Recensie

Een faustiaans herdenkingsconcert voor de overleden chef-dirigent Mariss Jansons

Recensie Het Concertgebouworkest droeg vrijdag Schumanns Szenen aus Goethes Faust onder leiding van John Eliot Gardiner op aan de vorig weekend overleden chef-dirigent Mariss Jansons. De geweldige zangers en dito koren maakten de meeste indruk.

Compromisloos imposant en intens klonken de grote koordelen van Schumanns
Compromisloos imposant en intens klonken de grote koordelen van Schumanns Foto Jan Hordijk

Natuurlijk is het een groots meesterwerk, Schumanns Szenen aus Goethes Faust (1844-1853) voor orkest, solisten en twee koren. Maar ook: een breekbaar stuk; verbrokkeld van opzet, door Schumann niet als geheel gecomponeerd. Wie Goethes Faust nooit intensief integraal bestudeerde, moet erin berusten dat er (veel) betekenislagen langs hem heen gaan. Een archaïsche boventiteling (vertaling Nico van Suchtelen, 1929), waarin woorden als ‘peluw’ en ‘toeven’ tot de herkenbaarste behoren, droeg aan verlevendiging niet bij.

Het Concertgebouworkest speelde de Szenen voor het eerst integraal onder leiding van Nikolaus Harnoncourt in 2008, een memorabele topuitvoering die gelukkig ook is vastgelegd op cd. De kwaliteit van die opname deed er inderdaad gloeiend naar verlangen de Szenen opnieuw live te horen, maar de uitvoering onder John Eliot Gardiner evenaarde de finesse van toen niet (steeds).

Minuut stilte

Het concert van vrijdag werd opgedragen aan de vorig weekend overleden chef-dirigent Mariss Jansons. Voorafgaand aan Schumann speelde het orkest Sibelius’ Valse triste ter Jansons’ nagedachtenis en was er een staande minuut stilte. De grandeur van dit in memoriam, een koning waardig, deed je eens te meer beseffen hoe schaars oud chef-dirigenten van het orkest zijn. De vorige die overleed was Eduard van Beinum in 1959 (!).

Gardiner koos voor flitsende tempi en een faustiaans rusteloze energie die wisselend uitpakte. Wel compromisloos imposant en intens klonken de grote koordelen, geweldig gezongen door Nederlands Kamerkoor, Laurens Collegium en Nationaal Kinderkoor. Ook de solisten waren niet te overtreffen, met Christian Gerhaher in het middelpunt als een subtiele, heldere, intelligente en wijd dragende Faust, omringd door zonder uitzondering excellente sterzangers als Kurt Rydl (Mefisto), Ann Hallenberg en Christiane Karg, samen een feest makend van zelfs de kleinste rolletjes.