Brandstofstoring op Schiphol ontstond door losse draad

Onderzoek van TNO toont aan dat het zeer waarschijnlijk een menselijke fout was die op 24 juli leidde tot een 8,5 uur durende storing op het vliegveld.

Drukte in de vertrekhal van Schiphol op 24 juli van dit jaar. Door een storing in het brandstofsysteem werden 60.000 reizigers gedupeerd.
Drukte in de vertrekhal van Schiphol op 24 juli van dit jaar. Door een storing in het brandstofsysteem werden 60.000 reizigers gedupeerd. Foto Ramon van Flymen/ANP

De verstoorde brandstoflevering op Schiphol op 24 juli is veroorzaakt door een losse voedingsdraad in de elektrische installatie van brandstofleverancier Aircraft Fuel Supply (AFS). Het gaat zeer waarschijnlijk om een menselijke fout. Een tweede, veel kortere verstoring op 9 augustus is zeer waarschijnlijk veroorzaakt door een kapotte brandmelder of een defecte voeding. Er is geen relatie met het eerste incident. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeksorganisatie TNO (pdf), dat donderdagochtend is gepresenteerd op Schiphol.

Op woensdag 24 juli werd het vliegverkeer op Schiphol ernstig gehinderd door een storing bij AFS, een onafhankelijk bedrijf dat kerosine opslaat en aan luchtvaartmaatschappijen levert. Vliegtuigen konden niet tanken en dus niet vertrekken. Naar schatting 60.000 passagiers werden die dag geraakt door de storing, die 8,5 uur duurde. AFS en Schiphol vroegen aan TNO om de oorzaak te onderzoeken en aanbevelingen te doen om herhaling te voorkomen.

Lees ook: Hoe werkt het ‘tankstation’ van Schiphol?

Nuldraad niet goed vastgezet

TNO constateert dat al in februari 2019 een zogenoemde nuldraad niet goed is vastgezet in de elektrische installatie van AFS. Dat bleef zonder gevolgen omdat een Uninterruptible Power Supply (UPS) de spanning doorgaf. Pas toen deze UPS op 24 juli tijdelijk werd uitgeschakeld vanwege onderhoudswerkzaamheden, ontstond overspanning. Hierdoor brandden een aantal componenten door en trad volgens protocol een Emergency Shut Down (ESD) in werking. De volledige kerosinelevering werd stilgelegd. Dat het zo lang duurde voordat de levering werd hervat komt volgens AFS omdat veel systemen moeten worden gecontroleerd en hersteld.

Op 9 augustus duurde de storing 1,5 uur. Vanaf de D-pier kwamen in korte tijd veel noodstopalarmen. Dat bleek vals alarm. De precieze oorzaak heeft TNO niet kunnen ontdekken, maar na vervanging van de voeding en de printplaat in de brandmeldcentrale van AFS was het probleem opgelost.

Back-upsystemen

André van den Berg, commercieel directeur van Schiphol, wil betere afspraken met alle betrokken partijen – Schiphol, AFS, oliemaatschappijen, luchtvaartmaatschappijen – over leveringszekerheid van brandstof. „We moeten nu gaan kijken naar redundantie en sectionering. Er moeten voldoende reservesystemen zijn en de systemen moeten meer gescheiden kunnen functioneren.” Voor een tweede brandstofleverancier ziet Van den Berg geen reden: „Dit is een robuust systeem dat 50 jaar goed heeft gefunctioneerd.”

Volgens Inge Stegmann, directeur van AFS, was de storing „zeer vervelend voor iedereen die er hinder van heeft ondervonden”. Maar: „Fouten kunnen worden gemaakt, zaken kunnen defect raken.” Haar voorganger sprak in de media zijn verbazing uit over de storing, omdat er vier back-upsystemen zouden zijn. Stegmann: „Ik laat zijn uitspraken voor zijn rekening. De storing zat aan het begin en had daardoor veel impact.” TNO-onderzoeker Theo van Ruijven: „Er is één brandstofsysteem. De elektrische installatie heeft de UPS als reserve.”

AFS was in de dagen na 24 juli onbereikbaar voor de media. Een misverstand, volgens Stegmann. „Na een paar dagen hebben wij de communicatie van Schiphol overgenomen. Ik heb een paar journalisten gesproken, maar die zagen er kennelijk geen nieuws in.” Voor duidelijkheid over schadeclaims van passagiers of maatschappijen vindt Stegmann het nog „te vroeg”. „Dat zijn best lastige juridische vragen.” Schiphol en AFS verwijzen beide naar Europese regels voor schadevergoedingen voor passagiers. Aanvragen daarvoor lopen via de luchtvaartmaatschappijen.

Lees ook: Waar heeft de reiziger recht op?