Dualisme blijkt moeilijk voor coalitiepartijen | Kabinet zoekt met app naar meerderheden

De Haagse StemmingMet Antje Diertens, Joël Voordewind en Stef Blok. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!
De Haagse Stemming

Het verbod op lachgas was niet overlegd met de Tweede Kamerfracties en daar is het laatste woord nog niet over gezegd. Het kabinet heeft een speciale app om naar meerderheden te zoeken. En Stef Blok vervult een wens van de Kamer.

LAATSTE WOORD: Dualisme lijkt een eenvoudig begrip maar blijkt erg moeilijk in de praktijk te brengen door de huidige coalitiepartijen. Het kabinet kondigde gisteren aan lachgas, populair onder jongeren als partydrug, te willen verbieden. Het was nauwelijks bekendgemaakt, of er ontstond al gemor onder de coalitiepartijen: dit was helemaal niet overlegd. De fracties zijn gewend dat zij het beleid op maandag tijdens het coalitieoverleg mogen dichttimmeren – wat daar wordt afgesproken wordt door de ministers uitgevoerd. Maar gisteren ging het even anders: toen werd het lachgasverbod plotseling aangekondigd. Tot irritatie van met name VVD en D66. „Voor ons was dat een totale verrassing”, zegt D66-Kamerlid Antje Diertens tegen het AD. „Ik ga dit morgen in mijn fractie bespreken, hier is het laatste woord nog niet over gezegd!” Maar het kabinet beviel deze gang van zaken wel. Een betrokkene heeft het tegen de krant over „een verfrissende vorm van dualisme”. „Het kabinet neemt besluiten en de Kamer controleert achteraf. Precies zoals het hoort.”

CRIMINELE MARKT: CDA en ChristenUnie zijn juist wel blij met het verbod. Anne Kuik (CDA) denkt dat dit de problemen oplost: „Het verbod zet een sociale norm. Preventie en voorlichting over de risico’s helpen ook.” Maar, zo schrijven NRC-redacteuren Mark Lievisse Adriaanse en Martin Kuiper, er is een goede kans dat criminelen de markt overnemen. Er zijn al ripdeals gepleegd: op verschillende plekken zijn lachgasverkopers beroofd van gasflessen onder bedreiging van messen of vuurwapens. Ook moet nog blijken hoe het kabinet het verbod wil handhaven: lachgas wordt ook gebruikt in de voedselindustrie als drijfgas - het verbod geldt alleen voor recreatief gebruik en lachgas blijft dus verkrijgbaar.

ZETELVERDELER: Hoe komt het  kabinet toch aan een meerderheid voor het noodpakket aan stikstofmaatregelen? In de Tweede Kamer was er een nipte meerderheid, in de Eerste Kamer moet die nog gevormd worden. De partijen die het kabinet daaraan kunnen helpen, hebben eisen. Vandaag wordt besloten of de senaat de wet nog voor het eind van dit jaar gaat behandelen. Binnen de coalitie wordt er volop gepuzzeld in een app genaamd Zetelverdeler, stelt BNR-journalist Laurens Boven, gemaakt door het ministerie van Justitie en Veiligheid. In de app kan de gebruiker – zeg, Mark Rutte – partijen selecteren die mogelijk voor een voorstel stemmen om te kijken of er een meerderheid voor is. Nu maar hopen dat de app inmiddels een update heeft gehad, want in september recenseert een anonieme gebruiker: „Handig, maar niet altijd actueel: de afsplitsing van de Partij van de Dieren is niet verwerkt. Wordt de app wel geregeld bijgewerkt?”

ILLEGALE NEDERZETTING: Opmerkelijke actie van Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie): hij liet zich interviewen in een illegale nederzetting in Israël. Voordewind strijdt de afgelopen weken tegen een uitspraak van het Europees Hof van Justitie, dat heeft besloten dat producten uit bezette gebieden – van wijn uit de Golan tot dadels uit de nederzettingen – een apart label moeten krijgen. Oneerlijk, vindt Voordewind. Hij wisselt daarom ervaringen uit met andere pro-Israëlpolitici op een conferentie. Daar hoorde een uitstapje naar een illegale nederzetting bij. Voordewind loodste laatst nog een motie over de zaak door de Kamer – de uitspraak wordt pas uitgevoerd als ook producten uit andere omstreden gebieden een label krijgen, zoals bijvoorbeeld Noord-Cyprus, dat enkel wordt erkend door Turkije. Denk verweet Voordewind dat die motie hem door de Israëlische ambassade was ingefluisterd, maar dat werd ontkend.

DEALMAKER BLOK: Het begon allemaal met een motie in de Tweede Kamer, die minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) ontraadde. Maar toen de motie toch werd aangenomen, moest Blok tegen zijn zin in lobbyen in Europa voor een nieuwe sanctiewet. Nu lijkt Blok alle lidstaten te hebben overtuigd: personen die zich hebben schuldig gemaakt aan mensenrechtenschendingen, wordt de toegang tot de EU ontzegd. „De eerste 20 landen waren eenvoudig, maar vandaag hebben ook andere landen hun verzet tegen een automatisch sanctieregime opgegeven”, zei hij gisteren tegen de NOS na de Europese Raad. Toch zal het met de precieze uitwerking nog een hele opgave worden om alle landen aan hun woord te houden. En nog een tegenvaller: de Tweede Kamer wilde graag dat de wet, net als in de VS, wordt vernoemd naar de Russische klokkenluider Sergei Magnitsky. Maar in Brussel gelooft niemand dat daar genoeg draagvlak voor is.

TABAKSCONTACTEN: Het kabinet heeft zichzelf strenge richtlijnen opgelegd over contacten met de tabakslobby. Maar de Tweede Kamer vindt dat parlementariërs daar niet aan hoeven te voldoen. Het bestuur van de Kamer vindt dat het de eigen verantwoordelijkheid van parlementariërs is of er contacten zijn met de tabakslobby – zolang ze er maar transparant over zijn. De richtlijnen komen voort uit internationale verdragen. Volgens staatssecretaris Blokhuis is het „betwistbaar” of parlementariërs daar wel onderuit kunnen komen, zegt hij tegen BNR. Maar hij wil het ze niet expliciet verbieden: „Het is niet aan mij om daar een mening over te hebben. Als het aan mij ligt zijn de mensen die in Nederland aan de knoppen zitten zo terughoudend mogelijk met contacten met de tabaksindustrie.”

QUOTE VAN DE DAG

„Na een dip in de nazomer staat FVD weer op winst in de peilingen. En je weet nu al wat je krijgt als ze de volgende keer zouden winnen: media die zich afvragen hoe ze deze trend konden missen. Maar punt is natuurlijk dat ze iets heel anders missen. Baudets inconsistentie over partijfinanciën en vooral: de radicalisering van zijn partij sinds de zomer, die ze laten passeren als vallende bladeren in november.”

NRC-columnist Tom-Jan Meeus verbaast zich over de gelaten houding van media ten opzichte van de radicaliserende FVD