Artjom Zolotarjov tijdens een wereldbeker junioren in 2017.

Foto Oliver Hardt/ISU

Interview

Russische schaatser Zolotarjov: ‘Ik moet boeten voor andermans daden’

Doping Na de vierjarige schorsing is de stemming onder Russische atleten als Artjom Zolotarjov somber. „Voor Russische sporters gelden andere maatstaven dan voor andere nationaliteiten.”

In zijn schaatscarrière volgden een hoogte- en een dieptepunt nooit eerder zo kort op elkaar. Vrijdag reed Artjom Zolotarjov (22) een persoonlijk record op de 500 meter bij de wereldbekerwedstrijd in Noer-Soeltan. Daarmee werd de Rus vierde in de B-groep, waarin ook de Nederlandse olympisch kampioen (2014) Michel Mulder uitkwam – hij werd elfde.

Drie dagen later werd Rusland door wereldantidopingorganisatie WADA geschorst voor vier jaar. Daardoor mag het land die periode niet meer deelnemen aan sportevenementen of die zelf organiseren. Het wit, blauw, rood van Rusland zal niet te zien zijn op de Olympische Spelen van Tokio (2020), de Winterspelen van Beijing (2022) en het WK voetbal in Qatar (2022).

Dat geldt niet voor sporters die kunnen aantonen dat ze ‘schoon’ zijn. Zij moeten onder andere kunnen bewijzen dat hun dopingcontroles niet zijn gemanipuleerd door Russische dopinglaboratoria. Jonge sporters als Zolotarjov mogen straks waarschijnlijk slechts onder neutrale vlag deelnemen aan grote toernooien. „Onze generatie moet boeten voor daden die we niet hebben gepleegd.”

Artjom Zolotarjov (rechts) tijdens de Rusland Cup voor junioren in 2012. Foto Privécollectie Artjom Zolotarjov

De internetverbinding met zijn slaapkamer in Kolomna, iets meer dan honderd kilometer ten zuidoosten van Moskou, is slecht. Er zit een jongvolwassen man met een dun baardje, zijn haar is bij elkaar gebonden in een knot. Zolotarjov vindt zichzelf een wat atypische schaatser, een hipster. Hij heeft een YouTube-kanaal, een passie voor fotografie en werd een paar jaar geleden geschorst wegens kritische uitingen die hij niet nogmaals wil herhalen.

Hoe is de schorsing ontvangen?

„Na het nieuws heb ik flink gescholden. Ik was verslagen, voelde me beledigd. Onderling hadden we het er al ruim een maand geleden over. We maakten grapjes, of we nog zouden gaan trainen omdat we tóch wel geschorst zouden worden. Het was dan ook geen verrassing dat de WADA dit besluit heeft genomen. We nemen het bloedserieus en tegelijkertijd proberen we het te relativeren door die grapjes te blijven maken. Maar de Russische sporters die ik heb gesproken zijn ook cynisch.”

Cynisch?

„Voor Russische sporters gelden andere maatstaven dan voor andere nationaliteiten. Ik begrijp dat niet zo goed. Er heerst een zekere mate van russofobie in de wereld. Van ons volk wordt niet gehouden. Dat komt door onze politiek, met name de annexatie van de Krim in 2014. De Amerikanen hebben altijd geprobeerd ons op alle mogelijke manieren te demoraliseren. Nu proberen ze dat door middel van de straf die de werelddopingautoriteit heeft opgelegd. Ze proberen ons daarmee te vernederen.”

Maar Russische topschaatsers als Denis Joeskov en Pavel Koelizjnikov werden wel betrapt op doping.

„Klopt. Voor hen is nog onzeker wat er de komende maanden gaat gebeuren, of ze wel naar Beijing mogen. Zij mochten niet meedoen in Pyeongchang in 2018, omdat de WADA zei dat ze de dopingregels hebben overtreden. Ik geloof dat niet. Maar dat betekent niet dat dat geldt voor alle Russische sporters.”

Als reactie op de schorsing werd woensdag op YouTube een satirische muziekvideo geplaatst. Een bekende Russische acteur en cabaretier neemt daarin de WADA op de hak. Volgens hem zouden politiek en sport gescheiden moeten zijn. De kern van het nummer is dat jonge Russische sporters hun hele leven inrichten om maximale prestaties te leveren, maar nu een andere baan moeten zoeken. Het leger in, suggereert de zanger. „De records blijven staan, nu Rusland nog beschermen van Kamtsjatka tot Podolsk.” Van oost tot west.

Wat vinden andere Russische sporters?

„We praten er nauwelijks over, we laten de schorsing zoveel mogelijk voor wat het is. Onder oudere sporters, zo rond de dertig, is het een groter thema. Zij twijfelen of ze hun carrière moeten beëindigen of stug moeten doorgaan. Als hun doel is om voor Rusland uit te komen op de Olympische Spelen, kunnen ze beter stoppen. Waar train je dan nog voor?”

Is dat ook jouw doel, de Spelen?

„Natuurlijk droom ik van olympisch goud. Maar dat kan ik alleen halen als ik elke dag het maximale uit mijn lijf pers. Ik doe er alles voor, leef voor mijn sport, wil iedere dag beter worden. Elke keer als ik aan de start sta, denk ik aan dat doel. Aan de 500 meter op de Spelen, het podium, het goud. Of ik dat kan halen, is maar de vraag. Er gaan geruchten dat we door de schorsing geen of minder geld zullen krijgen van de bond, dan wordt het wel wat lastiger.”

Wat betekent dat voor jou?

„Ik weet het nog niet zo goed. Als we echt gekort worden, dan zal ik naast mijn leven als topsporter waarschijnlijk moeten gaan werken. Op Instagram postte ik voor de grap al een oproep in mijn verhaal, of iemand werk had voor een schaatser. Maar ook zonder geld blijf ik dromen, dat verandert niet. Ik ga hoe dan ook door met schaatsen.”

Zolotarjov (midden) op het podium in Collalbo in 2017. Foto Johannes Simon/ISU

In 2022 sta je dan misschien op het podium onder neutrale vlag.

„Dat is een grote belediging voor elke Russische sporter. Ik ben trots op mijn land, groei als ik het volkslied hoor, trots om een pak te dragen met Rusland op mijn rug. Maar ik probeer me er niets van aan te trekken. Uiteindelijk weet ik dat ik Russisch ben, daar heb ik geen pak voor nodig.”

En als er geen volkslied is?

„Dan hoor ik dat toch, in mijn hoofd.”

Is dat niet pijnlijk?

„Dat is een understatement. Ik weet ook dat ik hierin een uitzondering ben, andere sporters zullen hierom niet deelnemen aan de Olympische Spelen. Voor mij is het resultaat het belangrijkst, die plak. Het is geen reden om mijn schaatscarrière te eindigen.”

Ben je boos?

„Waarom alle Russische sporters moeten lijden, begrijp ik niet. Ik ben niet boos op de WADA, niet op mijn land, maar boos dat dit allemaal gebeurt en invloed kan hebben op mijn carrière.”

„Maar die boosheid voedt ook mijn motivatie. Het is de brandstof om nóg harder te rijden. Ik wil gerechtigheid voor mijn land, voor jonge Russische sporters. Ik ben een slachtoffer van de Sotsji-generatie.”