Analyse

Stakers zijn niet te spreken over Frans pensioenplan

Pensioenstakingen De Franse regering kwam ‘eindelijk’ met plannen voor pensioenhervorming, in de hoop dat stakingen stopten.

Een actievoerder met het bord ‘Macron, geeft het geld terug’.
Een actievoerder met het bord ‘Macron, geeft het geld terug’. Foto Christophe Simon / AFP

Niet meer hele groepen die als vijftiger al met pensioen gaan, maar in principe iedereen met 62 jaar. Eerlijker behandeling van vrouwen, en ook pensioenopbouw voor flexwerkers. Dat zijn belangrijke onderdelen van het ingrijpende pensioenplan dat de Franse regering woensdag heeft gepresenteerd.

Deze maatregelen „rechtvaardigen” een einde aan de stakingen die ook woensdag weer grote delen van het openbaar vervoer in Frankrijk lamlegden. De hard-linkse vakbondsleider Philippe Martinez (CGT) wil blijven doorstaken: „We zijn helemaal niet blij met deze hervorming”, waarmee het kabinet volgens hem de stakers in hun gezicht uitlacht.

Laurent Berger, van de gematigder vakbond CFDT, zei dat het kabinet „een rode lijn” heeft overschreden met zijn voorstel voor financiële prikkels om langer door te werken.

Er is lang uitgekeken naar dit plan – voorgaande kabinetten waagden zich niet aan pensioenhervorming. Frankrijk heeft 42 verschillende pensioenregelingen, in een systeem dat mensen met een vaste baan, mannen en bepaalde beroepsgroepen bevoordeelt. Werknemers van de spoorwegen en de metro, en zangers bij de Opera van Parijs hebben bijvoorbeeld de mogelijkheid om als vijftiger al met pensioen te gaan.

„De tijd van een universeel systeem is gekomen. Dat van speciale regelingen is voorbij”, zei premier Édouard Philippe bij de presentatie van het pensioenplan. Hij benadrukte dat het nieuwe regime, dat is gebaseerd op een puntenstelsel, geleidelijk zal worden ingevoerd. Het wordt van kracht voor wie in 2022 begint te werken. Wie vóór 1975 is geboren, krijgt er helemaal niet mee te maken.

De leeftijd van 64 wordt het ‘evenwichtspunt’: eerder stoppen mag, maar kost punten. Langer doorwerken levert extra punten op. Wie heel zijn leven heeft gewerkt, heeft recht op minimaal duizend euro. Vrouwen krijgen per op te voeden kind extra pensioenpunten, tenzij de ouders die punten anders verdelen.

De ingrijpende stelselwijziging is vooral ingegeven door de wensen om mensen gelijk te behandelen en rekening te houden met veranderingen op de arbeidsmarkt. „We weten dat onze kinderen niet dezelfde lineaire carrière zullen hebben als wij, en we hebben een pensioensysteem nodig dat dit mogelijk maakt”, zei Philippe. „We moeten kunnen vertrouwen op een systeem dat niet de ene persoon ten opzichte van de ander bevoordeelt.”

Een einde aan de stakingen, de grootste sinds 1995, is nog niet in zicht. Dinsdag deden opnieuw de post en het onderwijs mee, al was de opkomst lager dan op de eerste brede protestdag, vorige week donderdag. Voor deze donderdag en volgende week dinsdag zijn opnieuw massale protestacties gepland. Woensdag reed volgens het persbureau AFP slechts één op de vier hogesnelheidstreinen en lagen negen van de zestien metrolijnen in Parijs stil.

Het nu gepresenteerde puntenplan voor de pensioenen stamt uit 2011 en was toen een idee van de Socialistische Partij. In zijn campagne voor het presidentschap in 2017 nam Macron met zijn nieuwe beweging En Marche belangrijke delen van het plan over, met de belofte dat de nieuwe regeling de veranderingen in de samenleving zou weerspiegelen.

Volgens commentator Françoise Fressoz van Le Monde heeft Macron de afgelopen maanden links onnodig tegen zich in het harnas gejaagd door te laat, te onduidelijk en niet krachtig genoeg de gedachten achter het nieuwe pensioenplan uit te leggen. Macrons pleidooi voor ‘eerlijkheid’ kon zo overstemd worden door de roep om ‘bescherming’ van de stakers.