Verbod op recreatief gebruik lachgas

Besluit staatssecretaris Staatssecretaris Blokhuis wil lachgas onder de Opiumwet laten vallen. Uit onderzoek blijkt dat het inademen onder meer kans op hersenschade geeft.

Medewerkers van Ufogas rijden op een bakfiets naar diverse verkooppunten in het centrum van de stad om lachgas aan de man te brengen.
Medewerkers van Ufogas rijden op een bakfiets naar diverse verkooppunten in het centrum van de stad om lachgas aan de man te brengen. Foto Niels Wenstedt/ANP

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) verbiedt het recreatief gebruik van lachgas en plaatst het middel op lijst 2 van de Opiumwet. Lachgas mag daardoor niet meer worden verkocht aan particulieren. Via een speciale ontheffing blijft het wel mogelijk om het middel te gebruiken en verkopen voor bijvoorbeeld slagroomspuiten.

Het besluit van staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, ChristenUnie) volgt na onderzoek van het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring (CAM), onderdeel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

In een deze maandag gepubliceerde rapportage stelt het CAM dat recreatief lachgasgebruik „een risico vormt voor de Volksgezondheid”. Dit „substantiële risico” rechtvaardigt het om lachgas op de lijst van verboden middelen te plaatsen, zo zegt het onderzoek. Lachgas voegt zich daarmee in het rijtje van wiet, hasj en zware pijnstillers die alleen via een doktersrecept verkrijgbaar zijn.

Lees ook: Wat gebeurt er als je lachgas inademt?

Het besluit volgt na een periode van veel onduidelijkheid. De afgelopen jaren steeg het aantal incidenten in Nederland na lachgasgebruik aanzienlijk, maar gemeenten konden daar weinig tegen doen.

Door een besluit van het Europese Hof, drie jaar geleden, viel lachgas ineens niet meer onder de Geneesmiddelenwet, maar onder de Warenwet en was daardoor aan minder strenge verkoopregels gebonden én legaal voor handel en verkoop.

Elke gemeente probeerde op zijn eigen manier grip te krijgen op het gebruik en de verkoop van het middel. Doordat lachgas nu onder de Opiumwet zal vallen, wordt het uit de Warenwet geschrapt.

Vooral op jongeren en jongvolwassenen heeft lachgas een enorme aantrekkingskracht. In een paar jaar tijd is het aan een ballonnetje zuigen voor deze groep gemeengoed geworden, zo blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut van twee jaar geleden.

Het inademen van lachgas geeft een korte roes van dertig seconden tot een paar minuten. Gebruikers worden licht in hun hoofd en euforisch, geluiden lopen in elkaar over.

Het gebruik van lachgas heeft zich ontwikkeld tot een drugsprobleem

Staatssecretaris Blokhuis

Drugsprobleem

„Het gebruik van lachgas heeft zich ontwikkeld tot een drugsprobleem”, zegt staatssecretaris Blokhuis in een persbericht dat VWS deze maandagmiddag publiceerde. Deskundigen vroegen hiervoor al herhaaldelijk de aandacht.

Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) van het UMC Utrecht ziet vanaf 2015 een stijging in het aantal lachgas „intoxicaties”: van 13 in 2015 naar 54 in 2018. In de eerste helft van 2019 zijn er 67 vergiftigingen die onder meer leiden tot pijn op de borst, tintelingen in armen en benen, duizeligheid, verwardheid. Excessief en langdurig gebruik van lachgas kan een tekort aan vitamine B-12 veroorzaken en er is kans op hersenschade of een dwarslaesie.

Gevaarlijk in het verkeer

Ook in het verkeer zorgt lachgasgebruik in toenemende mate voor problemen, zo meldt de politie. Uit cijfers blijkt dat tussen 2017 en 2018 het aantal verkeersincidenten waarbij mogelijk lachgas in het spel is, is verdrievoudigd van 130 naar 380. Tot en met juni dit jaar staat de teller op 960. Automobilisten raken na een ‘ballonnetje’ de macht over het stuur kwijt of letten tijdens het rijden niet op omdat ze een ballon met gas vullen.

Ook bij brandwondencentra verspreid over het land zijn dit jaar een twintigtal gebruikers behandeld. Die klemden tijdens het vullen van de ballon de gastank tussen hun benen en hadden niet in de gaten dat die tank heel koud werd. Een woordvoerder afgelopen zomer in NRC: „Ze liepen heel ernstig bevriezingsletsel op.”

Lees ook: De lachgaskoning van Amsterdam

Omdat lachgas ook gebruikt wordt als drijfgas in de voedingsmiddelenindustrie wordt er voor die toepassingen een uitzondering gemaakt. In het Opiumwetbesluit komt een ontheffing die het mogelijk maakt het lachgas wel voor die doeleinden te verkopen. Blokhuis: „Het moet immers gewoon blijven om een toef slagroom bij je appeltaart te kunnen bestellen.” Volgens Blokhuis vergt de „voorgestelde maatregel” een „complexe uitwerking”.

Volgens criminoloog en drugsonderzoeker Ton Nabben van de Hogeschool van Amsterdam kan naleving van de nieuwe maatregel in de praktijk nog weleens voor problemen zorgen. „Hoe weet je of de slagroompatronen die bij de Blokker worden gekocht worden gebruikt om slagroom mee te spuiten en niet om ballonnen mee te vullen?”

Nu de handel in lachgas strafbaar wordt, is de vraag hoe de markt zich zal ontwikkelen. Bij de politie zijn meerdere zaken bekend, zo meldt het CAM-onderzoek, waarbij „bekende drugscriminelen volop bezig zijn met de import, groothandel en distributie van lachgas”.

Ook blijkt uit het onderzoek dat veel meer criminelen zich bezighouden met lachgas. Doordat de verkoop voor recreatief gebruik verboden wordt, ontstaat het risico dat zij de illegale markt volledig naar zich toe trekken.