Algemene Maatregel van Bestuur kan alleen op Huawei slaan

Chinese technologie Nederland neemt maatregelen om het Chinese concern te weren uit mobiele netwerken. Wat betekent het kabinetsbesluit?

1 Wat heeft het kabinet precies besloten?

Telecomproviders in Nederland kan worden verboden om gebruik te maken van producten van leveranciers die worden verdacht van spionage of sabotage. Er zijn twee situaties die een leverancier in de ogen van regering en inlichtingendiensten „onbetrouwbaar” maakt. De leverancier kan de bedoeling hebben om een mobiel netwerk te misbruiken of uit te laten vallen. De leverancier kan ook nauwe banden hebben of onder invloed staan van een buitenlandse overheid of inlichtingendienst die betrokken is bij spionage of sabotage. Het besluit is vastgelegd in een Algemene Maatregel van Bestuur, een besluit buiten het parlement om, waarin een wet wordt uitgewerkt.

2 Dat klinkt nogal abstract. Over wie en wat gaat het precies?

Het besluit is algemeen geformuleerd maar is op slechts één bedrijf van toepassing. Het gaat over het Chinese technologieconcern Huawei, de grootste en goedkoopste partij voor de aanleg van 5G-netwerken voor snel internet. Uitsluiten van één partij mag niet, maar het is duidelijk dat de maatregel niet gaat over de andere twee bedrijven die 5G-netwerken aanleggen, het Zweedse Ericsson en het Finse Nokia. Zij voldoen niet aan deze omschrijving uit de AMvB: „afkomstig uit een land met wetgeving die commerciële of particuliere partijen verplicht samen te werken met de overheid van dat land, in het bijzonder met staatsorganen die zijn belast met een inlichtingen- of militaire taak”. Huawei ligt wereldwijd onder vuur vanwege vermeende betrokkenheid bij spionage. Bewijzen zijn tot nu toe niet gevonden.

3 Kiest Nederland hiermee de kant van de VS in de handelsoorlog tussen China en de VS?

Niet per se. De VS oefenen forse druk uit op Europese landen om net als zij Huawei volledig te weren. Nederland kiest voor veiligheid en probeert tegelijk China te behouden als handelspartner. De deur wordt onder voorwaarden gesloten voor Huawei, niet helemaal. Voor de VS gaat dit niet alleen over veiligheid, maar ook over de opmars van China als technologische grootmacht.

4 Wat betekent dit voor telecomproviders?

In Nederland zijn drie providers actief: T-Mobile, KPN en VodafoneZiggo. De laatste gebruikt Ericsson-antennes, KPN schakelt over naar Huawei-antennes, T-Mobile gebruikt ze al. Twee derde van de Nederlandse mobiele verbindingen loopt binnenkort via een Huawei-radionetwerk. De kabinetsmaatregel gaat echter niet over het radionetwerk (verbindingen tussen telefoons en zendmasten), maar over de ‘kern’ van het netwerk, het kritieke onderdeel. De investeringen in 5G zijn nog beperkt. Als providers kosten moeten maken om onderdelen te verwijderen, wordt dit door de overheid vergoed („nadeelcompensatie”).

5 Wat betekent 5G voor burgers?

5G is de nieuwe generatie mobiel internet. Het belooft downloadsnelheden die tot tien keer hoger liggen. Op één zendmast kunnen meer dan honderd keer zoveel apparaten terecht. Dat is handig nu steeds meer apparaten een internetverbinding nodig hebben. Toepassingen die dankzij 5G mogelijk worden zijn bijvoorbeeld autonome drones of zelfrijdende auto’s. In Nederland hoeven consumenten tot 2022 geen hogere snelheden te verwachten. Pas als de 3,5 Gigahertz-band vrijkomt, wordt de snelheid van een 5G-verbinding vergelijkbaar met een breedband verbinding. Alleen dan zonder snoer.

6 Hoe zit het met de veiling van de 5G-radiofrequenties?

Het kabinet wil komend voorjaar met een veiling van de frequenties minimaal 900 miljoen euro ophalen. De frequentiebanden 700, 1.400 en 2.100 megahertz gaan onder de hamer voor gebruik van mobiel internet. Vooral de 700 MHz-band, nu benut voor digitale tv, is belangrijk voor 5G. De 1.400 MHz-band is nog niet in gebruik en kan ingezet worden om meer data te versturen. De vergunningen voor de 2.100 MHz-band verlopen volgend jaar en worden dus opnieuw geveild. Providers KPN, VodafoneZiggo en T-Mobile zullen naar verwachting meedingen in de veiling die volgens Europese afspraken uiterlijk 30 juni 2020 plaatsvindt.

De vergunningen zijn niet zonder voorwaarden. Zo moet het mobiele netwerk 98 procent van de oppervlakte van iedere Nederlandse gemeente dekken. Eén partij mag over maximaal 40 procent van de totale frequentieruimte beschikken.

Veilingen in Duitsland of Italië leverden ruim 6 miljard euro op, maar daar zat ook de 3,5 gigahertz-frequentieband in. Die is van groot belang voor 5G en wordt in Nederland pas begin 2022 geveild. Dat komt doordat eerst het satellietcommunicatie-interceptiestation in het Friese Burum verplaatst moet worden. Uitrol van het 5G-netwerk boven de as Amsterdam-Zwolle zou het functioneren van dat afluisterpark voor Nederlandse inlichtingsdiensten verstoren. Volgens staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken, CDA) is het „in principe haalbaar” om het station te verplaatsen. De 3,5 Gigahertz-band is dan vanaf september 2022 in te zetten voor 5G.