Facebook-moderators spannen rechtszaak aan na PTSS: ‘de werkvloer moet worden opgeruimd’

Rechtszaak Twaalf moderatoren in Ierland klagen Facebook aan. Ze eisen compensatie voor de psychische schade die zij hebben geleden.

Facebook-moderatoren aan het werk in Austin, Texas. Werknemers bekijken soms wel duizenden foto’s per dag.
Facebook-moderatoren aan het werk in Austin, Texas. Werknemers bekijken soms wel duizenden foto’s per dag. Foto Getty Images

Elke dag opnieuw, duizend keer per dag. Beelden van de massamoord op Rohingya in Birma, of het mishandelen van migranten in Libië. Video’s waarin kinderen worden misbruikt. Dieren gemarteld.

Het maakte Chris Gray, voormalig moderator van Facebook, „murw en gevoelloos”, vertelde hij aan The Irish Times. Gray kondigde afgelopen week aan dat hij Facebook en CPL Solutions – het bureau dat de moderatie voor Facebook faciliteert – aanklaagt voor de psychische schade die hij opliep tijdens het uitoefenen van zijn beroep. Gray kampt met een posttraumatische stressstoornis (PTSS).

Gray werkte tussen 2017 en 2018 als moderator voor Facebook in Dublin. Hij bepaalde mede of door bezoekers als verontrustend aangemerkte beelden van het platform moesten worden verwijderd. Per werkdag kreeg hij duizend ‘tickets’ op zijn bord. In eerste instantie voornamelijk porno, later ook uiterst gewelddadige beelden van executies en martelingen.

Volgens The Irish Times bereiden twaalf moderatoren een zaak voor tegen Facebook, ondersteund door mensenrechtenorganisatie Foxglove. De zaak wordt behandeld door de Ierse rechtbank (High Court) in Dublin, waar Facebook zijn Europese hoofdkantoor heeft. Het is volgens The Guardian voor het eerst dat Facebook in Europa om deze reden door moderatoren wordt aangeklaagd.

Geheimhoudingsverklaring

„De werkvloer van socialemediabedrijven is onveilig en moet worden opgeruimd”, zegt directeur Cori Crider van Foxglove desgevraagd. Crider zegt te verwachten dat binnen zes maanden de eerste verhoren in de zaak van start gaan.

Doel van de klagers is dat de moderatoren worden gecompenseerd voor geleden psychische schade, zegt Crider. En de rechtszaak moet uitwijzen of Facebook Europese wetgeving op het gebied van veiligheid op de werkvloer overtreedt. Onder het kantoor in Dublin vallen alle werknemers van Facebook in Europa, het Midden-Oosten en Afrika.

Facebook heeft wereldwijd duizenden moderatoren in dienst, die per dag honderdduizenden beelden moeten beoordelen. Het bedrijf huurt externe bedrijven als Cognizant, CPL Solutions of Arvato Bertelsmann in voor het modereren van hun platform. Werknemers zijn gebonden aan een geheimhoudingsverklaring en mogen niet praten met de pers over wat zich op kantoor afspeelt.

Desondanks publiceerden tal van media de afgelopen jaren verhalen over de slechte werkomstandigheden waar de moderatoren van Facebook, maar ook andere platformen zoals Instagram, YouTube of Twitter, onder moeten werken.

Er is weinig psychologische begeleiding en moderatoren krijgen slecht betaald. Dat geldt name in de Zuidoost-Aziatische steden waar Amerikaanse bedrijven deels de moderatie naartoe hebben verplaatst. „Een bedrijf als Facebook heeft zijn kolossale welvaart over de ruggen van deze werknemers verdiend”, zegt Crider. „Zij zorgen ervoor dat jij en ik het platform überhaupt kunnen gebruiken. Ze zorgen ervoor dat Facebook winstgevend blijft.”

Lees ook het interview met Sjarrel de Charon: Deze Facebook-moderator trok de eindeloze stroom van schokkende beelden niet meer

Zo erg kan het niet zijn

Sjarrel de Charon werkte in 2017 bijna een jaar voor het achtkoppige Nederlandse team van Arvato Bertelsmann, het bedrijf dat vanuit een kantoor op een industrieterrein in Berlijn Nederlandstalige berichten op Facebook modereert. De Charon werkte voor bijna 9 euro bruto per uur plus een ‘taalbonus’. Moderatoren die Nederlands spreken zijn immers een stuk lastiger te vinden dan collega’s die Engels spreken. Per dag bekeek hij tweeduizend ‘tickets’. „Ik dacht in het begin: zo erg kan het niet zijn. Het is toch Nederland”, zegt hij.

Hij ging eraan onderdoor. In mei dit jaar verscheen zijn boek De achterkant van Facebook over zijn ervaringen als moderator. Hij beschrijft een baan met werkdagen vol video’s van IS-executies en martelingen. Het leverde hem een posttraumatische stressstoornis op. „Ik heb meegemaakt dat collega’s schreeuwend opstonden en wegliepen”, zegt hij. „Na een werkdag ben je gesloopt. Je bent geestelijk op. Het enige dat je nog wil is een borrel.”

De Charon zegt te hopen dat de rechtszaak in Dublin ertoe leidt dat Facebook moderatie in eigen hand gaat nemen. „Het werk moet gebeuren, dat snap ik”, zegt hij. „Maar ik hoop dat Facebook zich realiseert dat ze dit werk niet kunnen uitbesteden aan bedrijven in landen waar werknemers de minste rechten hebben en het laagste loon krijgen.”

Overdreven dramatisch

Facebook erkende in een eerste reactie dat „het bekijken van sommige beelden soms moeilijk kan zijn”, maar zei ook intensieve training van moderatoren en steun van psychologen op de werkvloer aan te bieden om het werk makkelijker te maken. En Facebook sloot onlangs twee kantoren van Cognizant, na verhalen over getraumatiseerde werknemers en seksueel wangedrag van managers. Tegelijkertijd lekte in oktober uit dat Facebook-baas Mark Zuckerberg tijdens een interne bijeenkomst de verhalen van overspannen moderatoren „overdreven gedramatiseerd” noemde.

Crider hoopt dat Facebook door de rechtszaak gedwongen wordt om openheid te geven over hoe groot het probleem van PTSS is binnen Facebook. Foxglove wordt door de publiciteit rond de rechtszaak door tal van moderatoren benaderd met vergelijkbare ervaringen.

De Charon: „Het is goed dat moderatoren zich organiseren en hun stem laten horen. Tot we met z’n allen naar Silicon Valley gaan en zeggen: dit hebben jullie gedaan. Met ons.”