Brieven

Brieven 10/12/2019

Cordon Sanitaire (1)

Populisme is logisch

Marcel ten Hooven meent dat de bestaande orde niet ten prooi mag vallen aan zoiets revolutionairs als het populisme (Leg een cordon sanitaire rond de populisten, 7/12). Hij vergeet daarbij te zeggen, dat ook de ‘huidige orde’ in het Westen mede het resultaat is van revoluties. De laatste echte revolutie is natuurlijk die van 1968, toen cultuurmarxisten hun mars door de instituties begonnen. Maar daar was kennelijk niets mis mee; pas als er populisten op het toneel verschijnen, wordt de westerse democratie bedreigd. De opkomst van het populisme is juist een reactie op de ‘verworvenheden’ van ’68. Dat diezelfde populisten al decennialang worden gedemoniseerd, bedreigd, vervolgd, buitengesloten, verdacht gemaakt, aangevallen of zelfs vermoord (Fortuyn) vergeet Ten Hooven gemakshalve. Over eventuele andere oorzaken van de bedreiging van de westerse democratie – zoals de toegenomen machteloosheid van de politiek door de toegenomen globalisering van de economie en de verwaarloosde behoefte aan geborgenheid bij de burger – hoor ik hem dan weer niet. Nee, PVV en FVD, die zich houden aan de democratische spelregels, zijn het probleem.

Cordon sanitaire (2)

Tegengeluid is nuttig

Marcel ten Hooven maakt dezelfde fout als de populisten: we maken het tegengeluid monddood. Populisme is van alle tijden en ontstaat door het handig exploiteren van massale onvrede door een paar oproerkraaiers. Geen revolutie zonder populisme. Populisten maken handig gebruik van de kwetsbaarheden van het democratisch bestel en onttrekken zich inderdaad aan het debat, zoals Ten Hooven terecht constateert. Er zijn echter meer ondermijnende factoren voor de democratie, die hij niet noemt. Wat te denken van de stiekeme lobby van het bedrijfsleven, die zich evenzeer aan het openbare debat onttrekt? En het ontwijken van het debat door bewindslieden die de Tweede Kamer niet informeren?

Dat is misschien wel meer ondermijnend voor het democratisch bestel dan het gesputter van een paar volksmenners. Populisme is een signaal: de democratie zal zich ingrijpend moeten heruitvinden en weer leren te functioneren zoals ooit bedoeld, meer open en robuust worden, willen we niet afglijden naar een bestel dat vooral dient als legitimatie voor een bestuurlijke elite die te ver van de bevolking af staat. Dat is het beste wapen tegen populisme.

Leesvaardigheid

Schrijf ook eens beter

In de reacties op de PISA-meting over de teruglopende leesvaardigheid mis ik aandacht voor schrijfvaardigheid. In de concurrentie met de overvloed aan makkelijk te consumeren beelden zijn begrijpelijke en vlot geschreven teksten schaars. De schrijfsels waarmee overheden en bedrijven ons bestoken zijn, zelfs als je ze met goede wil leest, vaak niet om door te komen. Zullen we, in plaats van af te geven op (niet-)lezers, meer ons best doen om goed te schrijven?

Publieke omroep

Wereldvreemd besluit

Buitenhof gezien en ook vastgesteld dat de NPO tot een wereldvreemde instelling is verworden, die van het padje is geraakt? De jongeren lezen niet meer en een programma dat lezen bevordert, Boeken, wordt geschrapt. Een geestige, spitse, (zelf)relativerende interviewer, Jort Kelder, wordt „in het kader van het vrouwenquotum” (zijn woorden), de laan uit gestuurd. En het publiek, de P van NPO, staat erbij, betaalt er voor en mag ernaar kijken. Wat mij betreft tandenknarsend.

Correcties/aanvullingen

Noorman-den Uyl

In Haagse Invloeden (7/12, p. 10) wordt het oud-Tweede Kamerlid Liesbeth Noorman-den Uyl (PvdA) genoemd. Dit moet zijn: Saskia Noorman-den Uyl.

Decembermoorden

Bij het artikel Mijn moeder vertelde nooit iets over de dood van mijn oom (7/12, p. 14-15), over de Decembermoorden in Suriname, ontbrak de auteursnaam. Het stuk werd geschreven door correspondent Nina Jurna.