Dit is de grote man achter het Songfestival

Sietse Bakker is de hoofdproducent van het Eurovisie Songfestival 2020. Op zijn 16de maakte hij er al een fanpagina over en groeiden zijn zakelijke belangen in het evenement. Nu hij in dienst komt van de NOS, begint dat te schuren.

Foto Sander Koning/ANP

Voor een scholier is het kiezen van de juiste plek tijdens de busreis naar Rome van groot belang. Sietse Bakker (35) zelf spreekt graag van het ‘butterfly-effect’, waarbij een op het oog kleine beslissing, of beweging, uiteindelijk enorme gevolgen heeft. Toen de 16-jarige Bakker zijn stoel uitkoos, in 1999, was hij niet eens geïnteresseerd in het Eurovisie Songfestival. Maar twintig jaar later is zijn carrière verstrengeld met het ESF. Hij geeft leiding aan de Rotterdamse editie in 2020, maar is tegelijk ook eigenaar van het bedrijf dat al sinds 2006 de digitale partner is van de European Broadcasting Union, de organisatie achter het ESF. Die dubbele rol roept vragen op: wat is zijn invloed als hoofd van ESF2020 op zijn eigen bedrijf?

Foto Sander Koning/ANP

Maar eerst waar het begon: in die bus dus. Daarin zat natuurlijk ook een meisje. Bakker komt achter haar te zitten. Uiteindelijk trekken ze de hele week met elkaar op. Dat hij verliefd wordt, houdt hij lang geheim. Het meisje nodigt hem later uit om bij haar naar het Songfestival te kijken. Of hij de deelnemerslijst kan uitprinten en meenemen, zodat ze mee kunnen jureren. Het is het jaar dat dansers onder de jurk van Linda Wagenmakers tevoorschijn komen tijdens No Goodbyes. De NOS schakelt halverwege de avond over op de vuurwerkramp.

Het is de tijd van oneindige mogelijkheden op het internet, en die zomer van 2000 wil Bakker een website maken. Nu nog een onderwerp. Het meisje heeft een idee. Zij hoorde hem klagen over hoe lastig hij de deelnemerslijst kon vinden op de chaotische website van het ESF. Dan maak je toch je eigen site?

Hij begint ESCToday, met nieuws over het Songfestival, dat in enkele jaren uitgroeit tot een van de grootste fanpagina’s van het ESF. Bakker groeit in de jaren tachtig en negentig op bij zijn moeder in een flat in Amsterdam-West, schrijft hij in zijn boek De Sparkle (2015). Zijn ouders scheiden vlak na zijn geboorte. Ze hebben het niet breed, op twee basisscholen wordt hij gepest, en van het buitenspelen is hij ook wel genezen nadat een jongen hem bedreigt met een mes. Hij wordt een ‘indoor-guy’.

Zijn eerste stiefvader komt ’s zondags geregeld aangeschoten thuis na de schietvereniging. Eén keer vraagt zijn moeder hem met de sleutel van de kluis waarin het wapen zit onder zijn kussen te slapen. De tweede stiefvader onderwerpt hem en zijn zusje aan een streng regime. Het is dus een ‘nee’, als Bakker zich als ondernemer wil inschrijven bij de Kamer van Koophandel; ESCToday begint inmiddels Europese proporties aan te nemen. Als hij zijn moeder en stiefvader tóch verrast met een inschrijving, loopt de ruzie zo hoog op dat hij zich een dag later genoodzaakt voelt te vertrekken.

Zakelijke belangen

Tijdens zijn studie raakt Bakkers leven steeds meer vervlochten met het ESF. In 2004 en 2005 schrijft hij nummers voor Nederlandse kandidaten – zonder succes. In 2005 zit hij, als vertegenwoordiger van de fans, in de jury van de voorrondes in Griekenland – mét succes: Griekenland wint. In de jaren daarna wordt hij verliefd op de populaire zangeres Mari-Leen Kaselaan, die Estland vertegenwoordigde. Eind 2007 vliegt hij naar Estland en is hij twee jaar lang ‘de vriend van’, inclusief sexy photoshoot op de cover van showbizzblad Kroonika.

Lees ook: Waarom Rotterdam het Eurovisie Songfestival gaat organiseren

ESCToday blijft in Genève, waar het ESF huist, niet onopgemerkt. Nadat Bakker in 2003 meewerkte aan een nieuwe site, krijgt zijn bedrijf Wow!works in 2006 de volledige verantwoordelijkheid over een nieuw onlineplatform voor zowel het ‘volwassen’ als het Junior ESF. Hij laat ESCToday achter met dertig vrijwilligers en dertig miljoen sitebezoeken per jaar.

