Necrologie

Zendeling Bonnke bekeerde miljoenen Afrikanen

Reinhard Bonnke (1940-2019) Evangelist Reinhard Bonnke is overleden. Hij had veel navolgers onder Afrikaanse dominees.

Reinhard Bonnke tijdens één van zijn bijeenkomsten.
Reinhard Bonnke tijdens één van zijn bijeenkomsten. Oleksandr Volyk/Christ for All Nations

Een held voor miljoenen Afrikanen, een moderne messias, is dood. De Duitse predikant en zendeling Reinhard Bonnke is zaterdag op 79-jarige leeftijd in Amerika overleden. „Het is geen overdrijving te stellen dat door hem het continent een gedaantewisseling heeft ondergaan”, schreef zijn missieorganisatie Christ of all Nations, in een verklaring na zijn dood. Zijn boodschap viel op vruchtbare bodem op een continent waar alle religieuze groepen, met name christendom en islam, snel groeien.

Op zijn kruistochten door Afrika trok Bonnke met veel theater en fanfare honderdduizenden bezoekers naar zijn religieuze bijeenkomsten in parken en stadions. Op het podium leek het alsof hij kreupelen weer kon laten lopen en kankerpatiënten genezen. Met simpele Bijbelteksten die hij herhaalde wekte hij hoop, een vertrouwen dat God hun problemen zou oplossen en rijkdom zou brengen. Ook claimde hij doden te laten herrijzen en zou hij 79 miljoen Afrikanen hebben bekeerd.

Zijn retoriek sloeg ook aan bij menig gelovige president. In Kenia in de jaren negentig organiseerde hij een rally in het centrale Uhurupark. De toenmalige president Daniel arap Moi verordonneerde dat al zijn ministers en ambtenaren de rally moesten bijwonen en dat de staatstelevisie een rechtstreekste uitzending verzorgde. De Nigeriaanse president Mohammadu Buhari prees Bonnke zondag voor zijn gave om de boodschap van Jezus te verspreiden en de kracht van de liefde universeel te verkondigen.

Juist in Nigeria werkte de kruistocht van Bonnke controverse. In 2000 wilde hij een rally houden in Kaduna, een stad op de grens van het goeddeels islamitische noorden en christelijke zuiden, en braken er grootschalige rellen met woedende moslims uit. Bij een bijeenkomst in Benin City in West Nigeria kwamen bij soortgelijke rellen zestien mensen om.

‘Genezen’ kreupelen stortten in

Ondanks de kritiek op zijn retorische preken kon dat de magie rond de man niet wegnemen. In Kenia verschenen verhalen in de kranten dat de kreupelen die weer konden lopen vrijwel onmiddellijk achter het podium in elkaar stortten en in rolstoel moesten worden afgevoerd.

In 1967 had Bonnke gedroomd dat heel Afrika was bedekt met het bloed van Jezus en dat hij Afrika moest redden. Dergelijk minzaam taalgebruik stak menig zelfbewuste Afrikaan die het als religieus imperialisme ervoer. Toch bleef Bonnke’s naam een begrip en zijn vele Afrikaanse dominees in zijn voetspoor getreden. In Nigeria, Kenia, Zuid-Afrika en menig ander Afrikaans land hebben predikers van de Pinkstergemeente een gigantische aanhang, zoals de Nigeriaanse predikant T.B. Joshua.

Zij richten zich vooral op een middenklasse en hanteren eenzelfde retoriek als Bonnke. Zij prediken niet zozeer de calvinistische religie van het lijden maar gebruiken het evangelie van de welvaart. In hun welvaartskerken wordt gepredikt dat God wil dat iedereen rijk wordt. Wat al deze predikers gemeen hebben is dat ze er zelf rijk van zijn geworden en zich voortbewegen in hun eigen Hummer, helikopter of Boeingvliegtuig. Volgens het persbureau AP had Bonnke een huis van drie miljoen dollar bij Palm Beach in Florida.

Correctie (8 december 2019): Bonnke is 79 geworden, niet 67, zoals hier eerder abusievelijk stond.