Ombudsmannen slaan alarm: verbeter de daklozenopvang

Nationaal Ombudsman Reinier van Zutphen en Kinderombudsman Margrite Kalverboer vragen premier Rutte de huidige daklozenwetgeving en toelatingseisen per direct te versoepelen. Het aantal dak- en thuislozen is de afgelopen tien jaar verdubbeld.
Met name de grote steden kampen met een drastisch tekort aan opvangplekken.
Met name de grote steden kampen met een drastisch tekort aan opvangplekken. Foto Koen van Weel/ANP

Nederlandse gemeenten blijken niet in staat zelfstandig de daklozenproblematiek op te lossen. Dat schrijven Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen en Kinderombudsman Margrite Kalverboer mede namens alle gemeentelijke en regionale (jeugd- en
kinder)ombudsmannen in een gezamenlijke brief aan premier Rutte. Beiden benadrukken dat de Rijksoverheid de regie moet overnemen. Eind oktober uitten de vier grootste steden van Nederland ook al hun zorgen.

De verantwoordelijkheid voor daklozenopvang ligt sinds 2015 bij gemeenten. De vier grootste Rekenkamers gaven vorig jaar al aan dat ze daar niet in slaagden.

Het aantal dak- en thuislozen is het afgelopen decennium meer dan verdubbeld. Kalverboer en Van Zutphen vangen naar eigen zeggen steeds vaker signalen op van gedupeerden die in aanmerking komen voor hulp, maar daar geen toegang toe krijgen. Waar voorheen voornamelijk (alleenstaande) mannen hun woning verloren, overkomt dat nu steeds vaker vrouwen of hele gezinnen. Die krijgen maar moeilijk hulp, bijvoorbeeld omdat ze niet kampen met een verslaving of psychische problematiek, terwijl de toelatingseisen voor onderdak daar wel om vragen.

Vrouwen en kinderen in onveilige situaties

Vooral in de vier grote steden zitten opvangplekken overvol. Daardoor zou het voorkomen dat vrouwen en kinderen langer dan verstandig in een onveilige omgeving moeten blijven wonen. Voor dak- en thuislozen die wel worden opgevangen en geholpen, is na afloop van hun traject vaak geen geschikte woning beschikbaar, schrijven de ombudsmannen.

Gemeenten hebben maar beperkt de mogelijkheid om de daklozenproblematiek te bestrijden door creatief met de huidige wetgeving om te gaan, volgens de ombudsmannen. Daarom stellen ze voor dat de huidige wetten en toelatingseisen per direct worden versoepeld en dat het Rijk samen met gemeenten op zoek gaat naar eenvoudigere wetgeving. „Hopelijk kan zo worden voorkomen dat u zich over een half jaar weer rot schrikt en nog steeds moet schamen over hoe het allemaal zo ver heeft kunnen komen.”