Reportage

Verdachten van bedreigende teksten op social media: ‘Turks is als kauwgom’

Rotterdam De mislukte coup in Turkije leidde tot veel spanningen in Rotterdam. Vijf mannen worden vervolgd voor hun teksten op sociale media.

Protest tegen de mislukte staatsgreep in Turkije . De personen op de foto hebben niets met de rechtszaak te maken.
Protest tegen de mislukte staatsgreep in Turkije . De personen op de foto hebben niets met de rechtszaak te maken. Foto David van Dam

Zijn huisarts was een „bastaard” die „zijn eigen volk een aanrander” noemde, schreef de Rotterdamse taxichauffeur Samet S. in 2016 in het Turks op Facebook. De arts was een aanhanger van Gülen, de islamitische geestelijke die volgens Turkije achter de mislukte coup zit, beweerde Samet S. Sla hem niet, dan krijg je straf, riep hij op. „Maar jullie kunnen hem wel op een flinke wijze in zijn gezicht spugen.”

Is hij nog uw huisarts?, vraagt de rechter dinsdag aan Samet S. (34). „Nee”, antwoordt de taxichauffeur, „maar hij is wel mijn buurman. Zijn praktijk is naast mijn huis.”

Vrienden en vijanden

De couppoging in juli 2016 leidde tot grote spanningen in Rotterdam, een stad waar 45.000 inwoners van Turkse komaf wonen. Honderden aanhangers van president Erdogan trokken met rode vlaggen over de Erasmusbrug. Families, vrienden, verenigingen en collega’s waren ineens verdeeld in ‘vrienden en vijanden’ van de natie.

Drieënhalf jaar later behandelt de rechtbank de aangiften uit deze angstige periode. Een grote zaak is het niet: van de 94 aangiften wegens opruiing bleek het grootste deel niet te vervolgen of ongegrond, zegt het Openbaar Ministerie. Uiteindelijk worden vijf verdachten vervolgd, sommigen voor opruiing, anderen (ook) voor bedreiging. Ze vinden het raar, omdat hun uitlatingen in Turkije niet strafbaar zijn.

Lees het verhaal van Turan Yazir, een CDA-raadslid dat werd bedreigd

Zuivelhandelaar Mehmet D. (46) vroeg op sociale media om namen van Gülen-aanhangers en zei zelf al 25 mannen aangegeven te hebben. Terroristen moet je onthoofden óf door de kop schieten, dan ga je naar de hemel, schreef hij. En vrouwelijke aanhangers mag je „aanraken” of „aanranden”, heeft justitie vertaald.

De zuivelhandelaar, een brede en zware man, staat op om een filmpje te laten zien. „Ik zie een tank”, zegt de rechter tegen de zaal. „En nog een.” Ook hoor je Mehmet D. in het filmpje schreeuwen: „Stop!” Hij wás in Turkije tijdens de couppoging, wil hij laten zien. Hij heeft mensen vermoord zien worden, op zijn zoon zou zijn geschoten. „Hoe moet je daar als mens op reageren?”, vraagt hij de rechter.

De werkloze kapper Bekir A. (47), de enige Utrechter, heeft een filmpje van zichzelf online gezet – schietend. En de tekst: „Gülenleden, kom niet op mijn pad. Ik zweer dat ik jullie met plezier doodschiet.” Bij zijn aanhouding heeft de politie een taser en pepperspray gevonden.

Alles is te verklaren, zegt Bekir A.. Na een overval wilde hij zich kunnen verdedigen, op vakantie maakt hij zulke filmpjes van zichzelf, en die teksten waren bluf. „Wat dan opvalt, is dat u in uw bericht zegt: ‘dit is geen grap’”, merkt de rechtbank op.

Verkeerde vertalingen

Het zijn misverstanden, omdat justitie foute vertalingen heeft, volgens de verdachten. „Turks is als kauwgom”, vergelijkt steigerbouwer Hakan U. (30). Je kunt het uitrekken, woorden hebben meerdere betekenissen.

Zelf wordt Hakan U. vervolgd voor een bericht over de toenmalige Turkse stichting Nida in Rotterdam-Zuid – niet gelieerd aan de lokale gelijknamige politieke partij. Bij een andere vestiging in Rotterdam-West zijn in juli 2016 de ruiten ingegooid. Hier wordt metaalbewerker Adem S. (45) weer van verdacht, die niet aanwezig is wegens ernstige rugklachten.

Volgens justitie heeft Hakan U. gezegd: „Kom, laten we die Nida binnenvallen, de vereniging van de Fetöisten” – zoals de Gülen-beweging in Turkije wordt genoemd. Maar zelf zegt hij dat hij met het Turkse werkwoord basalim bedoelde: laten we er onaangekondigd heengaan voor een goed gesprek. Ook Samet S. voelt zich verkeerd begrepen. Hij bedoelde niet dat mensen zijn dokter moesten bespugen, maar een flinke tik op de vingers moesten geven.

Als Turks als kauwgom is, kunnen de slachtoffers de uitlatingen in ieder geval als bedreigend ervaren hebben, zegt de officier van justitie. Zij eist tegen drie verdachten 40 uur taakstraf, tegen Mehmet D. 60 uur taakstraf. De eis tegen metaalbewerker Adem S. is twee weken voorwaardelijke celstraf.

Uitspraak: 19 december.