Opinie

Binnenkort vrede in Jemen. Dat zou nog eens wat zijn!

Zelfs voor de Saoedische kroonprins wordt de oorlog in Jemen wel erg duur. Carolien Roelants bespeurt de eerste stappen om een oplossing te bereiken.

Dwars

Ik zeg niet dat er binnenkort vrede in Jemen is of een oplossing die op vrede lijkt, maar er ís nu een beweging die daarheen kan leiden. En óók naar het einde van de Saoedisch-Emiraatse blokkade van Qatar.

Hoe is dat opeens mogelijk? Kijk naar de belangen, zeg ik u altijd. De belangen van de meeste Jemenieten zijn duidelijk: meteen stoppen met die oorlog. U kon vorige week maandag in een andere column in NRC nog eens kennis nemen van de enorme ellende die in Jemen is aangericht. Het grootste deel ervan door toedoen van de Saoedisch-Emiraatse aanvallers, met name omdat hun luchtbombardementen de meeste schade aanrichten; maar de Houthi-rebellen laten zich evenmin onbetuigd. Ook als het vandaag direct vrede zou worden, duurt het nog generaties voor het land weer een beetje op orde raakt. Maar de Jemenieten hebben wel belangen maar geen macht.

Nu het duo MbS en MbZ, de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman en zijn Abu Dhabi’se evenknie Mohammed bin Zayed. Zij lanceerden de oorlog in maart 2015 om de Houthi’s te verdrijven uit de macht in Jemen die deze rebellen in 2014 hadden gegrepen, om hen te ontwapenen en de oude regering terug te brengen. MbS en MbZ dachten die klus in een paar weken te kunnen klaren maar zelfs een klein kind kon weten dat dat arrogante onzin was.

Goed. Bijna vijf jaar en zo’n 100.000 directe oorlogsdoden (en veel meer door ziekte en honger) in Jemen later is MbZ uit de oorlog gestapt en heeft MbS zijn broer Khaled afgevaardigd om met de Houthi’s te onderhandelen over een compromis. The economy stupid! (uit Bill Clintons verkiezingscampagne in 1992; en nee! Niet It’s the economy stupid). Er komt nog steeds veel olie uit de Saoedische gouden kranen, maar met zo’n 60 dollar per vat is de prijs al bijna vijf jaar lang ruim 20 dollar te laag voor een sluitende begroting. Belastingen zijn het antwoord. Maar met massa’s woedende betogers op straat in de Midden-Oosterse wereld gaat zelfs een roekeloze prins toch nadenken over de miljarden dollars die een inmiddels niet meer te winnen oorlog kost aan onder andere wapens en (huur)soldaten.

Oók belangrijk is de aanval op de Saoedische olieinstallaties waarmee het door Amerika geplette Iran half september duidelijk maakte hoe een derderangs militaire macht met eenvoudige middelen gi-gan-tische schade kan aanrichten aan de economie van zijn buren. Stel dat Iran zich geroepen voelt een gat te schieten in de Bourj Khalifa in zakenhoofdstad Dubai, het hoogste gebouw ter wereld. Hoe groot zal de economische schade dan zijn! Daarom zijn de Emiraten al een tijdje aan het de-escaleren met Teheran. De Saoedische kroonprins is eveneens een stuk voorzichtiger geworden ten aanzien van Iran. Onder die omstandigheden is het ook verstandig de Houthi’s los te weken uit hun groeiende alliantie met Teheran.

In dit licht moet u ook de Saoedisch-Emiraatse toenadering tot Qatar zien. U herinnert zich hoe hun ‘Antiterreurkwartet’ (met Bahrein en Egypte) in juni 2017 de onderwerping van de eigenzinnige emir van Qatar eiste. Dertien eisen stelde het kwartet, waaronder sluiting van Al-Jazeera; geen is ingewilligd. Afgelopen week gingen Saoedi-Arabië, de Emiraten en Bahrein weer voetballen in Qatar, en de Saoedische koning heeft de emir naar Riad uitgenodigd voor de top van de Golfstaten. Toevallig is het juist weer tijd voor vrede op aarde.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.