Opinie

Wethouders grote steden: tijd voor een suikertaks op frisdrank

Suikerrijke dranken blijven veel te gemakkelijk beschikbaar voor kinderen, schrijven . Een belasting op suiker moet dat veranderen.
Foto iStock

Elk kind heeft het recht om gezond op te groeien. Dat klinkt simpel: gezonde voeding, voldoende beweging en slaap. Fruit, volkoren brood en water op de kinderopvang, school en bij verenigingen. Maar de praktijk blijkt weerbarstig. In onze steden is het aanbod ongezonde voeding en drankjes alomtegenwoordig en vaak een stuk goedkoper dan gezonde alternatieven. Steeds jongere kinderen drinken energiedrankjes vol suiker en cafeïne. We zien steeds vaker overgewicht, al onder heel jonge kinderen. Suikerrijke dranken – waaronder ook frisdrank, yoghurtdranken, chocomel en vruchtensappen – zijn daarbij de grootste boosdoener. En de zorgkosten gerelateerd aan overgewicht blijven stijgen.

Het is tijd dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt. Donderdag debatteert de Tweede Kamer met staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, ChristenUnie) over Leefstijlpreventie. Amsterdam, Rotterdam en Utrecht pleiten voor een suikertaks op suikerrijke drankjes.

Suiker is de laatste jaren alleen maar goedkoper geworden. Terwijl gezonde voedingsmiddelen als groente en fruit sterk in prijs zijn gestegen. Het aanbod van ongezond en suikerrijk is buiten proportie, vooral in de grote stad. De overgrote meerderheid van kiosken, lunchrooms en andere voedselaanbieders verkoopt ongezonde happen en dranken. In sommige scholen zijn er ondanks de goede voornemens van de frisdrankproducenten nog steeds suikerrijke drankjes te koop.

En anders is er wel een supermarkt om de hoek waar kinderen energydrinks halen. Suikerrijke dranken domineren de reclamefolders en kortingsschappen. Tegenover elke euro voor overheidsvoorlichting over gezond voedsel staan vele malen meer euro’s aan reclamebudget voor ongezonde voeding, die soms zelfs pretendeert dat vruchtensappen gezond zijn. Een ongelijke strijd.

Lees ook: RIVM: 19.000 jongeren lopen risico door energiedrank

Te veel suiker leidt tot overgewicht, diabetes type 2, hart- en vaatziekten en kanker. Suikerrijke drankjes zijn daarbij het grootste probleem. Ze bevatten immers geen enkele nuttige voedingsstof, maar zijn wel verantwoordelijk voor het grootste deel van de vrije suikers die mensen binnenkrijgen. Uit onderzoek blijkt keer op keer een direct verband met obesitas. De zorgkosten gerelateerd aan ongezonde voeding zijn volgens een RIVM-studie uit 2018 liefst 6 miljard euro. Vooral lager opgeleiden en mensen uit de lagere inkomenscategorieën zijn de dupe: gemiddeld leven zij korter en maken zij meer gebruik van zorg.

De opbrengsten van deze suikertaks zouden ten goede kunnen komen aan het Preventiefonds, dat vorig jaar november in het Preventieakkoord werd aangekondigd, het landelijke plan tegen roken, overmatig alcoholgebruik en overgewicht.

Lees ook: zes argumenten voor en tegen een suikertaks

Dat zo’n belastingmaatregel werkt, weten we onder meer uit onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Bij een prijsstijging van 20 procent daalt de consumptie van suikerrijke dranken met 20 procent of meer, zo blijkt uit het rapport Fiscal policies for Diet and Prevention of Noncommunicable Diseases uit 2016. En de effecten op de lage inkomstgroepen zijn gemiddeld groter, waardoor de potentiële gezondheidswinst voor deze groepen ook groter is.

„Maar we doen zelf al heel veel”, hoort u de frisdrank- en vruchtensappenproducenten al roepen. Zelfregulering blijkt in de praktijk echter weinig op te leveren en gaat ons gezien de omvang van het probleem niet snel genoeg. Een voorbeeld uit het Verenigd Koninkrijk: sinds 2015 loopt daar een suikerreductieprogramma op basis van zelfregulering van de voedingsmiddelenindustrie. Daarmee is het suikergehalte in zoete snacks, yoghurtjes en ontbijtgranen in drie jaar een kleine 3 procent afgenomen. Daartegenover staat dat alleen al het vooruitzicht van de invoering van de ‘sugar levy’ in 2018 een trigger was voor (een aantal) frisdrankproducenten om het percentage suiker in drankjes te verlagen om minder belast te worden. Daardoor is een daling van 28,8 procent suiker in verkochte dranken gerapporteerd. De suikertaks kan inmiddels rekenen op grote steun onder consumenten: 70 procent van de Britse volwassenen steunt de maatregel.

Lees ook de column van Rosanne Hertzberger: Waarschuwing: dit product maakt u dik

Op dit moment hanteren al 44 landen een suikertaks of vergelijkbare belasting op ongezond voedsel. Noorwegen spant de kroon met belasting op suikerrijke snacks en drankjes. De Noren consumeren sinds de eeuwwisseling gemiddeld per jaar een kilo suiker minder persoon : van 43 kilo in 2000 naar 24 kilo in 2018. Daarmee zit het land op de laagste suikerinname sinds 1975. Nederland loopt achter – 40 kilo per jaar per persoon aan natuurlijke en toegevoegde suiker, volgens het Diabetesfonds – en het is tijd die achterstand in te halen. Wij roepen het kabinet daarom op om zo snel mogelijk te onderzoeken hoe een suikertaks ook in Nederlands ingevoerd kan worden in het belang van kinderen en de gezondheid van toekomstige generaties.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.