Rusland en zijn sporters liggen opnieuw onder het vergrootglas

Russische dopingaffaire WADA besluit maandag of Rusada wordt geschorst vanwege geknoei met data van sporters. Uitsluiting van ‘Tokio’ dreigt voor Rusland.

Een toeschouwer zwaait met de Russische vlag bij een ijshockeyduel tussen de ‘Olympic Athletes from Russia’ en Slovenië op de Winterspelen van 2018.
Een toeschouwer zwaait met de Russische vlag bij een ijshockeyduel tussen de ‘Olympic Athletes from Russia’ en Slovenië op de Winterspelen van 2018. Foto Brendan Smialowski/AFP

Wordt Rusland de komende vier jaar uitgesloten van deelname aan mondiale sporttoernooien? Het antwoord op die vraag moet maandag komen van het uitvoerend comité van wereldantidopingorganisatie WADA. Het twaalfkoppige bestuur bespreekt in Lausanne het voorstel van een onafhankelijke onderzoekscommissie om het Russische antidopingagentschap Rusada opnieuw te schorsen vanwege grootschalig geknoei met de data van Russische sporters. In september 2018 was Rusada onder strenge voorwaarden nog in genade aangenomen.

Als het comité instemt met een nieuwe schorsing, komt er waarschijnlijk nog geen einde aan de al jaren durende Russische dopingaffaire. Rusada heeft 21 dagen de tijd om in beroep te gaan bij sporttribunaal CAS en de kans daarop is groot.

Uitsluiting van Spelen

De door velen verwachte uitsluiting van vier jaar zou betekenen dat Rusland in ieder geval niet kan deelnemen aan de Zomerspelen van Tokio in 2020, en aan de Winterspelen van Beijing en het WK voetbal in Qatar in 2022. Het Europees kampioenschap voetbal van volgend jaar, waar het Russische elftal twee van zijn groepduels zal spelen in het Krestovskistadion in Sint-Petersburg, valt buiten de sancties. Zo ook de finale van de Champions League, in 2021 in hetzelfde stadion. WADA liet weten dat het EK en de Champions League „geen multi-sportevenementen of wereldkampioenschappen zijn en daardoor niet geraakt worden door de aanbeveling”. De Europese voetbalbond UEFA heeft, anders dan wereldvoetbalbond FIFA, de Wereld Anti-doping Code ook niet ondertekend.

Lees ook: Ook de Spelen van Tokio zijn nu onzeker voor de Russische atleten

Neutrale vlag

Aantoonbaar ‘schone’ Russische sporters zouden van WADA onder neutrale vlag nog wel mogen deelnemen aan grote toernooien. Zoals bij de Winterspelen van Pyeongchang in 2018, toen Rusland niet welkom was vanwege een staatsgestuurd dopingnetwerk rondom de Winterspelen van Sotsji, vier jaar daarvoor. In Pyeongchang deden 169 zogeheten Olympic Athletes from Russia mee, een paar weken later gevolgd door dertig Neutral Paralympic Athletes.

Bij de Paralympische Spelen van Rio de Janeiro in 2016, toen het vals spel van Sotsji al bekend was, werden Russische sporters met een beperking nog geweerd. Maar dat gold niet voor de Zomerspelen van dat jaar; het Internationaal Olympisch Comité (IOC) liet de beslissing om Rusland van de Spelen te verbannen over aan de internationale sportfederaties. Alleen de IAAF (atletiek, één Russische deelnemer) en de IWF (gewichtheffen, geen Russische deelnemers) traden streng op. In Rio deden 282 Russen mee onder eigen vlag.

De IAAF, sinds kort omgedoopt in World Athletics, houdt nog altijd vast aan de schorsing van de Russische atletiekbond. Schone atleten uit Rusland zijn op grote toernooien alleen onder neutrale vlag welkom. Dat dit geen garanties biedt, bewijst het verhaal van hoogspringer Danil Lisenko. Hij werd in 2018 in Birmingham wereldkampioen indoor, nadat hij een jaar eerder in Londen WK-zilver had gewonnen in de buitenlucht. Bij de WK van dit jaar in Doha ontbrak Lisenko vanwege een schorsing. Hij was drie keer niet beschikbaar geweest voor dopingcontroleurs. Bovendien zouden Russische bondsbestuurders valse verklaringen hebben afgelegd en hebben geknoeid met documenten om hem te beschermen.

De Lisenko-affaire past in het beeld dat Travis Tygart, baas van de Amerikaanse anti-dopingautoriteit Usada, schetste tegenover de BBC. „Rusland blijft pronken met de antidopingregels, schone sporters in de darmen schoppen, Wada in de ogen prikken en komt er telkens weer mee weg”, aldus Tygart. Hij stelde vast dat de sancties tijdens ‘Rio 2016’ en ‘Pyeongchang 2018’ niets hebben opgeleverd, en hij pleit ervoor ook schone Russische sporters te weren. „Alleen zo’n resoluut antwoord heeft een kans om de aandacht van Rusland te krijgen en gedrag te veranderen. Toekomstige generaties sporters in Rusland verdienen beter.”

Klokkenluider

Klokkenluider Grigori Rodtsjenkov, oud-chef van het dopinglaboratorium in Moskou en het Russische brein achter het dopingschandaal in Sotsji, liet via zijn advocaten weten ook voor strengere straffen te zijn. „De Russische gangsterstaat blijft een voorspelbaar en betreurenswaardig beleid voeren van misleiding, manipulatie van bewijsmateriaal en liegen om zijn misdaden te verbergen.”

Het IOC noemde in een verklaring „de flagrante manipulatie” van de Russen „een aanval op de geloofwaardigheid van de sport”. Voorzitter Thomas Bach liet weten dat het IOC de sancties van WADA zal aanvaarden. „Het is verplicht.” Bach zei daarnaast geen voorstander te zijn van volledige uitsluiting. „Ons principe is dat de schuldigen zo hard mogelijk moeten worden gestraft en de onschuldigen moeten worden beschermd.”