Analyse

Toch weer een klassieke strijd tussen de Conservatieven en Labour

Britse verkiezingen Verwacht werd dat de Liberal Democrats en de Brexit Party een kopzorg zouden zijn voor Labour en de Conservatieven. Dat liep anders.

Als Labour-leider Jeremy Corbyn premier wordt, wil hij nieuwe Brexit-deal onderhandelen met de EU.
Als Labour-leider Jeremy Corbyn premier wordt, wil hij nieuwe Brexit-deal onderhandelen met de EU. Foto Oli Scarff / AFP

Na een inhoudelijk povere en retorisch holle campagne gaan de Britten donderdag naar de stembus voor verkiezingen die de koers van de Brexit en het land kunnen veranderen.

Er zijn de afgelopen weken amper momenten geweest die langer bleken te beklijven dan de eendaagse nieuwscyclus. De debatten tussen Jeremy Corbyn (Labour) en Boris Johnson (Conservatieven) leverden geen nieuwe inzichten op. Johnson wil als de wiedeweerga de EU verlaten: Get Brexit done! Corbyn pleitte voor een evenwichtigere welvaartsverdeling. For the many, not the few, was zijn belangrijkste boodschap.

Beide partijen beloofden meer geld en meer investeringen, maar meden meer fundamentele discussies over structurele hervormingen van de gezondheidszorg, onderwijs en het uitkeringssysteem.

Dat geldt ook voor de Brexit. Johnson belooft een snelle exit in januari volgend jaar om vervolgens tegen eind 2020 een nieuw handelsakkoord met de EU af te ronden. Hoe hij zo’n omvangrijk pakket nieuwe afspraken in recordtijd denkt te regelen en wat er gebeurt als de gesprekken vertraging oplopen, legde de premier niet uit. In plaats van samenwerking met de EU te prediken, koos Johnson ervoor EU-burgers in het VK aan te vallen. „Te lang hebben ze het VK als hun eigen land behandeld”, zei Johnson tegen Sky News.

Corbyn wil referendum

Als Corbyn premier wordt, wil hij een nieuwe Brexit-deal onderhandelen met de EU en die voorleggen in een referendum, waarin hij zelf neutraal blijft. Dat is echter geen strategie waar Labour tijdens de campagne mee te koop liep. Corbyn zweeg vooral over de Brexit. De partijstrategen weten dat ze alleen een goed verkiezingsresultaat behalen als zowel linkse Remainers in de grote steden als working class-brexiteers in het midden en het noorden van het land op Labour stemmen. Juist van die laatste groep kiezers wordt gedacht dat ze deze keer kunnen uitwijken naar de Tories.

Aanvankelijk werd verwacht dat de Liberal Democrats en de Brexit Party, de twee partijen op de flanken van het Brexit-spectrum, een kopzorg zouden zijn voor Labour en de Conservatieven. Dat liep anders.

Bij de Brexit Party van euroscepticus Nigel Farage brak ruzie uit nadat Farage ervoor koos geen kandidaten aan te melden in kiesdistricten in handen van de Tories. De rol van Farage als hoeder van de Brexit lijkt voorlopig uitgespeeld.

Eveneens slaat de belofte van de LibDems om de Brexit af te stellen niet aan. De partij heeft moeite kiezers duidelijk te maken meer te zijn dan een anti-Brexit-partij.

In de laatste dagen voor de stembusgang vertoont de campagne alle tekenen van een klassieke strijd tussen de twee dominante machtsblokken in de Britse politiek: Labour en de Conservatieven.

Lees ook: Britse kiezer wil wat liefde en aandacht van de politiek

Het Lagerhuis heeft 650 zetels, maar het is onduidelijk hoeveel zetels nodig zijn voor een meerderheid schuift. Dat komt doordat de Noord-Ierse Sinn Féin-partij wel meedoet aan verkiezingen, maar het Britse parlement boycot. Hun stemmen vallen dus weg. Na de laatste verkiezingen lag de meerderheid op 320 zetels.

Algemeen wordt aangenomen dat als de Conservatieven deze keer 320 zetels of meer behalen, Johnson een overwicht heeft en hij zijn Brexit-akkoord in de komende weken spoedig kan laten passeren.

Als de Tories blijven steken op minder dan 320 zetels, begint de dans van bondjes sluiten. Het probleem voor Johnson is dat er geen makkelijke allianties voor hem zijn: de Noord-Ierse unionisten, de gedoogpartner van Theresa May, zijn woedend over de nieuwe regeling van Johnson voor de grens op het Ierse eiland.

De kans dat Labour op eigen kracht een meerderheid behaalt, is volgens peilingenexperts uitgesloten. Maar de partij van Corbyn kan makkelijker een gelegenheidscoalitie aangaan, met de Schotse nationalisten of de LibDems om een tweede Brexit-referendum mogelijk te maken.

In de meest recente peilingen staan de Conservatieven op een meerderheid, maar zijn de marges flinterdun. Het is donderdag, van ’s ochtends zeven tot ’s avonds tien uur lokale tijd, voor de vijfde keer in vijf jaar tijd (verkiezingen in 2015, 2017, 2019 en referenda in 2014 en 2016) aan de Britse kiezers om de politieke richting aan te wijzen.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Waar gaan de verkiezingen in het VK nu écht over?

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.