CPB: erfenissen vergroten vermogensongelijkheid niet

Vermogen verschuift via erfenissen en schenkingen van rijke naar minder rijke generaties. Een groot effect op de vermogensongelijkheid heeft het niet, concludeert het CPB.
Het effect van erfenissen en schenkingen op de vermogensongelijkheid staat volop in de belangstelling door de Franse econoom Thomas Piketty.
Het effect van erfenissen en schenkingen op de vermogensongelijkheid staat volop in de belangstelling door de Franse econoom Thomas Piketty. Foto Erald van Daalen/ANP

Hoewel vermogende huishoudens de afgelopen jaren vaker een erfenis of schenking kregen dan minder vermogende gezinnen, leidt dat per saldo niet tot een grotere vermogensongelijkheid. Dat komt doordat de schenkingen vaak terechtkomen bij een jongere, minder vermogende generatie. Zo wordt vermogen doorgeschoven, concludeert het Centraal Planbureau (CPB) in een vrijdag verschenen onderzoek.

Huishoudens met een lager vermogen ontvangen weliswaar minder vaak schenkingen of erfenissen, maar deze zijn in verhouding tot hun vermogen vaak groter. Ongelijkheid wordt deels doorgegeven, maar het vermogen verspreidt zich bij volgende generaties over nieuwgevormde huishoudens, schrijft het CPB. „Dit is te verklaren doordat er bij mensen die een relatie aangaan, een – imperfect – verband is tussen het wederzijdse vermogen van de ouders.” Kinderen van rijkere ouders vormen soms een huishouden met kinderen uit een minder vermogend gezin.

Lees ook de column van Maarten Schinkel: Boomer-criticus? Zie dan af van je erfenis

Kanttekening

Het CPB bestudeerde schenkingen en erfenissen tussen 2007 en 2015 waarvoor belastingaangifte werd gedaan. Schenkingen onder de 5.428 euro en erfenissen aan kinderen zijn tot 20.616 euro vrijgesteld van belasting. Het onderzoek heeft dus alleen betrekking op de grotere schenkingen en erfenissen.

De gemiddelde omvang van een schenking was in het laatste onderzoeksjaar 83.000 euro. Een erfenis had een gemiddelde omvang van 65.000 euro. Over de schenkingen werd gemiddeld 6 procent belasting betaald, over de erfenissen 12 procent. Vermogen kan ook overgedragen worden via de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). Daar gaan grotere bedragen in om, maar is de belastingdruk lager. Via de BOR werd in 2015 gemiddeld 1 miljoen euro geschonken, waarover 1,1 procent belasting betaald werd.

Het debat over vermogensongelijkheid laaide op na de publicatie van het boek van Thomas Piketty: Kapitaal in de 21e eeuw (2014). Volgens de de Franse econoom leiden erfenissen en schenkingen tot grotere economische ongelijkheid. De onderzoekers bij het CPB plaatsen een kanttekening bij die hypothese en zeggen dat er meer onderzoek nodig is. Economische ongelijkheid beperkt zich niet tot vermogen, maar dat rijke families rijk blijven is volgens het planbureau geen automatisme.