Snel overleeft emotioneel debat, maar toeslagenaffaire niet voorbij

Toeslagenaffaire Bekritiseerde staatssecretaris van Financiën mag aanblijven. Dit betekent niet dat de toeslagenaffaire ten einde is.

Snel: "Word ik nu uitgelachen? Blijkbaar maak ik hier toch een wrang grapje."
Snel: "Word ik nu uitgelachen? Blijkbaar maak ik hier toch een wrang grapje." Foto Robin van Lonkhuijsen

Het was een pittig debat en, met tientallen gedupeerde ouders op de publieke tribune, ook een emotioneel debat. Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) moest zich verantwoorden voor de manier waarop de Belastingdienst jarenlang honderden – mogelijk duizenden – gezinnen in diepe financiële problemen heeft gebracht door ten onrechte kinderopvangtoeslag stop te zetten en terug te vorderen.

De staatssecretaris beloofde de vele gedupeerde ouders begeleiding vanuit de Belastingdienst bij het aanvragen van compensatie voor de geleden schade. Voor contact over hun zaak hoeven zij niet meer de Belastingtelefoon te bellen, er komt een apart telefoonnummer. Op korte termijn schrijft Snel een plan om de toegang tot de Belastingdienst voor burgers überhaupt laagdrempeliger te maken.

Lees ook: Advocaat gedupeerde ouders: ‘Compensatie doet leed geen recht’

Zo ging de bekritiseerde staatssecretaris mee in bijna alle verzoeken die de Tweede Kamer had. Het merendeel daarvan had hij bij de aankondiging van de compensatieregeling half november al toegezegd. Dat was het belang van dit debat: het in het openbaar nog eens geruststellen van de ouders en van alle Kamerfracties die hem al maanden kritisch volgen in dit dossier.

De regeringspartijen VVD, D66, ChristenUnie én CDA hadden van tevoren met enige zorg naar dit debat uitgekeken: hoe zou ‘pitbull’ Pieter Omtzigt zich houden? Het CDA-Kamerlid, dat al twee jaar de strijd in de toeslagenaffaire aanvoert, is niet het type dat klakkeloos uitvoert wat de coalitie wil. Al aan het begin van het debat – Omtzigt was de eerste spreker – bleek dat staatssecretaris Snel het debat wel zou overleven. Omtzigt omschreef de compensatieregeling als „een beetje licht aan het eind van de tunnel”. Daarbij verklaarde hij geen behoefte te hebben aan een nader parlementair onderzoek naar de toeslagenaffaire, waar de oppositiepartijen SP en Denk wel op aandringen. Daarmee hielp Omtzigt Snel, want zo’n onderzoek zou de precieze rol van de top van de Belastingdienst minutieus onder de loep nemen.

Dreiging scheur kabinet

Na de spanningen binnen de coalitie rondom het debat over het bombardement in Hawija van vorige week, waar ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind het zowel premier Rutte (VVD) als Defensie-minister Ank Bijleveld (CDA) behoorlijk lastig maakte, dreigde nu opnieuw een scheur in het kabinet zichtbaar te worden.

Inderdaad kwam er een motie van wantrouwen, na ruim negen uur debat, uit de koker van de SP. Omtzigt en zijn CDA-fractie stemden daar niet mee in. Staatssecretaris Snel werd uiteindelijk niet alleen door de coalitie gesteund maar ook door oppositiepartij GroenLinks en, na enige aarzeling, de SGP. Wel wilde Kamerlid Chris Stoffer, van de doorgaans regeringsgezinde SGP, eerst een harde toezegging van de staatssecretaris dat hij in voorkomende gevallen de Tweede Kamer beter en tijdiger zal informeren.

Getroffen ouders op de publieke tribune tijdens het debat. Robin van Lonkhuijsen / ANP

Voor de ouders op de publieke tribune was het een emotioneel debat. Er vloeiden tranen. Er klonk gejoel en soms applaus. De ‘kloof’ tussen hen en de staatssecretaris in vak K werd vooral duidelijk toen Snel zei dat ouders zich voor compensatie moeten melden. „Ja, waar dan?”, werd vanaf de tribune geroepen. Kamervoorzitter Khadija Arib greep niet in, maar vroeg Snel antwoord te geven. Die zei: „Nou, bijvoorbeeld bij de Belastingtelefoon.” Het leverde hem hoongelach en gejoel op. Snel: „Word ik nu uitgelachen? Blijkbaar maak ik hier toch een wrang grapje.”

Dat Snel nu mag aanblijven betekent niet dat de toeslagenaffaire ten einde is. Voor het eind van dit jaar verschijnen er nog drie rapporten over de kwestie. Dan zal blijken of meer ouders gedupeerd zijn en of de Belastingdienst zich schuldig heeft gemaakt aan etnisch profileren. Voor GroenLinks was dat reden om woensdag nog geen motie van wantrouwen te steunen. De staatssecretaris heeft beloofd om daar dan weer in januari op te reageren.