De Spaanse staatssecretaris Marco Aguiriano.

Foto Stephanie Lecocq

Interview

'Het voordeel van Europa is niet uit te drukken in geld'

Interview Spaanse staatssecretaris In de EU gaat het te veel over de centen, vindt Marco Aguiriano. „Het voordeel van Europa is niet uit te drukken in geld.”

Een kleinere EU-begroting? Die Nederlandse obsessie is volgens Marco Aguiriano een vergissing. „Europa is geen oefening in boekhoudkunst”, zegt de Spaanse staatssecretaris voor Europese Zaken, woensdag op werkbezoek in Den Haag. „De wereld zal echt niet wachten totdat wij Europeanen ons gesprek over ‘tienden van procenten’ hebben voltooid.”

Het is hét hete hangijzer op de EU-top van regeringsleiders donderdag en vrijdag in Brussel: de aanstaande meerjarenbegroting (2021-2027). Elke zeven jaar levert dat strijd op, maar deze keer verloopt de veldslag wel heel fel. Bovenal door het financiële gat dat de Britten achterlaten, van zeker twaalf miljard euro. De meeste landen, inclusief Spanje, willen dat opvullen. Nederland zegt: de begroting moet omlaag. Die rigide opstelling zorgt ook in de coalitie voor spanning. Premier Mark Rutte (VVD) botste dinsdag hard met D66-Kamerlid Kees Verhoeven. Die verweet hem „een karige kruideniersmentaliteit”. „Best hoor”, reageerde Rutte geïrriteerd.

Woensdag had Aguiriano een afspraak met minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD). De Spaanse belangstelling voor Nederland is vanzelfsprekend, zegt hij. „Door Brexit worden Spanje en Nederland de vierde en vijfde economie van de EU.” In die nieuwe machtsverhoudingen wil Spanje „een soort spil” worden van het Zuid-Europese geluid, zoals Nederland dat wil zijn voor het Noord-Europese. Maar: „Het is belangrijk dat we ons niet opsluiten in onze clubs.”

Soms knettert het toch. Zoals toen Nederland zich verzette tegen een aparte ‘eurozonebegroting’. Uiteindelijk kwam er een geldpot, maar die heet formeel geen ‘begroting’, zei minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) trots. Volgens Aguiriano is het dat wel degelijk. „Alle politici geven graag een draai aan wat ze hebben bereikt. Allemaal!”

Aguiriano begrijpt heel goed dat ‘meer betalen’ een lastige boodschap is. Maar voor de Spaanse sociaal-democraat is politiek meer dan alleen maar kiezers achternalopen. „Je moet ze ook proberen te overtuigen, met feiten. Het is goed uit te leggen dat er meer geld nodig is als Europa wereldspeler wil blijven en zijn nu nog dominante economische positie niet wil verliezen.”

Europa zit steeds meer klem in de wereld. „We kunnen geen dag ontbijten zonder per tweet afgeleverd handelsdreigement van Trump. Onze grote Amerikaanse broer zegt ook: betaal je eigen verdediging. Rusland wil zijn oude invloedssfeer terug. China doet zich op alle fronten gelden. Plus alle andere uitdagingen: klimaat, migratie, de euro.”

Dat de begroting door Brexit omlaag kan, is volgens hem een vals argument. „Vergelijk het met iemand die lid is van een gentlemansclub. Als die zijn lidmaatschap opzegt, wordt de kwaliteit van de whisky niet slechter. Sterker nog: als het om een lid ging dat nieuwe initiatieven altijd tegenhield, en dat deden de Britten, kan de club ook nog eens sterk worden verbeterd.”

Behalve over geld, gaat de discussie donderdagavond aan de dinertafel in Brussel ook over prioriteiten. Liggen die nog altijd bij boeren en zwakke regio’s, of moet het meer gaan over nieuwe prioriteiten als klimaat, migratie en innovatie? Onlangs presenteerde roulerend EU-voorzitter Finland een compromis: een budget met een omvang van 1,07 procent van de EU-economie, waarin de landbouw minder wordt geraakt, maar er ook minder overblijft voor modernisering.

De ‘Frugal Five’ (Duitsland, Denemarken, Nederland, Oostenrijk en Zweden) willen dat de begroting niet hoger wordt dan 1 procent. Maar over landbouw zijn deze „gemene vijf”, zoals ze door een EU-ambtenaar worden genoemd, weer verdeeld: een bergachtig land als Oostenrijk heeft kleinere boeren. In de ‘lege’ Scandinavische landen helpt de inkomenssteun tegen ontvolking. Oost- en Zuid-Europa hechten zwaar aan de regiofondsen.

Aguiriano vindt dat de ‘noordelijken’ te weinig oog hebben voor het sociale leed in Zuid-Europa door de eurocrisis. „Het verschil tussen arm en rijk in de EU is groter geworden, en dan is het raar om juist nu te zeggen dat we met minder toe kunnen. Het voordeel van Europa laat zich bovendien niet uitdrukken in geld. Vrij reizen, loodvrije benzine, katalysatoren, veilige producten – het komt ons allemaal banaal voor, maar het zijn allemaal zaken die we te danken hebben aan de EU.”