‘Wereldwijd aantal doden door mazelen neemt toe’

Vorig jaar raakten volgens de Wereldgezondheidsorganisatie bijna 10 miljoen mensen besmet en vielen er 142.000 doden als gevolg van de besmettelijke infectieziekte.
Op het eiland Samoa in de Stille Oceaan is de noodtoestand uitgeroepen vanwege een mazelenuitbraak.
Op het eiland Samoa in de Stille Oceaan is de noodtoestand uitgeroepen vanwege een mazelenuitbraak. Foto Allan Stephen/AFP

Wereldwijd neemt het aantal uitbraken van de gevaarlijke ziekte mazelen sterk toe. Vorig jaar raakten bijna 10 miljoen mensen besmet en vielen er 142.000 doden als gevolg van de zeer besmettelijke infectieziekte. Dat is bijna 15 procent meer dan het jaar daarvoor, zo blijkt vrijdag uit een jaarlijkse analyse van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dit jaar zijn er tot nu toe bijna drie keer zoveel besmettingen gemeld dan in het jaar daarvoor.

Volgens de WHO is de oorzaak dat de vaccinatiegraad wereldwijd daalt. De WHO en Unicef schatten dat 86 procent van de kinderen wereldwijd een eerste dosis van het vaccin krijgt en nog geen 70 procent ook de tweede dosis krijgt. Dat terwijl een vaccinatiegraad van 95 procent nodig is om uitbraken te voorkomen.

De Democratische Republiek Congo, Liberia, Madagaskar, Somalië en Oekraïne zijn het zwaarst getroffen. Bijna de helft van het wereldwijde aantal besmettingen was in deze vijf landen. Ook in sommige westerse landen neemt het aantal mazelen-besmettingen toe. De Verenigde Staten hadden in 2018 het hoogste aantal besmettingen in 25 jaar. Landen als Albanië, Tsjechië, Griekenland en het Verenigd Koninkrijk zijn niet langer vrij van mazelen, omdat de ziekte langer dan een jaar actief was in die landen.

Op dit moment is het eiland Samoa in de greep van een uitbraak die tot nu toe al aan meer dan zestig mensen het leven heeft gekost. De eilandrepubliek in de Stille Oceaan riep enkele weken geleden de noodtoestand uit vanwege de uitbraak.

Baby’s en jonge kinderen zijn het kwetsbaarst voor de mazelen. De ziekte kan dodelijk zijn, maar kinderen kunnen ook hersenschade oplopen of blind worden. Ook zijn kinderen en volwassenen die besmet raken kwetsbaarder omdat hun afweersysteem verzwakt is. De vaccinatiegraad daalt al bijna tien jaar vanwege een groeiend wantrouwen tegen vaccins, maar ook door slechte bereikbaarheid en gezondheidszorg in sommige landen.

„Het feit dat er kinderen sterven door een ziekte die met vaccinaties te voorkomen is zoals de mazelen, is een schande”, zegt WHO-topman Tedros Adhanom Ghebreyesus. Hij spreekt van „een collectief falen bij de bescherming van de meest kwetsbare kinderen”. „Om levens te redden moeten we zorgen dat iedereen profiteert van vaccinaties.”

Ook in Nederland is het aantal besmettingen met mazelen de laatste jaren toegenomen. De afgelopen jaren lag dat aantal tussen de 10 en de 20 besmettingen per jaar, maar dit jaar zijn er tot 2 oktober al 80 besmettingen gemeld, zo blijkt uit cijfers van het RIVM. In 2014 was er een grote piek vanwege een mazelenuitbraak.

Dat het aantal besmettingen nu weer stijgt komt vooral doordat in andere Europese landen het aantal besmettingen toeneemt door een dalende vaccinatiegraad. Internationaal gezien is de vaccinatiegraad in Nederland relatief hoog. Hoewel het aantal gevaccineerden enkele jaren op rij daalde, is de vaccinatiegraad inmiddels gestabiliseerd en stijgt zelfs weer licht.