1994, tegen de aanleg van de vijfde baan (Polderbaan) bij Schiphol. Talloze acties volgden, tegen Shell, apartheid, auto’s. Nog steeds helpt ze met onderhoud van het Bulderbos en bemoeit ze zich met Milieudefensie – „Ik vind dat ze meer aan luchtvaart moeten doen.”

Jesse is actief bij Fridays For Future, de wereldwijde beweging die is voortgekomen uit de schoolstaking van Greta Thunberg. Vorige week demonstreerde ze met Thunberg bij de klimaattop in Madrid. „Best zielig voor haar, al die aandacht de hele tijd”, zegt Van Schaik. Ze reisde er heen met trein en bus. Jesse heeft ook sympathie voor actiegroep Extinction Rebellion, ze deed mee aan de verkeersblokkade in Amsterdam.

Absoluut geweldloos

Mary is geen fan van Extinction Rebellion. „Die deden toch mee aan die bezetting van die varkensboerderij in Brabant?” Jesse: „Nee, dat was Meat the Victims, dat kwam verkeerd naar buiten.” Mary: „Voor mij moet een actie absoluut geweldloos zijn.” Jesse: „Dat is voor mij ook een grens. Als ik denk dat een actie gewelddadig wordt, ga ik er waarschijnlijk niet heen.” Mary: „Waarschijnlijk? Je weet het zeker of niet, Jesse. Dan moet je niet gaan.” Jesse: „Dat klopt.”

Jesse denkt niet dat acties harder zijn geworden, eerder het tegendeel. „Jongeren willen juist op een correcte manier actievoeren. Ik vind het meestal erg vriendelijk en toegankelijk.” Jong en oud zijn het erover eens dat er niets mis is met burgerlijke ongehoorzaamheid. Regels van de overheid mogen worden overtreden. Jesse: „De overheid overtreedt ook de wet door niet goed voor ons te zorgen met slecht klimaatbeleid.” Mary: „Ik ben niet voor grove taal op protestborden, ik hou het liever satirisch. Ik heb iets leuks bedacht voor mijn Schipholbord. Nee, ik ga de tekst niet verklappen.”

Ludieke protestteksten zijn er nog steeds, en krijgen bij de scholierenprotesten veel aandacht. Nieuw is het gebruik van internet. Mary is „antidigitaal”, omdat het direct contact tussen mensen belemmert. Jesse houdt niet van sociale media, maar zit op Instagram en Facebook omdat campagnes daar worden gevoerd. „Als je mensen wilt mobiliseren, moet je er wel gebruik van maken.” Internet maakt internationale afstemming makkelijk. Mary richtte zich op Nederland, voor Jesse spelen grenzen nauwelijks een rol.

‘The power of youth’ zette het Amerikaanse weekblad Time deze week op de cover, bij de uitverkiezing van Greta Thunberg als Person of the Year. Jongeren leiden het protest tegen in hun ogen tekortschietend klimaatbeleid. Jeugd lijkt een pre. Voor Jesse is haar leeftijd geen verklaring voor haar inzet. „Als ik niet jong was geweest zou ik ook actief zijn.” Wel vindt ze het belangrijk om de stem van jongeren te laten horen.

Flesje Bulderbosbier

Actievoeren is voor Mary en Jesse meer dan af en toe ergens aan meedoen. Het is een deel van hun leven. In Mary’s fotoboeken staan familiekiekjes en actiefoto’s door elkaar. Op de keukentafel liggen oude affiches, getekend door politiek tekenaar Opland. Uit een kast haalt ze een flesje Bulderbosbier tevoorschijn, gebrouwen ter ere van 25 jaar Bulderbos deze zomer. Jesse: „Actievoeren is alsof je een andere wereld binnenstapt. Het is mijn tweede familie. Het is geen hockeyclub. Je vecht samen voor iets.”

Lees ook deze reportage over de buren van Schiphol

Mary blijkt de moeder van Jesse te kennen, ze werkte eerder bij Milieudefensie. Tussendoor vraagt Jesse opeens: „Ken je Jasper ook? Mary: „Natuurlijk.” Een kleine wereld van gelijkgestemden. Is dat niet riskant, zo’n omgeving waar iedereen het met elkaar eens is? Mary: „Het is juist fijn om ergens binnen te komen en veel oude bekenden te zien. Je hebt samen zoveel meegemaakt.” Jesse: „Je zit wel in een bubble, maar ik kom genoeg mensen tegen die het niet met me eens zijn.” Mary: „Jesse en ik vinden dat we dit moeten doen, anderen niet. Mijn kinderen leven niet zoals ik. Dat is prima.”

Mary en Jesse zijn voor krimp van de luchtvaart in Nederland. Elders, vooral in Azië, gaat de groei hard door. Jesse: „Dat vind ik zo’n stom argument. Als we hier laten zien dat we in staat zijn tot goed beleid kan dat een voorbeeld zijn voor andere landen.” Mary: „Het is simpel: verbeter de wereld, begin bij jezelf.”

Decennia van acties tegen Schiphol hebben de groei van de luchthaven niet gestopt. Hebben acties zoals het Protestival wel zin? Mary: „Het Bulderbos heeft de Polderbaan niet tegengehouden. Maar dat bos is wel een symbool van verzet, het kan anderen inspireren. Het protest tegen groei van de luchtvaart is nu veel breder, mede door bewoners die zich tegen Lelystad Airport hebben gekeerd. Dat is mooi.”

Jesse wil later niet hoeven zeggen dat ze niets heeft gedaan om groei van de luchtvaart te stoppen. „Als ik hoor wat Mary allemaal heeft gedaan, voel ik me deel van een revolutie. Het gaat heel langzaam, we geven duwtjes. Maar mensen worden wel degelijk wakker.”

Mary: „Ik ben reuzeblij dat jongeren zoals jij nu volop meedoen.”

Jesse: „Graag gedaan.”

Mary: „Ik hoop van ganser harte dat je ermee doorgaat.”

Jesse: „Ik ben niet van plan te stoppen.”