Reportage

Ook Carlota moest op beelden terugzien dat ze was verkracht

Reality-tv Heel Spanje spreekt schande van het seksueel misbruik in Gran Hermano, de Spaanse editie van Big Brother. Ondertussen gaan de kijkcijfers door het dak.

Demonstranten in een mars op de Internationale dag voor eliminatie van geweld tegen vrouwen. Sevilla, Spanje, 25 november 2019.
Demonstranten in een mars op de Internationale dag voor eliminatie van geweld tegen vrouwen. Sevilla, Spanje, 25 november 2019. Foto Jose Manuel Vidal / EPA

Is Big Brother nog wel van deze tijd? Die vraag wordt in Spanje nadrukkelijk gesteld nu het programma door vermeend seksueel misbruik in opspraak is gekomen. Tientallen adverteerders keren de Spaanse editie Gran Hermano de rug toe, maar het publiek blijft massaal naar de realityserie kijken.

Wat is er precies aan de hand? Daarvoor gaan we terug naar 4 november 2017. Op die dag wordt Carlota Prado in het huis van Gran Hermano verplicht beelden terug te kijken waarop ze tot haar eigen schrik vaststelt dat ze wordt verkracht door één van de andere deelnemers. Ze barst in tranen uit. Alles wordt vastgelegd door de camera’s van de Spaanse versie van Big Brother. Even lijkt het ‘raak’ voor de makers. Maar de producenten komen al snel tot het besef dat dit zelfs voor deze realityserie alle perken te buiten gaat en proberen de affaire in de doofpot te doen. Dat lukte twee jaar lang. Nu de beelden van het schokkende interview twee jaar later via het online platform El Confidencial zijn uitgelekt staat het programma ter discussie. Talloze media namen het ‘nieuws’ over en de schok in Spanje is groot als de machteloze Prado keer op keer in tranen te zien is.

Meer dan veertig adverteerders hebben het programma in de ban gedaan en het openbaar ministerie gaat mogelijk tot vervolging over. Vriend en vijand is het erover eens dat Gran Hermano zijn hand dit keer heeft overspeeld. In het land waar seksueel misbruik als één van de grootste problemen wordt gezien, is zo weer een affaire geboren.

Lees ook: De camera verwacht seks, drank en tranen

Toch keert het Spaanse televisiepubliek zich allerminst tegen het programma dat in verschillende versies al sinds 2000 te zien is en gebaseerd is op de Nederlandse tv-serie Big Brother van producent John de Mol. De huidige serie onder de naam Gran Hermano VIP, waarbij alleen nog maar bekende Spanjaarden in het huis in het dorpje Guadalix verblijven, kent zelfs opeens een enorme opleving. Op zondag 2 december kijken ruim 3,6 miljoen mensen naar het programma op Telecinco. Dergelijke aantallen werden al jaren niet meer gehaald.

Gran Hermano is vanaf het begin een omstreden programma geweest. En dat was juist de bedoeling van de makers, die spannende televisie wilden maken door iedere beweging van de deelnemers in een afgesloten huis met camera’s vast te leggen. Het programma werd net als eerder in Nederland een hit. Deelnemers aan het programma groeiden niet zelden uit tot bekende Spanjaarden. Zoals Carlos Navarro die in 2001 het huis uit werd gezet na het slaan van zijn partner Fayna Betancourt. Het tweetal trouwde later, maar ging in 2018 uit elkaar nadat Navarro beschuldigd werd van partnergeweld. Vorige maand is een celstraf van acht jaar tegen hem geëist.

Lees ook: Opeens was het delen van lief en leed niet alleen meer voor intimi

Demonstratie tegen partnergeweld

De kans is groot dat ook José María López wordt vervolgd. Nadat Prado aangifte deed van verkrachting is de zaak in onderzoek. Volgens López zou alles met wederzijdse goedkeuring hebben plaatsgevonden. In vergelijking met negentien jaar geleden heeft het bestrijden van seksueel misbruik veel meer prioriteit gekregen. Zo bestaat er een nationaal plan van aanpak om vrouwen tegen partnergeweld te beschermen. Daarbij wordt bewust gekozen om gevallen van mishandelingen naar buiten te brengen. In vrijwel iedere nieuwsuitzending wordt wel een item over seksueel geweld getoond. De voorbije jaren werden in tal van steden grote demonstraties tegen partnergeweld gehouden.

De wijze waarop de makers van Gran Hermano het vermeende misbruik van Prado wilden verdoezelen wekte de woede van vele Spanjaarden op. Na een feestje met veel drank op 4 november 2017 is de dan 24-jarige Prado bijna buiten bewustzijn. López houdt haar gezelschap en heeft seks met haar gehad. Het bewijs wordt op camera’s vastgelegd en later in de zogenoemde dagboekkamer voorgelegd aan een nietsvermoedende Prado. Ze schrikt van wat ze ziet. „Wat is er aan de hand?”, vraagt ze nog. Gran Hermano beseft dan pas hoe verkeerd dit is en besluit de beelden niet naar buiten te brengen.

De makers geven López ook aan bij de politie en verwijderen hem wegens „niet tolereerbaar gedrag” uit het programma. Daarmee was de zaak voor Gran Hermano afgedaan. Prado werd na de bewuste nacht een paar dagen onder voortdurende begeleiding in een hotel ondergebracht en werd op 8 november teruggebracht naar de realityserie in het huis op veertig kilometer van Madrid. Prado heeft tegen El Confidencial gezegd dat het een fout was om daarna door te gaan met het programma. „Ik ben teruggekeerd omdat ik de realiteit niet onder ogen wilde zien”, stelt ze. „In dat huis leef je in een alternatieve wereld. En daar voel je je op één of andere manier beschermd. Het betekende achteraf alleen maar uitstel van wat ik allemaal verwerken moest.”

Nadat het programma op 14 december 2017 ten einde kwam ontfermde niemand van Gran Hermano zich meer over Prado. Ze stond de afgelopen twee jaar onder behandeling van psychologen. Mede vanwege het dalende aantal kijkers (gemiddeld 1,5 miljoen) werd besloten door te gaan met een Big Brother voor bekende Spanjaarden. Dat werd opnieuw een hit. Toch is het voortbestaan allerminst zeker.