Reportage

De hoodie past iedereen anders

Tentoonstelling Hoe de hoodie van onschuldige sporttrui een onderscheidend en omstreden kledingstuk werd, is te zien in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam.

Tentoonstelling 'The Hoodie' in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam.
Tentoonstelling 'The Hoodie' in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam. Foto Petra van der Ree

In oktober 2013 verscheen in het magazine van The New York Times een uitgebreid profiel van en met Daniel Radcliffe. De toen 24-jarige acteur promootte de film Kill Your Darlings, waarin hij de dichter Allen Ginsberg speelde. Hoog tijd daarom om zich definitief los te maken van Harry Potter, de rol die hem als kind wereldberoemd had gemaakt en waarvan de laatste film drie jaar daarvoor was gemaakt.

De coverfoto leek te zijn gemaakt om dat te onderstrepen. Op de zwart-witfoto poseert hij in een hoodie, waarvan de stof een structuur heeft die enigszins lijkt op die van een maliënkolder. De capuchon is over zijn hoofd getrokken.

De hoodie is een klassieker binnen de hiphop-scene, en daarom hip, stoer en streetwise. Enigszins omstreden is ie ook: er zijn winkels die mensen (lees: jonge mannen) in hoodies weigeren omdat ze die associëren met diefstal en andere ongewenste activiteiten. Zoals Tommy Wieringa onlangs nog schreef in NRC over supporters van FC Den Bosch die racistische kreten schreeuwden tegen Excelsior-speler Ahmad Mendes Moreira: „Hoewel volwassen waren ze gekleed in de uniforme stijl van de geamerikaniseerde jeugdcultuur: hoodies, sneakers, honkbalpetjes. In Den Bosch was hun gedrag volmaakt in overeenstemming met hun dracht.”

Dresscodes

Het is niet erg waarschijnljjk dat Radcliffe in een adem genoemd wilde worden met types als racistische hooligans, maar een beetje streetcred kon de acteur wel gebruiken. „Radcliffe kon daar natuurlijk mee spelen”, zegt Lou Stoppard, de 29-jarige Britse bedenker en samensteller van de tentoonstelling The Hoodie, die dit weekend opende in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam. „Hij is een van de mensen die elke dag een hoodie kunnen dragen zonder dat ze in de problemen komen.” Net als bijvoorbeeld Facebook-topman Mark Zuckerberg, die zich met zijn hoodies met rits lijkt af te zetten tegen de dresscodes van het traditionele bedrijfsleven en daarmee dat traditionele bedrijfsleven zelf: kijk mij eens een eigenzinnige outsider zijn.

Dat gold niet voor Trayvon Martin, een 17-jarige zwarte Amerikaanse scholier die in 2012 in Sanford, Florida door buurtwacht George Zimmerman werd doodgeschoten toen hij liep in de buurt waar de verloofde van zijn vader woonde. „Deze vent ziet eruit alsof hij niets goeds in de zin heeft of dat hij onder invloed is van drugs of zoiets”, zei Zimmerman toen hij voorafgaand aan de schietpartij met de politie belde. Hij vertelde dat de persoon zijn hand in zijn broekband had. „En hij draagt een grijze hoodie.” Tv-presentator Gerarldo Rivera verklaarde op Fox & Friends dat de hoodie net zoveel verantwoordelijkheid droeg voor de dood van Martin als Zimmerman. „De hoodie is niet te rehabiliteren. Draag hem niet meer.”

Snoepjes en frisdrank

De week erop werd in New York de Million Hoodies March georganiseerd, ter nagedachtenis aan Martin en om aan te dringen op de arrestatie van Zimmerman. Het Democratische Congreslid Bobby Rush hield in een grijze hoodie een toespraak over etnisch profileren, tot hij het Huis van Afgevaardigden werd uitgestuurd omdat hoofdbedekking er verboden is.

Zimmerman werd verhoord, maar niet veroordeeld. Volgens de jury had hij geschoten uit zelfverdediging nadat hij was aangevallen door Trayvon Martin. De tiener was niet gewapend. Wel had hij snoepjes en een blikje frisdrank bij zich.

Van links naar rechts: Vetements Ready To Wear herfst/winter-collectie 2016.
Model Adut Akech draagt Balenciaga in The Earthwise Issue van magazine i-D, najaar 2018.
Untitled (Hood 13) van John Edmonds, 2018.

