Brussel wil sneller sancties gaan opleggen in handelsconflicten

De EU wil voortaan meer een eigen koers gaan varen bij handelsconflicten, nu de arbitrage via de Wereldhandelsorganisatie grotendeels stil is komen te liggen.
Het hoofdkantoor van de WTO in het Zwitserse Genève.
Het hoofdkantoor van de WTO in het Zwitserse Genève. Foto Denis Balibouse/Reuters

De EU wil eerder sancties gaan opleggen aan landen met wie ze handelsconflicten heeft. Dat heeft Eurocommissaris Phil Hogan (Handel) donderdag aangekondigd, in een eerste reactie vanuit Brussel op de Amerikaanse aanval op de Wereldhandelsorganisatie (WTO). De Verenigde Staten hebben het vermogen van de WTO om handelsgeschillen te beslechten grotendeels lamgelegd. Hogan vreest dat Europese landen daarvan de dupe worden.

Door toedoen van de Amerikanen is de hoogste instantie van de WTO, het Beroepsorgaan, sinds deze week buiten bedrijf. Het Beroepsorgaan doet uitspraak in handelsconflicten. Deze vonnissen leiden daadwerkelijk tot actie: de winnaars van procedures mogen sancties opleggen aan de verliezers. Washington blokkeert benoemingen van nieuwe juristen bij het orgaan, waardoor dat nu geen uitspraken meer kan doen.

Brussel vreest dat niet-Europese landen die handelsconflicten uitvechten met de EU, een voor hen negatieve uitspraak kunnen tegenhouden door de geschillen voor te laten komen bij het stilgevallen Beroepsorgaan. Dat kan uitpakken in het voordeel van de niet-Europese landen. De EU mag namelijk volgens de eigen regels pas sancties opleggen als de WTO-procedure helemaal is doorlopen - wat voorlopig dus onmogelijk is.

Hogan wil ervoor zorgen dat de EU voortaan ook maatregelen kan nemen zonder dat er een einduitspraak van de WTO op tafel ligt. Daarvoor moeten de Europese regels worden aangepast. Het Europees Parlement en de lidstaten gaan zich nog over de aanpassingen buigen.

Verharde houding

De Amerikanen ergeren zich aan het Beroepsorgaan omdat het een te grote machtspositie voor zichzelf zou opeisen. Volgens de VS gedraagt de instantie zich als een soort gerechtshof, dat zich niet alleen bezighoudt met de conflicten waarin het moet oordelen, maar ook eigen regels creëert. Ook zou het Beroepsorgaan de VS benadelen en China bevoordelen. Onder George W. Bush en Barack Obama waren de VS al kritisch; onder Donald Trump is die houding verder verhard.

Lees ook: Amerikaanse aanval slaat belangrijke pijler onder vrije wereldhandel weg

Bij het Beroepsorgaan zitten normaal gesproken zeven juristen. Doordat de VS nieuwe aanstellingen al een tijd blokkeren, was het aantal leden al teruggelopen tot drie. Van twee van hen verliep dinsdag de ambtstermijn, waardoor nog er nu nog slechts één jurist zitting heeft bij het orgaan. Dat is te weinig om nog uitspraken te mogen doen.