Last voelt lichter onder flexibel juk

Materiaal Een zware last te vervoeren? Gebruik een flexibele stok van bamboe of een rugzak met banden van elastiek, zeggen onderzoekers.

Vietnamese vrouw in Hoi An draagt bananen met een draagstok.
Vietnamese vrouw in Hoi An draagt bananen met een draagstok. Foto iStock

Wie een flexibele draagstok gebruikt voor het verplaatsen van een zware last, heeft daarvoor minder energie nodig dan iemand met een starre draagstok. Dat blijkt uit een onderzoek dat woensdag verscheen in het Journal of Experimental Biology.

Draagstokken of jukken worden gebruikt om zware lasten kilometers ver te vervoeren. De techniek wordt in Azië al honderden jaren toegepast. „Tijdens een vakantie in Zuidoost-Azië zag ik mensen zware lasten dragen aan bamboestokken”, mailt onderzoeker James Croft van de University of Calgary in Canada. „Waarschijnlijk is dat handig omdat je de vracht gemakkelijk neerzet en weer optilt als je er iets van wilt verkopen. Maar daarvoor zou een stijve stok ook voldoen.”

Het gewicht wordt bij een juk over beide uiteinden verdeeld. Bij een flexibel juk veert de stok tijdens het lopen ritmisch mee op de schouder. Al eerder werd onderzocht of die flexibiliteit het lopen vergemakelijkt, maar daarover bestond discussie. Sommige onderzoekers vonden een positief effect van flexibel draaggerei (en brachten op basis daarvan vorig jaar een ‘zwevende’ rugzak op de markt waarbij de lading op de rug aan elastieken heen en weer veert bij het lopen), terwijl anderen geen verschil of zelfs een negatief effect maten. Volgens de onderzoekers van de nieuwe publicatie komt dit doordat deze onderzoeken keken naar proefpersonen zonder ervaring met deze draagtechniek. Er is pas een positief effect als je er handigheid in hebt.

„Tijdens het lopen verbruik je energie als je je afzet van de grond, terwijl je je andere been naar voren slingert“, mailt Crofts collega en hoofdauteur Ryan Schroeder. Als je een gewicht tilt, moet je niet alleen jezelf maar ook die last van de grond tillen. Dat kost extra energie. Als je dit gewicht aan een flexibele stok draagt en met de juiste cadans loopt, dan veert het op en neer waardoor het minder zwaar op je schouders drukt op het moment dat je afzet. Daardoor voelt het dragen lichter, maar het gewicht verdwijnt niet. Zodra je voet recht onder je lichaam is, veert het gewicht naar beneden en voelt het zwaarder. „Dan kost die extra kracht echter minder energie omdat hij opgevangen wordt door je skelet, die het beter kan hebben dan je spieren”, vervolgt Schroeder.

Helft van lichaamsgewicht

Om te testen of ervaren stokdragers inderdaad hun tred aanpassen, trokken de onderzoekers naar Vietnam. Daar vroegen ze veertien boeren, met minstens vijf jaar ervaring, om twintig meter te lopen met een stijve stok en met hun eigen, buigzame draagstok. Hier hingen ze óf niets óf 30 of 50 procent van hun lichaamsgewicht in zand aan. Schroeder: „De oudste deelnemer, van 80 jaar, was lichtelijk beledigd toen we hem vroegen maar de helft van zijn lichaamsgewicht, ongeveer 23 kilogram, te tillen.”

De deelnemers die de helft van hun lichaamsgewicht tilden met een flexibele bamboestok bleken hun stapfrequentie met 3,3 procent (0,067 stappen per seconde) te verhogen ten opzicht van hun tred met een stijve draagstok. „Omdat we het onderzoek uitvoerden in een afgelegen gebied, konden we het energieverbruik van de deelnemers niet direct meten”, vertelt Schroeder. „Daarom gebruikten we computermodellen die voorspellen bij welke stapfrequentie de vering van de stok voor de meeste energiebesparing zorgt ten opzicht van een starre stok.” Hieruit bleek dat de boeren dat optimum opzoeken door hun cadans aan te passen.

Het model voorspelt dat je met een buigzame bamboestok en de juiste cadans 20 procent energie kunt besparen als je je hele lichaamsgewicht tilt.