Kabinet vist links en rechts naar steun voor stikstofwet

Stikstofcrisis Het kabinet heeft steun van de oppositie nodig om snel de stikstofwet door de Eerste Kamer te loodsen. Maar die steun is niet gratis.

Minister Carola Schouten, minister Cora van Nieuwenhuizen en minister Stientje van Veldhoven tijdens een gesprek met Kamerleden over de spoedwet voor de aanpak van de stikstofproblematiek.
Minister Carola Schouten, minister Cora van Nieuwenhuizen en minister Stientje van Veldhoven tijdens een gesprek met Kamerleden over de spoedwet voor de aanpak van de stikstofproblematiek. Foto Robin van Lonkhuijsen

Extra geld voor natuurgebieden, investeringen in openbaar vervoer of een onderzoek naar de rekenrente. Onhaalbare wensen van de oppositie zijn het, maar ineens kan het kabinet er niet meer zo gemakkelijk omheen.

Reden: de stikstofcrisis dringt, de bouw hapert. Het kabinet wil met een spoedwet een eerste opening forceren, maar heeft de oppositie nodig.

Wat de oppositie daarvoor terug wil? „Betaalbare woningen bouwen, investeren in de natuur en het alternatief voor de auto aantrekkelijker maken”, zei PvdA-leider Lodewijk Asscher dinsdag voor de televisiecamera’s. Het was hetzelfde verlanglijstje dat hij vorige week al overhandigde aan Carola Schouten (ChristenUnie). Schouten is als minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de stikstofchef van het kabinet.

In eerste instantie sloegen Schouten en de coalitie de meeste van die eisen af. Het noodpakket was in de Tweede Kamer ook zonder concessies genoeg voor een nipte meerderheid. Maar in de Eerste Kamer, waar de coalitie heel wat meer zetels tekort komt, is er meer steun nodig.

Bij Forum voor Democratie en de PVV hoeft Schouten niet aan te kloppen. Het stikstofprobleem, zeggen die partijen, bestaat alleen op papier.

Bij andere partijen heeft ze meer kans op succes. Maar hun steun is niet gratis. Dat maakte 50Plus-voorman Henk Krol het duidelijkst. Krols partij had in de Tweede Kamer zijn zegen aan het wetsvoorstel gegeven, maar nu wilde hij toch wisselgeld, vertelde hij in WNL op Zondag. Zijn inzet: een nieuw onderzoek om te zien of de rekenrente omhoog kan, om zo lagere pensioenen te voorkomen.

Lees ook: Mislukking dreigt voor snelle stikstofaanpak

In ruil kan 50Plus de coalitie aan een meerderheid helpen, samen met SGP en Groep Otten. Die laatste staat wel open voor de ouvertures van het kabinet, zei partijleider Henk Otten al. Een eisenlijstje publiceert hij niet.

GroenLinks deed dat wel en mocht dinsdag Schouten en haar Financiën-collega Wopke Hoekstra (CDA) op de fractiekamer verwelkomen. Partijleider Jesse Klaver wil op korte termijn veel meer maatregelen zien die de uitstoot van de landbouw reduceren.

Het kabinet wacht liever met grote ingrepen. Aanpassingen aan veevoer en extra natuurbudget maken voorlopig wel voldoende stikstofruimte vrij om weer te gaan bouwen, zo is de hoop, samen met de snelheidsverlaging. Die wordt buiten deze wet om geregeld.

GroenLinks en de PvdA vinden dat niet genoeg. En, zeggen zij, als een rechter er hetzelfde over denkt, ligt de bouw straks opnieuw stil door een stikstofuitspraak. Ook de adviestak van de Raad van State uitte vorige maand serieuze twijfels of het pakket bij de rechter wel standhoudt.

Er spelen ook andere belangen. GroenLinks en de PvdA willen zichzelf positioneren als betrouwbare coalitiepartners. Otten en Krol kunnen, in de luwte van de schijnwerpers, wat extra profilering goed gebruiken. Mogelijk wil Schouten GroenLinks en de PvdA met extra toezeggingen, en geld, alsnog tegemoet komen. Ze heeft een kleine week: na volgende week dinsdag gaat de senaat met reces.