Zijn UvA-opleiding communicatiewetenschappen stopt hij voortijdig. Dat hij nooit een studie heeft afgemaakt, vindt hij geen probleem, zegt Bakker in 2015 tegen de Eurovisie-podcast ESC Insight: „Als je iets nieuws doet, ben je nooit helemaal voorbereid. Net als wat ze zeggen over ouderschap. Daar kun je je ook niet op voorbereiden.” Nu heeft hij officieel de stap naar ‘de andere kant’ gemaakt, zoals de fancommunity het noemt. In 2008 neemt Wow!works álle communicatie rond het ESF over, en vanaf 2011 is hij zelfs ‘event supervisor’, die de hele organisatie van het ESF en het Junior ESF overziet. Bakker is dan 26 jaar.

In die rol overziet hij het evenement waarvoor Wow!works de digitale partner is. Maar volgens de ethische code van de European Broadcasting Union (EBU), die het Songfestival organiseert en waarmee Wow!works het contract heeft gesloten, mogen medewerkers geen zakelijke belangen hebben bij bedrijven waarmee de EBU zakendoet.

Alleen, Bakker mag dan wel de rechterhand zijn van Eurovisie-baas Jon Ola Sand, hij is nooit in dienst van de EBU: hij wordt via Wow!works als event supervisor ingehuurd voor 120.000 euro per jaar, blijkt uit contracten uit 2013 in bezit van NRC. In een apart contract krijgt Wow!works jaarlijks 322.000 euro voor de digitale diensten (officiële site, video’s voor YouTube, apps) en communicatie. Wow!works heeft hiervoor niet aan een aanbestedingsprocedure hoeven meedoen. De EBU gaat niet in op specifieke vragen hierover. In een verklaring schrijft de EBU alleen dat „alle contracten die zijn ondertekend door de EBU worden goedgekeurd door ons senior management”.

Op 16 oktober 2015 kondigt Bakker aan te vertrekken als event supervisor. Slechts enkele uren later schrijft de EBU een tender uit voor de online- en communicatiediensten.

In zijn aankondiging op Facebook schrijft Bakker dat nu hij zijn halve leven aan het Songfestival heeft gewijd, dat een „mooi moment” is voor „verandering”. Hij wil zich weer toeleggen op de „groei” van zijn bedrijven.

Vier maanden later maakt de EBU bekend drie van de vier contracten in de tender te vergeven aan Wow!works. Alleen ‘pers en communicatie’ komt voortaan in nieuwe handen: van het Britse bureau Premier. Die contracten duurden in eerste instantie tot en met het ESF in 2019, maar zijn inmiddels verlengd.

In dienst van de NOS

In mei hielp Duncan Laurence Nederland aan het Songfestival. Al vóór de finale, toen de bookmakers Laurence als gedoodverfde winnaar bombardeerden, besloten NPO, NOS en AvroTros de interesse te peilen bij Bakker om te helpen bij de organisatie. Dat Bakker dat team uiteindelijk ook zou leiden, had hij niet verwacht, zegt hij: „Ik was met m’n vrouw bij een concert van de Spice Girls toen ik werd gebeld of ik executive producer wilde worden.”

Dat hij nog steeds eigenaar en bestuurder is van Wow!works is op dat moment wel onderwerp van gesprek. Bakker komt in dienst van de NOS, die is gebonden aan de Governancecode Publieke Omroep, waarin staat dat medewerkers geen financiële belangen mogen hebben „in sectorgerelateerde ondernemingen waarmee de NOS een zakelijke verhouding heeft”. Ook de schijn moet worden vermeden.

Volgens Bakker heeft hij als uitvoerend producent geen positie waarmee hij invloed heeft op het werk van Wow!works rond het Songfestival. Hij legt uit dat Wow!works een contract heeft met de EBU, niet met de NOS. „Ik kan mijn eigen bedrijf niet inhuren.” AvroTros beheert songfestival.nl, Wow!works eurovision.tv. De nationale en internationale communicatie zijn volgens Bakker ook gescheiden.

Toch voelen de NOS en Bakker zich genoodzaakt „aanvullende afspraken” te maken „in afstemming met de compliance officer”. Bakker neemt afstand van de dagelijkse leiding van Wow!works, „om die gepaste afstand te creëren”, ook omdat hij die banen niet kan combineren. Hij blijft wel bestuurslid en eigenaar van Wow!works, via de bovenliggende Wow!Group Holding, die volledig in handen is van Bakker.

Daarnaast spreken ze af dat hij zich als uitvoerend producent onthoudt van besluiten die invloed kunnen hebben op zijn bedrijf. Ook kan hij „geen informatie gebruiken die zijn bedrijf in relatie tot de EBU kan bevoordelen”. En hoewel Bakker eindverantwoordelijk is voor de 26,5 miljoen die het Songfestival kost, is hij volgens de NOS „op geen enkele wijze tekenbevoegd, die verantwoordelijkheid ligt bij NOS-collega Inge van de Weerd”.

Jon Ola Sand stopt na 2020 als Eurovisie-baas. Bakker wordt gezien als de gedoodverfde opvolger. „Ik ben nog niet gebeld”, zegt hij daarover. „Maar als de EBU het zou overwegen, zou ik daar zeker over willen praten.”