Foto’s Campbell Addy, Plastiques Photography, Gio Staiano

Trayvon Martin komt verschillende keren terug in The Hoodie, een bescheiden, maar rijke en actuele expositie die veel verder gaat dan een modetentoonstelling. Er zijn weliswaar behoorlijk wat (mode)hoodies te zien, bijvoorbeeld van Raf Simons, Vetements en Off-White. De hoodie wordt op dit moment weer enorm omarmd door modehuizen. In een tijd waarin merken belangrijker lijken te zijn dan ontwerp en streetwear de toon aangeeft, heeft de hoodie zich ontpopt als een ideaal kledingstuk om logo’s op aan te brengen – statussymbool voor de drager, lucratieve handel voor een modemerk. Maar meer dan op mode wordt ingegaan op de vele betekenissen die aan de hoodie worden gegeven.

Aan het begin van de tentoonstelling ligt een opgevouwen hoodie met ‘Our Son Trayvon’ erop – de hoodie wordt online verkocht ten bate van de stichting die in naam van Martin is opgericht. Aan het eind ligt een hele rij tijdschriften met hoodies op de cover, en ook daar hij is aanwezig. ‘After Trayvon’, staat op de cover van Time Magazine van 29 juli 2013 over een röntgenfoto van een hoodie heen. En dan zijn er nog video’s over Martin te zien, tussen beelden van rellen en vrolijk dansende jongeren in omgekeerd gedragen hoodies waardoor de capuchon hun gezicht bedekt – een internettrendje – door.

De tekst van het gesprek dat Zimmerman had met de politie wordt integraal geprojecteerd, net als speciaal voor de tentoonstelling gemaakte animaties met de verschillende versies van wat er tussen Martin en Zimmerman gebeurd is.

Ook de cover met Radcliffe is te zien, samen met een capuchon van gebreid touw die de kap van maliënkolder voorstelt en die in de jaren 50 werd gedragen in het toneelstuk Gijsbrecht van Aemstel.

Dat soort kappen kun je zien als voorlopers van de hoodie, net als monnikenkappen en de mantels en capes met capuchons die in vroeger eeuwen door vrouwen werden gedragen. In Rotterdam zijn spotprenten te zien over de calash bonnet, opvouwbare kappen die de enorme kapsels van eind 18de eeuw moesten beschermen.

Comfortzone

De eerste hoodies zoals we die nu kennen werden in de jaren 30 gemaakt in de VS, door Champion, en waren bedoeld om sporters voor en na de training warm te houden. Al snel werd hij geadopteerd door werkmannen die hem aantrokken als ze in de kou bezig waren. In de jaren 40 werd hij ontdekt als mode-item: in 1948 poseerde een jonge vrouw vrolijk op de cover van Life in wat nog ‘hooded T-shirt’heette (in Nederland werd de hoodie lange tijd, en nog steeds wel, capuchontrui of capuchonsweater genoemd). Echt populair werd hij toen hij werd omarmd door de hiphopscene , al ontstond daarmee ook wat Stoppard de „morele paniek” rond het kledingstuk noemt.

Umbra (2019), Prem Sahib.

„Hiphop-trendsetters gebruikten de hoodie om zichzelf te verbergen en te isoleren en gaven het een sinistere aantrekkingskracht” schreef nota bene The New York Times in de jaren 70. „De capuchon kan fungeren als een cobrahoed, op te zetten om anderen te intimideren. Belangrijker nog is zijn vermogen om een sluier van anonimiteit te creëren. Wat handig is voor twee typen mensen: graffiti-kids en boefjes. Het dragen van een hoodie betekende dat je (-) misschien iets illegaals van plan was.”

Sommige merken benadrukken het anonimiserende van de capuchons. Zo maakte het Britse Vexed Generation in de jaren 90 al parka’s en hoodies die extra goed beschermen tegen bewakingscamera’s en waarop details zijn aangebracht als een zakje voor een gasmasker past. Andere merken zien de hoodie als comfortzone, een plek waar je je geborgen kunt voelen, rustig naar muziek kunt luisteren en zelfs je telefoon kunt opladen.

En zo belicht The Hoodie vele kanten en imago’s van een op zich simpel kledingstuk. Wie de tentoonstelling heeft gezien, zal er nooit meer gedachteloos een aantrekken.

The Hoodie. Tot en met 12 april 2020. Zie: hetnieuweinstituut.nl. Gratis toegang voor iedereen die een hoodie draagt.