Recensie

Recensie Film

Strijd tussen twee pausen mondt uit in bromance

Drama ‘The Two Popes’ is een indrukwekkende film met sterk acteren van beide pausen: Anthony Hopkins (Benedictus) en Jonathan Pryce (Franciscus). Ook is het een pleidooi voor medemenselijkheid.

Franciscus (Jonathan Pryce, links) en Benedictus (Anthony Hopkins) kijken in 2014 naar Duitsland-Argentinië, de finale van het WK voetbal.
Franciscus (Jonathan Pryce, links) en Benedictus (Anthony Hopkins) kijken in 2014 naar Duitsland-Argentinië, de finale van het WK voetbal. Foto Peter Mountain

The Two Popes begint en eindigt met de vergeefse poging van de net gekozen paus Franciscus om een vliegticket te boeken. De vrouw van het reisbureau denkt dat zij in de maling wordt genomen als hij zijn naam geeft en zegt in Vaticaanstad te wonen.

Deze luchtige en geestige opening tekent de film die gaat over de botsing tussen de autoritaire paus Benedictus XVI (geboren als Joseph Ratzinger) en de empathische kardinaal Bergoglio – de huidige paus Franciscus. Een strijd die gemarkeerd wordt door theologische twisten. Benedictus is dogmatisch, orthodox en onwelwillend de Katholieke Kerk te moderniseren. De bescheiden Bergoglio heeft een afkeer van pracht en praal, is juist voor modernisering en heeft progressieve ideeën waar Benedictus van gruwt.

Naast een inhoudelijk conflict tussen twee tegenovergestelde karakters laat The Two Popes ook een strijd zien tussen twee acteurs: Anthony Hopkins (Benedictus) en Jonathan Pryce (Franciscus/Jorge Bergoglio).

Wie de religieuze discussie won, is inmiddels bekend. In een zeer ongebruikelijke stap trad Benedictus in 2013 af om opgevolgd te worden door Franciscus. Wie de acteerstrijd wint, zal afhangen van de toeschouwer. Beiden zijn uitstekend, waarbij Pryce zich positief onderscheidt in de shots waarin hij naar Benedictus luistert en zijn ogen al het werk laat doen.

Lees ook: een portret van de toen nieuwe paus Franciscus in 2013: Franciscus I, een sobere paus

De relatieve luchtigheid van The Two Popes komt niet alleen door wat humor maar ook doordat scenarist Anthony McCarten gebruikmaakt van de conventies van de romantische komedie en de buddy-film om zijn ‘bromance’ tussen Ratzinger en Bergoglio vorm te geven. Twee ogenschijnlijk onverenigbare personages die elkaar eerst niet kunnen luchten of zien, groeien naar elkaar toe. Dat wil niet zeggen dat het geen ernstige film is, maar vooral dat de sacrale inhoud toegankelijk is gemaakt voor een breed publiek.

Ratzinger en Bergoglio ontdekken dat ze meer gemeen hebben dan ze denken. Beiden zijn getekend door hun verleden: Ratzinger door het kindermisbruikschandaal waar hij te weinig aan deed, Bergoglio door het idee dat hij tekortschoot om zijn mede-Jezuïeten beter te beschermen tegen de Argentijnse junta, het Videla-regime. Hoe het Bergoglio in die jaren verging, zien we in zwart-wit gefilmde flashbacks.

Tijdens het pausschap van Benedictus werd de Katholieke Kerk getroffen door meerdere crises, van corruptie bij de Vaticaanbank tot de Vatileaks-affaire, het lekken van geheime documenten door Benedictus’ butler. Veel van die schandalen komen voorbij in nieuwsflitsen, evenals de beschuldiging dat Ratzinger een nazi was.

Benedictus (Anthony Hopkins) en Franciscus (Jonathan Pryce) raakten langzamerhand bevriend, in ‘The Two Popes’.

Foto Peter Mountain

Lees ook een column van Ilja Leonard Pfeiffer over Franciscus: Time kiest een paus met militant altruïsme

Dit heel kort aanstippen van dingen is wat zorgelijker als het gaat om het kindermisbruikschandaal. Had The Two Popes daar niet iets meer aandacht aan moeten schenken? Ook is het lastig de snelle ommezwaai van Ratzinger te verklaren. Opeens is hij toch vóór Bergoglio en raakt hij zelfs bevriend met hem. De film eindigt met de WK-wedstrijd Duitsland-Argentinië die ze gezamenlijk kijken (Duitsland won deze finale met 1-0).

Toch is het een indrukwekkende film die niet alleen een boeiend kijkje achter de schermen van Vaticaanstad geeft, maar vooral een lans breekt voor de humane benadering van de in eenvoudige witte gewaden geklede paus Franciscus als het gaat om armen, minder bedeelden en vluchtelingen. Een pleidooi voor medemenselijkheid die ook atheïsten zal aanspreken.