Reportage

Ajax is weer terug op aarde nu het uitgeschakeld is in de Champions League

Champions League In de Johan Cruijff Arena werd het 0-1 voor de Spanjaarden. Door het verlies voetbalt Ajax na de winter verder in de Europa League.

Spits Rodrigo Moreno profiteert van de wanorde en scoort uit een pass van Ferrán Torres: 0-1.
Spits Rodrigo Moreno profiteert van de wanorde en scoort uit een pass van Ferrán Torres: 0-1. Foto Robbie Jay Barratt/Getty Images

Het mocht allemaal, het kon allemaal: topvoetbal op de limiet, in de eigen achtertuin. Onbegrensd leken de mogelijkheden, in Ajax’ Europese rooftocht. Zal er in het komende decennium beter voetbal te zien zijn in Nederlands clubverband, dan in 2019 te zien is geweest bij Ajax?

Het moest opnieuw verwezenlijkt worden, Champions League-overwintering – na 2018, ook nu. De wedstrijdsjaaltjes iets strakker om de nek gebonden, deze koude decemberavond, met Valencia op bezoek. De Johan Cruijff Arena die lichtjes trilt bij de vlaggetjeszee, kort voor de opkomst, als de boxen het bijna begeven bij de klanken van André Rieu.

Het kalenderjaar 2019 bracht Ajax veel, in Europees verband, met de halve finale, en meer cijfermatig: acht zeges in zestien Champions League-duels, de twee voorrondes deze zomer meegerekend. Met wedstrijden die soms krankzinniger waren dan de fantasie kon bevatten. 1-4 bij Real, 1-2 bij Juventus, de 2-3 thuis tegen de Spurs, de 4-4 bij Chelsea.

Het moest nu toch weer kunnen, overwinteren in het prestigieuze toernooi waar de Amsterdamse club zo graag bij hoort. Ajax dat de avond ingaat als koploper met tien punten in de grillige groep H en in de wetenschap dat een gelijkspel genoeg zou zijn tegen Valencia. Een fraaie Europese campagne tot zover, het moest nu alleen nog afgemaakt worden.

Ajax dat soms verzuipt in de ruimtes, niet in staat is te controleren. 50 seconden op de klok, met direct een gevaarlijke uitbraak van Valencia, vier tegen vier, de paniek bij Ajax, Joël Veltman die een hoekschop weggeeft.

Ajax dat Valencia ‘hoog’ op het veld poogt af te jagen, en daarin maar half slaagt, wat grote risico’s met zich meebrengt in de omschakeling. Ajax maakt lang een verweesde indruk, de weke plekken ontmaskerd. De slordigheden in de passing – namen noemen is niet nodig, velen hadden er last van. De timing, het gevoel, de brille – het is er niet.

Onmachtig

Ajax is onmachtig, staat vast. Noa Lang, het bejubelde onbevangen talent, speelt ogenschijnlijk opeens met spanning in de benen. Hij heeft moeite met het hoge niveau, conditioneel, in dit tempo. Je ziet hem rond de middenlijn uitpuffen, na een half uur, als Ajax ten aanval trekt.

En hij komt vaak ‘in’ de bal, waar Ajax juist gebaat is bij diepgang. Ajax is offensief te statisch, mist de geblesseerde David Neres en Quincy Promes, de pingelaars met snelheid en creativiteit. Nu: te veel passers, te weinig lopers.

Het probleem openbaart zich in volle omvang deze avond, te veel gevaarloos rondtikken op het middenveld. Hakim Ziyech die met zijn voortreffelijke passing niet in staat is ploeggenoten weg te sturen – ómdat de diepgang er nauwelijks is.

Ajax wordt uiteengereten, je voelt de goal aankomen, zo halverwege de eerste helft. Veltman loopt ongelukkig tegen een bal aan waarna twijfel ontstaat tussen hem en Daley Blind bij het overnemen van spits Rodrigo. Die profiteert van de wanorde en scoort uit een pass van Ferrán Torres: 0-1. Het is misschien het grootste verschil met vorig seizoen: tóén Matthijs de Ligt, nú Veltman.

Ajax krijgt kansjes. Ziyech die stift, Donny van de Beek die volleert, maar zijn inzet wordt voor de lijn weggehaald door verdediger José Gayà. Kort erop meteen een grote kans voor Valencia, Rodrigo die op de rechtervoet van Onana schiet.

Halve omhaal

Ajax probeert door te drukken in de tweede helft, Valencia dat terugzakt. Grootste kans Ajax, Ziyech die voorlangs schiet, na een rush van Van de Beek. Kort erop gevolgd door een halve omhaal van Lang, die langs zeilt. Het slotoffensief van Ajax, met Klaas Jan Huntelaar en Siem de Jong, levert niks op, behalve een boel frustratie in de richting van pietluttige Franse arbiter Clément Turpin.

Het succes van het seizoen 2018-2019 heeft een nieuwe standaard gezet bij Ajax. Ajax is geen club die genoegen neemt met overwintering in de Europa League, het kleinere broertje van de Champions League. Het volk wil meer, de spelers leven ervoor en de clubleiding eist het.

„Onze sportieve doelstellingen zijn landskampioen worden en structureel aanhaken bij de Europese top”, staat in het jaarverslag 2018-2019. Top, mét kapitaal geschreven. Ajax wil meedoen met de grote jongens in Europa, overwintering in de Champions League is daarin één van de voorwaarden.

De Champions League is de kurk waar het Ajax-model grotendeels op drijft, financieel. „Het presteren op Champions League-niveau vergroot onze fanbase voor het traditionele voetbalproduct”, staat ook in het jaarverslag. „Door ons te positioneren als wereldmerk ontstaan er kansen voor de ontwikkeling van onze opleiding en een internationale merkbeleving, maar ook voor nieuwe nationale en internationale verdienmodellen.”

Het is geen financieel fiasco, deze uitschakeling, al loopt Ajax wel een premie van 9,5 miljoen euro mis die het zou hebben gekregen bij plaatsing voor de achtste finales. Ajax verdiende tot dusver een slordige 50 miljoen deze Champions League-campagne – tegen ruim 90 miljoen vorig seizoen.

Waar ging het mis? Twee thuisnederlagen, tegen Chelsea en nu Valencia, dat is Europees een doodzonde. En de 1-4 voorsprong bij Chelsea, vroeg in de tweede helft daar, begin november. Het werd nog 4-4. Dat komt Ajax nu duur te staan.

Als nummer drie in de groep stroomt Ajax door naar de Europa League. Het was mooi, de Champions League – Ajax is weer terug op aarde.